Πέμπτη, 27 Μαρτίου 2014

Χοχλιοί με πλιγούρι πολύ νόστιμο και υγιεινό



Υλικά

  • 1/2 κιλό χοχλιοί
  • 1 ξερό κρεμμύδι
  • 2/3 της κούπας λάδι
  • 3 ώριμες ντομάτες τριμμένες 
  • 1 κ.σ. ντοματοπελτέ
  • 1 γεμάτη κούπα πλιγούρι 
  • αλάτι
  • πιπέρι

Καθαρίζουμε τους χοχλιούς με ένα μαχαιράκι τη τσίπα μπροστά στο κέλυφος και τους βράζουμε με λίγο νερό και πολύ αλάτι για 5-6 λεπτά όχι περισσότερο γιατί δε θα βγαίνουν μετά.
Έπειτα τους πλένουμε με άφθονο νερό και τους αφήνουμε σε σουρωτό να στραγγίξουν.
Σε κατσαρόλα τσιγαρίζουμε το λάδι με το κρεμμύδι ανακατεύουμε και προσθέτουμε τους χοχλιούς.
Τσιγαρίζουμε ανακατεύοντας για 2-3 λεπτά και προσθέτουμε τις τριμμένες ντομάτες με το ντοματοπελτέ καλά διαλυμένο μέσα τους, αλάτι και 1/2 κούπα νερό.
Μαγειρεύουμε για 10 λεπτά και μετά με τρυπητή κουτάλα αφαιρούμε τους χοχλιούς και τους βάζουμε σε ένα πιάτο.
Προσθέτουμε στη κατσαρόλα 3 κούπες νερό και μόλις βράσει, ρίχνουμε το πλιγούρι ανακατεύοντας΄.
Μαγειρεύουμε σε μέτρια θερμοκρασία για 20 λεπτά ανακατεύοντας κατά διαστήματα μη μας κολλήσει το φαγητό.
Στο τέλος όταν το πλιγούρι μας είναι έτοιμο προσθέτουμε τους χοχλιούς, ανακατεύουμε και συνεχίζουμε το μαγείρεμα για 5 λεπτά ακόμα.Αφήνουμε λίγο να χυλώσει το πλιγούρι τρίβουμε μέσα φρέσκο πιπέρι  και είναι έτοιμο.








Κυριακή, 23 Μαρτίου 2014

Λ Α Σ Ι Θ Ι !!! ΟΠΟΥ ΚΙ ΑΝ ΠΑΣ ΣΕ ΣΥΝΕΠΑΙΡΝΕΙ!



Διαδρομές στην Ανατολική Κρήτη

Το ανατολικότερο άκρο της Κρήτης κρύβει μερικές από τις γοητευτικότερες όψεις της Μεγαλονήσου. Το «λιλιπούτειο» Άγιο Νικόλαο με τα κομψά νεοκλασικά να στεφανώνουν την πανέμορφη λίμνη του∙ τα κορυφαία resorts της Ελούντας με τη σφραγίδα της πολυτέλειας∙ το ξακουστό νησάκι Σπιναλόγκα με το τραγικό παρελθόν. Και το γοητευτικό παρόν. Ας ακολουθήσουμε μια διαδρομή που τα έχει όλα: διασκέδαση και νυχτερινή ζωή, πολυτελείς ανέσεις, γαλήνη και ιστορία.
Άγιος Νικόλαος
Πρώτη στάση: Άγιος Νικόλαος. Με θέα στον πανέμορφο κόλπο του Μιραμπέλλου (mirabello= «κοίτα ωραία»), όπως ονομάστηκε από τους μαγεμένους από το γαλάζιο της θάλασσας Βενετσιάνους, η πρωτεύουσα-στολίδι του νομού Λασιθίου, ο Άγιος Νικόλαος, μας αποκαλύπτεται σε όλο του το μεγαλείο.
Απόλυτη έκφραση του κοσμοπολίτη «Άγιου» – όπως αποκαλείται από τους Κρητικούς – η μυθική λίμνη Βουλισμένη. Με τους τεράστιους κόκκινους βράχους να ορθώνονται σαν τείχη γύρω της, απάνεμο καταφύγιο δεκάδων μικρών σκαφών να λικνίζονται νωχελικά στα «άπατα» νερά της, η γραφική αυτή λίμνη συνδέεται με τη θάλασσα μέσω ενός στενού καναλιού του 1870. Οι θρύλοι και οι εικασίες που συνήθως περιβάλλουν τα υδάτινα μνημεία της φύσης δεν θα μπορούσαν να λείπουν και από εδώ. Θαυμάστε τη λίμνη από ψηλά και ανακαλύψτε τα καλά φυλαγμένα μυστικά της…Με τα μάτια της φαντασίας σας δείτε τις θεές Άρτεμις και Αθηνά να λούζονται στα απύθμενα νερά της που σύμφωνα με τον αστικό μύθο συνδέονται με το ηφαίστειο της Σαντορίνης!
Περπατήστε:
Δίπλα στα βαρκάκια της λίμνης, στο λιμάνι, στην Κιτροπλατεία…Διασχίστε το μικρό γεφυράκι που ενώνει τις δύο άκρες της για μια χαλαρή βόλτα στα όμορφα στενά με τα δεκάδες εμπορικά καταστήματα. Διαλεχτά είδη της κρητικής τέχνης (χειροποίητα κεραμικά, μαχαίρια, κοσμήματα), παραδοσιακά εργαστήρια υφαντών θα σας εντυπωσιάσουν. Ανοιχτά καφέ, μοδάτα μπαρ, πολυτελή εστιατόρια, γραφικά μεζεδοπωλεία – αγαπημένα στέκια των ντόπιων για μια ρακή – προσφέρονται για ώρες ξεκούρασης και απόλαυσης τη μέρα αλλά και για ολονύκτιο ξεφάντωμα το βράδυ με όλη τη πόλη να «γιορτάζει» κάτω στο λιμάνι.
Κολυμπήστε στις παραλίες:
Ατέλειωτες οι παραλίες της περιοχής ατέλειωτες και οι γαλάζιες σημαίες! Η Άμμος∙ το Αμμούδι∙ ο Αλμυρός με τους πανύψηλους ευκαλύπτους και τα καλάμια∙ η Αμμουδάρα για τους λάτρεις των θαλάσσιων σπορ∙ το Καραβοστάσι και ο Άγιος Παντελεήμονας για τους πιο ρομαντικούς∙ η κοσμική Κιτροπλατεία και το μοναδικό Βούλισμα.
Η γνωριμία μας με την περιοχή συνεχίζεται προς τα βόρεια της πρωτεύουσας. Ο στενός ελικοειδής δρόμος, χαραγμένος στην πλαγιά του βουνού με την πανοραμική θέα σε ολόκληρο τον κόλπο Μιραμπέλλου να μας προσφέρει ένα θέαμα εξαιρετικής ομορφιάς. Στη φιδίσια ράχη του η λιγοστή βλάστηση από χαρουπιές, σκίνα και αγριολούλουδα σκορπίζει στον αέρα αμέτρητες μυρωδιές. Ξάφνου μπροστά μας ξεμυτίζει σαν καρτ ποστάλ ο γραφικός κόλπος της Ελούντας. Έντεκα μόλις χιλιόμετρα από τον Άγιο Νικόλαο, στο μυχό του κλειστού κόλπου και στη θέση της αρχαίας πόλης «Ολούς», μας υποδέχεται ο ξακουστός ομώνυμος οικισμός.
Ελούντα
Συνεχίζουμε στην Ελούντα…
Αφήνοντας τον Άγιο Νικόλαο…
Η Ελούντα! Το κοσμικότερο τουριστικό θέρετρο της Κρήτης∙ πόλος έλξης χιλιάδων επισκεπτών αλλά και πολλών διάσημων προσωπικοτήτων από ολόκληρο τον κόσμο για 5άστερες διακοπές στις υπερσύγχρονες ξενοδοχειακές της μονάδες. Δαντελωτές ακρογιαλιές∙ υπήνεμες αμμουδιές∙ πεντακάθαρη θάλασσα σε όλο το φάσμα του μπλε∙ κρυστάλλινα νερά∙ στιλάτο, πανέμορφο περιβάλλον.
Τι μπορείτε να κάνετε εδώ:
Επισκεφθείτε τους παλιούς μύλους. Κάντε καταδύσεις στους βοτσαλωτούς ορμίσκους της βραχώδους ακτογραμμής και windsurf στις παραλίες προς την Πλάκα. Διασχίστε το δρόμο ανάμεσα από τις παλιές Αλυκές και θαυμάστε τα βυθισμένα ερείπια της Αρχαίας Ολούντας στον πυθμένα της διάφανης θάλασσας.
Η καρδιά του διάσημου θέρετρου χτυπά νύχτα και μέρα στη κεντρική πλατεία με θέα στο λιμάνι και στα αγκυροβολημένα υπερπολυτελή σκάφη των VIP επισκεπτών.
Απολαύστε φρέσκο ψαράκι, ντάκο και ρακή κάτω από τα σκιερά αρμυρίκια με θέα στο «νησί».
Μικρά καραβάκια σας περιμένουν για να σας ταξιδέψουν στα άδυτα του μικρού ενετικού φρουρίου. Στο καστρονήσι της Σπιναλόγκας.
Πλησιάζετε στη Σπιναλόγκα. Στο βάθος της πλώρης το επιβλητικό νησί μοιάζει βγαλμένο από άλλες εποχές. Ντυμένο με βενετσιάνικα κάστρα, πολεμίστρες, παλιές εκκλησίες, ατέλειωτες ιστορίες χαράς και λύπης μαζί –αδιάψευστους μάρτυρες της πολυκύμαντης ιστορίας του. «Σπάνια ένα μνημείο κουβαλά στα σπλάχνα του τη σφραγίδα της αρχαίας Ελλάδας, των Σαρακηνών, των Ενετών, των Τούρκων, των Νεοελλήνων».
Σπιναλόνγκα
Είσαστε στη Σπιναλόγκα (Μακρά Άκανθος), το νησί των δακρύων.
Το νησί των ζωντανών νεκρών. Ακόμη και η αναφορά στο όνομά της αποτελούσε ταμπού για πολλά χρόνια, καθώς είχε ταυτιστεί με τον πόνο και τη δυστυχία των Χανσενικών που ζούσαν εκεί, στις «μεσκηνιές», απομονωμένοι από την τοπική κοινωνία. Παρ’ όλες όμως τις αντιξοότητες, οι δυστυχισμένες αυτές ψυχές κατάφεραν να αναπτύξουν στο νησί μια ιδιόρρυθμη κοινωνία με τους δικούς της κανόνες και αξίες.
Περιδιαβείτε:
Στα λιθόστρωτα σοκάκια αναζητώντας τα απομεινάρια του θαυμαστού πολιτισμού που είχαν αναπτύξει οι τότε κάτοικοί της μέσα από το τίποτα. Τα ερείπια των σπιτιών, του νοσοκομείου, του σχολείου…Υποκλιθείτε στην δύναμη αυτών των ανθρώπων που παρά την αρρώστια τους και την κοινωνική περιθωριοποίηση συνέχιζαν να εργάζονται, να μορφώνονται και να ζουν με αξιοπρέπεια μέχρι το 1957. Όταν έφυγε και ο τελευταίος ασθενής, ακολούθησαν χρόνια εγκατάλειψης και ερήμωσης στο νησί, σε μια προσπάθεια να σβηστούν από τη συλλογική μνήμη όσα τραγικά συνέβησαν εκεί.
Το 1970 η νησίδα ανακηρύσσεται προστατευόμενη αρχαιολογική περιοχή. Αρχίζουν οι ανασκαφές∙ γκρεμίζονται τα κτήρια του Λεπροκομείου και ξεκινούν έργα συντήρησης στα τείχη. Μερικά χρόνια αργότερα, το επιτυχημένο best seller μυθιστόρημα της Βικτώριας Χίσλοπ «Το Νησί» έβαλε τέλος στην απομόνωση. Με κέντρο αναφοράς τη Σπιναλόγκα, η Αγγλίδα συγγραφέας επιχείρησε με επιτυχία να γκρεμίσει την κοινωνική προκατάληψη αναβιώνοντας μια εποχή που κανένας δεν ήθελε να θυμάται.
Σήμερα, η Σπιναλόγκα θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Κρήτης, με χιλιάδες επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο να αποτίουν φόρο τιμής στο μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.
Πώς να έρθετε εδώ:
Με πλοίο από τον Άγιο Νικόλαο, την Ελούντα και την Πλάκα. Παράλληλα με την εκδρομή σας στη Σπιναλόγκα μπορείτε να κολυμπήσετε στις παραλίες πίσω από τη χερσόνησο «Κολοκύθα», πριν επιστρέψετε το απόγευμα στον Άγιο Νικόλαο.
Πώς να έρθετε στον Άγιο Νικόλαο:
Με πλοίο από τον Πειραιά. Το μεγάλο λιμάνι του Αγίου Νικολάου είναι γνωστό από την αρχαιότητα. Η πόλη του Ηρακλείου είναι επίσης κοντά στον Άγιο Νικόλαο, οπότε μπορείτε να πάρετε το αεροπλάνο ή το πλοίο μέχρι το Ηράκλειο και έπειτα να κατευθυνθείτε προς τον Άγιο Νικόλαο με λεωφορείο, ταξί, το δικό σας μεταφορικό μέσο ή να νοικιάσετε αυτοκίνητο. Θα βρεθείτε στον «Άγιο» μετά από 1 ώρα περίπου οδηγώντας κατά μήκος του βόρειου οδικού άξονα. Στην πόλη μπορείτε επίσης να φτάσετε και από τις υπόλοιπες μεγάλες πόλεις της Κρήτης, όπως; Τα Χανιά (περίπου 3-3,5 ώρες με αυτοκίνητο) ή το Ρέθυμνο (περίπου 2,5 ώρες με αυτοκίνητο).
Χρήσιμα τηλέφωνα:
Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Κρήτης: 28210 246299
Λεωφορεία: 28210 245020, 28410 22234 (www.ktelherlas.gr)
Για περισσότερες πληροφορίες και φωτογραφίες επισκεφθείτε το www.lasithitourism.com

Ρ Ε Θ Υ Μ Ν Ο ! ΜΑΓΕΥΤΙΚΟ !

Ανακαλύψτε τη μαγεία του Ρεθύμνου

Μεταξύ των Λευκών Ορέων και του Ψηλορείτη (Ίδη) βρίσκεται το Ρέθυμνο, συνώνυμο με απαράμιλλης ομορφιάς βραχώδη τοπία, υπέροχες ακτές, μελωδίες κρητικής λύρας, οφτό συνοδεία τσικουδιάς, θρυλικά σπήλαια, ιστορικά μοναστήρια, παραδοσιακά ορεινά χωριά και πολυτελή τουριστικά θέρετρα. Νιώστε την πεμπτουσία της Κρήτης του μύθου στην πιο ορεινή, απόμακρη και αυτάρκη περιοχή του νησιού…
Ο σημαντικός φυσικός πλούτος του νομού αποτυπώνεται πρωτίστως στον Ψηλορείτη, που κυριαρχεί στο ανατολικό τμήμα της περιοχής, το πιο ορεινό της Κρήτης. Η εναλλαγή του τοπίου θα ενθουσιάσει τους εραστές της υπαίθρου και όχι μόνο: εύφορες κοιλάδες διαδέχονται τραχιά βραχώδη τοπία και οι απόκρημνες ακτές τις αμμώδεις παραλίες. Κατάφυτα λαγκάδια και μικρά ποτάμια που εισχωρούν βαθιά μέσα στα βουνά, ζώνες προστασίας της πανίδας και περίπου σαράντα φαράγγια συμπληρώνουν την εικόνα.
Rethymno
Τα θαύματα της φύσης θα σας κόψουν την ανάσα:
• Η λιμνοθάλασσα Πρέβελη: στο σημείο που ο Μεγάλος Ποταμός (Κουρταλιώτης) εκβάλλει στο Λιβυκό πέλαγος και το Κουρταλιώτικο φαράγγι απολήγει, βρίσκεται η ασυναγώνιστης ομορφιάς λιμνοθάλασσα Πρέβελη και η παραλία του Φοίνικα. Για να φτάσει κανείς εκεί, πρέπει ν’ ακολουθήσει το δρόμο προς τη Μονή Πρέβελη. Λίγο πριν το μοναστήρι, ένα μονοπάτι στα αριστερά οδηγεί σ’ ένα πάρκινγκ• είναι το σημείο που οδηγεί στην αμμώδη παραλία με τους αναρίθμητους φοίνικες, ένα απρόσμενο τροπικό τοπίο στη μέση της Μεσογείου! Ο ποταμός που εκβάλλει μέσα στη θάλασσα και η οργιαστική βλάστηση δίνουν ένα παραδεισένιο χρώμα στην παραλία, άλλοτε στέκι των χίπις κατά τη δεκαετία του ’70.
• Το οροπέδιο της Νίδας: 79 χλμ. ΝΑ της πόλης του Ρεθύμνου, πάνω στον Ψηλορείτη, βρίσκεται το πασίγνωστο οροπέδιο της Νίδας. Σήμα κατατεθέν του οροπεδίου τα περίφημα «μιτάτα», πέτρινα θολωτά ποιμενικά καταλύματα. Το οροπέδιο προσφέρει το χειμώνα τη δυνατότητα για χειμερινά αθλήματα χάρη στις υποδομές που διαθέτει.
• Αργυρούπολη: Γραφικό ορεινό παραδοσιακό χωριό σε κατάφυτη περιοχή, χτισμένο πάνω στα ερείπια της αρχαίας Λάππας (27 χλμ. ΝΔ του Ρεθύμνου). Η τοποθεσία των πηγών, με την πυκνή βλάστηση, τους μικρούς καταρράκτες και τα αιωνόβια δέντρα, το σπήλαιο και το παρεκκλήσι αξίζουν ν’ αφιερώσετε χρόνο για να τα επισκεφτείτε.
Φαράγγια μοναδικής ομορφιάς διασχίζουν τους ορεινούς όγκους του νομού: το Κουρταλιώτικο φαράγγι (μήκους 3 χλμ.) απολήγει στη διάσημη λιμνοθάλασσα Πρέβελη• το φαράγγι Κοτσυφού που ξεκινάει από το χωριό Κάνεβος και φτάνει ως το χωριό Σελλλία• το φαράγγι Πατσού στη περιοχή του Αμαρίου• το Πρασιανό φαράγγι που καταλήγει στην παραλία Πλατανιάς ανατολικά της πόλης του Ρεθύμνου• το φαράγγι Αρκαδίου και πολλά άλλα μικρότερα.
Τα βουνά της περιοχής βρίθουν εντυπωσιακών σπηλαίων. Τα πιο σημαντικά είναι του Γερανίου, του Σιμονέλλι (δυτικά της πόλης του Ρεθύμνου), του Αγίου Αντωνίου στην επαρχία Αμαρίου, του Μελιδονίου, του «Σφεντόνη η Τρύπα» και το «Μούγκρι Σισών» (κοντά στα Ζωνιανά). Το Ιδαίο Άντρο, όπου σύμφωνα με το μύθο μεγάλωσε ο Δίας, αποτελούσε κατά την αρχαιότητα σημαντικό τόπο λατρείας τόσο κατά τη μινωική όσο και κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.
Σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα αποκαλύπτουν ότι η περιοχή άνθισε στους αρχαίους χρόνους ήδη από την Εποχή του Λίθου ως και την Παλαιοχριστιανική Περίοδο. Μεταξύ των αρχαιολογικών χώρων που ήρθαν στο φως ξεχωρίζουν η αρχαία Ελεύθερνα, που κατοικούνταν από τον 8ο αι, π.Χ., και το νεκροταφείο στους Αρμένους με πάνω από 350 τάφους.
Θρησκευτικά μνημεία όπως τα πέτρινα ξωκλήσια στον Ψηλορείτη, ιστορικά μοναστήρια και παλαιοχριστιανικές βασιλικές εμπλουτίζουν με εμπειρίες την επίσκεψή σας στο νομό Ρεθύμνης. Μεγάλης ιστορικής σημασίας είναι η Μονή Αρκαδίου (του 15ου αι.) με θέα προς το ομώνυμο φαράγγι και η Μονή Πρέβελη. Ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο αποτελεί μια περιήγηση στους παραδοσιακούς οικισμούς όπως το Άδελε, τα Ανώγεια, Γαράζο, Ρούστικα και Χρωμοναστήρι, όπου η ζωή ακολουθεί τους δικούς της αμέριμνους ρυθμούς… Εδώ μπορείτε να γευτείτε εξαίρετες τοπικές λιχουδιές, όπως κατσίκι ψητό με ντομάτες, χυλοπίτες και σαλιγκάρια με χόρτα – πάντα με τη συνοδεία της κρητικής τσικουδιάς!
Beach in Rethymno
Επισκεφτείτε το Ρέθυμνο το καλοκαίρι και χορτάστε ήλιο και θάλασσα στις υπέροχες παραλίες του. Τόσο η βόρεια όσο και η νότια ακτή του νομού Ρεθύμνης φημίζονται για τις ανυπέρβλητες αμμώδεις παραλίες τους:
- Η παραλία της πόλης του Ρεθύμνου: Οργανωμένη παραλία με άμμο, μήκους 20 χλμ., που εκτείνεται στα ανατολικά της πόλης.
- Πάνορμος: Το παράλιο αυτό χωριό (20 χλμ. Α του Ρεθύμνου) διαθέτει μια από τις καλύτερα οργανωμένες παραλίες με εξαιρετικές υποδομές.
- Μπαλί: Στις υπώρειες του Κουλουκώνα βρίσκεται το παράλιο χωριό Μπαλί (34 χλμ. Α του Ρεθύμνου) με τη διάσημη παραλία. Επιλέξτε κάποιο από τα κοντινά νησάκια μέσα στον ομώνυμο όρμο και απολαύστε όλη μέρα το χάδι του ήλιου και της θάλασσας.
- Πλακιάς: Το τουριστικό θέρετρο του Πλακιά (40 χλμ. νότια του Ρεθύμνου) είναι γνωστό για την καταπληκτική του παραλία που προσφέρει άπειρες δυνατότητες στους οπαδούς των θαλασσίων σπορ.
- Αγία Γαλήνη: 58 χλμ νότια του Ρεθύμνου, η Αγία Γαλήνη διαθέτει υποδειγματικές τουριστικές υποδομές και παραλίες με κρυστάλλινα νερά καλά κρυμμένες στα κοντινά νησάκια.
- Παραλία Πρέβελης: Τοποθεσία εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς, με φοινικόδασος, μικρή λιμνοθάλασσα όπου εκβάλλει ο Μεγάλος Ποταμός, και λευκή άμμο, ο Φοίνικας, όπως είναι αλλιώς γνωστή η παραλία Πρέβελης, βρίσκεται 40 χλμ νότια της πόλης του Ρεθύμνου.
Αν βρεθείτε το καλοκαίρι στο Ρέθυμνο, μη χάσετε δύο πολύ σημαντικά πολιτιστικά δρώμενα: το διάσημο «Αναγεννησιακό Φεστιβάλ», όπου καλείστε να γίνετε πρωταγωνιστές, συμπαραγωγοί και συνταξιδιώτες σε μια περιπλάνηση μέσα στο χρόνο διαμέσου της μουσικής και της θεατρικής εμπειρίας! Σχεδόν όλες οι παραστάσεις διοργανώνονται στο θέατρο «Ερωφίλη» στη Φορτέτζα. Αληθινά ευτυχής όποιος ανεβαίνει ένα καλοκαιρινό απόγευμα προς το ενετικό φρούριο για ν’ απολαύσει μια θεατρική ή μια μουσική παράσταση…
Απ’ την άλλη πλευρά η «Γιορτή κρασιού» υποδέχεται οινοπαραγωγούς, εραστές του καλού κρασιού και οπαδούς της καλής κουζίνας σ’ ένα φεστιβάλ παράδοσης, γαστρονομίας, οινογευσίας, διασκέδασης όπου συμμετέχει όλη η Κρήτη!

Χ Α Ν Ι Α! ΑΓΚΥΡΟΒΟΛΟΥΝ ΣΤΗ ΘΥΜΙΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ!

Nομός Χανίων

Ο Nομός Χανίων καλύπτει το δυτικό τμήμα της Κρήτης. Συνορεύει ανατολικά με το Ν. Ρεθύμνου, ενώ στις άλλες πλευρές του βρέχεται από θάλασσα. Στα Χανιά υπάγονται και τα κατοικημένα νησιά Γαύδος και Γαυδοπούλα, που βρίσκονται περίπου 20 μίλια νότια από τον νομό, στο Λιβυκό Πέλαγος.
Οι κυριότερες πόλεις του νομού είναι τα Χανιά, η πρωτεύουσα του νομού, και το Καστέλλι στην Κίσσαμο. Οι κυριότερες κωμοπόλεις είναι η Παλαιόχωρα και η Κάντανος στο Σέλινο, η Χώρα Σφακίων στα Σφακιά. Ο Nομός Χανίων παρέχει τουριστικές υπηρεσίες και δραστηριότητες όλων των κατηγοριών, ικανοποιώντας όλες τις επιλογές.
 Η πόλη των Χανίων διατηρεί αναλλοίωτα όλα τα χαρακτηριστικά της, από την εποχή της Ενετοκρατίας ακόμα μέχρι σήμερα.
Chania
Ο Νομός Χανίων χαρακτηρίζεται από τα εντυπωσιακά «Λευκά Όρη» και το διάσημο εθνικό δρυμό τους που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του νομού. Ο Εθνικός Δρυμός Λευκών Ορέων αγκαλιάζει το φαράγγι της Σαμαριάς, το μεγαλύτερο και επιβλητικότερο της Ελλάδας. Περίπου επτά ώρες είναι απαραίτητες για να το διασχίσει κανείς, αλλά η εναλλαγή στο τοπίο και η σπάνια χλωρίδα και πανίδα του φαραγγιού αποζημιώνουν για την προσπάθεια. Υπάρχουν ακόμη και άλλα μικρότερα φαράγγια, τα οποία αξίζει να τα εξερευνήσει ο επισκέπτης (Αράδαινα, Αγία Ειρήνη, Ίμβρος και Πολυρρήνεια), καθώς και πανέμορφα μονοπάτια (Χρυσοσκαλίτισσα-Ελαφονήσι, Παλαιοχώρα-Σούγια, Αγία Ρουμέλη-Χώρα Σφακίων), που καθιστούν το νομό Χανίων δημοφιλή προορισμό μεταξύ των οικοτουριστών από όλο τον κόσμο. Ένα άγνωστο θαύμα της φύσης φιλοξενεί το Ελαφονήσι, το καταπληκτικό δάσος κέδρων. Για περισσότερη δράση, ορειβασία στα Λευκά Όρη (υπάρχουν 4 καταφύγια), αναρρίχηση στις κάθετες πλαγιές των φαραγγιών του Γκιγκίλου και του Θερίσου ή κανό στα φαράγγια του Κλάδου και του Σαπουνά!
Στις παραλίες των Χανίων σμαραγδένια νερά και άσπρη ψιλή άμμος μαγεύουν τους παραθεριστές: Χρυσή Ακτή, Αγία Μαρίνα, Άγιοι Απόστολοι, Μάλεμε, Καλαθάς, Σταυρός, Πλατανιάς, Κολυμπάρι, Φαλάσαρνα, Αγία Ρουμέλη, Σούγια, Αμμούδι, Φοίνικας, Βότσαλα, Ελαφονήσι, Λουτρό, Άγιος Παύλος, Παχιά Άμμος, Φραγκοκάστελλο και Γαύδος. Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε το Ελαφονήσι: διαθέτει μια μοναδική παραλία με κρυστάλλινα νερά και αμμόλοφους από άσπρη άμμο που θα σας μαγέψει! Η περιοχή λόγω της ειδικής περιβαλλοντικής της αξίας έχει συμπεριληφθεί στο δίκτυο Natura. Απέναντι από την ονομαστή παραλία βρίσκεται το ομώνυμο νησάκι.
Chania
Θρησκευτικές πανηγύρεις και πολιτιστικά φεστιβάλ, που ενδυναμώνουν το δεσμό των Κρητικών με το παρελθόν, διοργανώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους προς μεγάλη τέρψη ντόπιων και επισκεπτών που απολαμβάνουν την κρητική διασκέδαση! Τα τοπικά προϊόντα κατέχουν εξέχουσα θέση στα πολιτιστικά δρώμενα των Χανίων: γιορτή κάστανου στο Έλος, γιορτή ανθόνερου στο Φουρνέ, γιορτή κρασιού στις Βούβες. Το Μάιο τελείται η εντυπωσιακή αναπαράσταση της Μάχης της Κρήτης, ενώ ο Αγροτικός Αύγουστος στα Χανιά είναι μια έκθεση τοπικών αγροτικών προϊόντων και ειδών λαϊκής τέχνης. Επιπλέον, πολυάριθμα είναι τα φεστιβάλ, τα συνέδρια και οι αθλητικές εκδηλώσεις (Βενιζέλεια) που φιλοξενούνται στα Χανιά από το Μάιο ως το Σεπτέμβριο, τα περισσότερα από αυτά στο πανέμορφο υπαίθριο θέατρο της Ανατολικής Τάφρου (στα ανατολικά της Παλιάς Πόλης).

ΗΡΑΚΛΕΙΟ! ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ!



Nομός Ηρακλείου

Ο μεγαλύτερος και ο πλέον πυκνοκατοικημένος νομός του νησιού περιβάλλεται από δύο οροσειρές, την Ίδη (Ψηλορείτης) στα δυτικά και τη Δίκτη (Λασιθιώτικα βουνά) στα ανατολικά. Στο Ηράκλειο βρίσκονται ορισμένοι από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Κρήτης, πανέμορφες παραλίες και μια γοητευτική ενδοχώρα με γραφικά χωριουδάκια, σπήλαια και φαράγγια, οροπέδια και κατάφυτες κοιλάδες γεμάτες ελαιώνες και αμπελώνες, επιβλητικές οροσειρές, καθώς και η πιο άρτια τουριστική υποδομή της Κρήτης. Ο απαράμιλλος συνδυασμός αστικού τοπίου και φυσικού πλούτου καθιστά το νομό Ηρακλείου μοναδικό προορισμό που πρέπει να εξερευνήσετε!
Ηράκλειο
Ανακαλύψτε το φυσικό πλούτο της περιοχής με τα εκπληκτικά φαράγγια (Καρτερός, Ρούβας, Αλμυρός, Βοριζιανό κ.α.), το Οικολογικό-Αρχαιολογικό Πάρκο του Γιούκτα και ένα πλήθος σπηλαίων (κατά μεγάλο μέρος προσβάσιμα από τους επισκέπτες). Εξερευνήστε το σπήλαιο της Αγίας Παρασκευής που λέγεται ότι αποτελούσε μέρος του Μινωικού λαβύρινθου, ή τη σπηλιά της Φανερωμένης με το μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Ακολουθήστε πανάρχαια μονοπάτια, το οδικό δίκτυο αλλοτινών εποχών, παρατηρήστε σε κάθε σας βήμα το μεγαλείο της φύσης και μάθετε για την ιστορία της περιοχής…
Το σπουδαιότερο δίκτυο μονοπατιών είναι το Ε4 που διασχίζει εγκάρσια το νομό από τον Ψηλορείτη στα δυτικά ως τη Δίκτη στα ανατολικά, συναντώντας στο πέρασμά του τα πιο σημαντικά ορεινά μονοπάτια και οικισμούς της περιοχής. Από τα Ακόλυτα ως το Ζαρό το μονοπάτι Ε4 είναι σχετικά εύκολο (περίπου 6,5 ώρες περπάτημα). Άλλο μονοπάτι, εξίσου ενδιαφέρον, που οδηγεί στο Ζαρό ξεκινάει από τις πηγές της Ανάληψης στο οροπέδιο της Νίδας και διέρχεται μέσα από το δάσος του Ρούβα και πέριξ της τεχνητής λίμνης Βοτόμου χαρίζοντας μοναδικές εμπειρίες στους πεζοπόρους. Πρόκειται για μια βατή διαδρομή μήκους περίπου 20 χλμ. Ένα χαμηλής δυσκολίας μονοπάτι 18 χλμ. ξεκινάει από τις Άνω Αρχάνες με κατεύθυνση τη Μονή Αγκαράθου. Στο χωριό Μυρτιά θα δείτε παραδοσιακά ελαιοτριβεία και οινοποιεία, ενώ στο Αστράκι είναι ορατοί οι νερόμυλοι και οι πηγές που τροφοδοτούν με νερό το Ηράκλειο. Ένα από τα ωραιότερα μονοπάτια είναι στα νότια του νομού, αυτό που ξεκινάει από τις Στέρνες και διαμέσου της Αψιδωτής Διάβασης καταλήγει στη Μονή Κουδουμά, σ’ ένα μικρό όρμο στο Λιβυκό πέλαγος. Οι πεζοπόροι που θα διασχίσουν τον τραχύ όγκο των Αστερουσίων θα έχουν την τύχη να δουν από κοντά τον κρητικό γυπαετό (Gyps fulvus).
Το πυκνό δίκτυο των αρχαιολογικών χώρων του νομού υποδεικνύει τη σημασία της περιοχής κατά την αρχαιότητα, η οποία σύμφωνα με τα ευρήματα των ανασκαφών κατοικούνταν ήδη από τη Νεολιθική Εποχή.
Ανακαλύψτε την πολυκύμαντη ιστορία της Κρήτης ανά τους αιώνες:
Στην Κνωσό, όπου άνθησε ένας από τους πιο μεγαλειώδεις πολιτισμούς της ανθρώπινης ιστορίας, ο Μινωικός. Σε περίοπτη θέση πάνω στο λόφο Κεφάλα, ανάμεσα σε ελαιώνες, αμπελώνες και κυπαρίσσια, ανεγέρθηκε το ανάκτορο της Κνωσού, βασιλική κατοικία και, συγχρόνως, διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο μιας ευρύτερης περιοχής. Η αίθουσα του θρόνου ανακαλύφθηκε στη δυτική πτέρυγα. Στην ανατολική πτέρυγα βρίσκονταν τα βασιλικά διαμερίσματα, η αίθουσα των διπλών πελέκεων, το μέγαρο της βασίλισσας με τις τοιχογραφίες των δελφινιών, στα βορειοανατολικά τα εργαστήρια των τεχνιτών με σημαντικότερο αυτό του λιθοξόου και οι αποθηκευτικοί χώροι που εκτείνονταν και στη δυτική πτέρυγα.
Στην ευρύτερη περιοχή των Αρχανών (πολύ κοντά στην Κνωσό) μπορείτε να επισκεφτείτε το ανακτορικό συγκρότημα στο ομώνυμο χωριό, το μεγαλύτερο προϊστορικό νεκροταφείο του Αιγαιακού χώρου στο Φουρνί, τη μινωική έπαυλη με το ληνό (πατητήρι) στο Βαθύπετρο και το ιερό της Ανεμοσπηλιάς.
Στο Καστέλλι Πεδιάδος βρίσκεται η αρχαία Λύττος (ή Λύκτος), μια από τις ισχυρότερες πόλεις της Κρήτης, που ήταν αποικία των Σπαρτιατών.
Η Φαιστός, δεύτερο σε σημασία διοικητικό, οικονομικό και θρησκευτικό κέντρο της Μινωικής Κρήτης μετά την Κνωσό. Το ανάκτορο της Φαιστού χτίστηκε γύρω στο 1.900 π.Χ. και έχει έκταση 18.000 τ.μ. (δεύτερο μεγαλύτερο μετά το αντίστοιχο της Κνωσού).
Στην πεδιάδα της Μεσαράς επισκεφτείτε ακόμη την αρχαία Γόρτυνα, στο πολίτευμα της οποίας αναφέρεται εγκωμιαστικά ο Πλάτωνας. Εξίσου αξιόλογοι και οι παλαιοχριστιανικοί ναοί που αξίζει να τους ανακαλύψετε.
Το ανάκτορο των Μαλίων, που θυμίζει πολύ τα αντίστοιχα της Κνωσού και της Φαιστού. Έργο της ίδιας περιόδου με τα προηγούμενα, ακολουθεί το λαβυρινθώδες σχέδιο των μινωικών ανακτόρων που αναπτύσσονται γύρω από μια κεντρική αυλή, με αποθηκευτικούς χώρους, εργαστήρια, αίθουσες τελετών, ιερές κρύπτες και βασιλικά διαμερίσματα κ.α. Ένα από τα πιο γνωστά ευρήματα από τα Μάλια είναι το περίφημο χρυσό περιδέραιο με τις μέλισσες, αριστούργημα της μινωικής τέχνης.
Knossos
Ο νομός Ηρακλείου μπορεί να υπερηφανεύεται και για τα πολυάριθμα θεματικά μουσεία του που ανασυνθέτουν υποδειγματικά το ένδοξο παρελθόν της περιοχής και μαρτυρούν για την έντονη πολιτιστική δράση των σύγχρονων κατοίκων:
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου θεωρείται ένα από τα σπουδαιότερα μουσεία στον κόσμο, καθώς είναι άλλωστε η κιβωτός του μινωικού πολιτισμού. Χιλιάδες αρχαιολογικά ευρήματα, όπως ο Δίσκος της Φαιστού, το χρυσό περιδέραιο των Μαλίων ή οι πήλινοι χορευτές από το Καμηλάρι, αποτυπώνουν μια ένδοξη ιστορία που χάνεται μέσα στους αιώνες.
Το Ιστορικό Μουσείο Ηρακλείου παρουσιάζει τη διαχρονική εξέλιξη της πόλης του Ηρακλείου• μεταξύ των εκθεμάτων του ξεχωρίζουν τρεις πίνακες του Ελ Γκρέκο και χειρόγραφα του Νίκου Καζαντζάκη.
Το Εθνολογικό Μουσείο Κρήτης στους Βώρους αναπαριστά με ζωντάνια εικόνες από την καθημερινή ζωή περασμένων εποχών, στιγμιότυπα του λαϊκού πολιτισμού του νησιού.
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στον όρμο Δερματά.
Παραδοσιακοί οικισμοί και χωριά, η ιστορία των οποίων ανατρέχει πολλούς αιώνες πίσω, βρίσκονται σχεδόν κρυμμένοι μέσα στους αμπελώνες και τους ελαιώνες, σε κοιλάδες και πλαγιές βουνών• προσέξτε την τοπική αρχιτεκτονική και το κρητικό πνεύμα στις Αρχάνες όπου η νεοκλασική αρχοντιά συνυπάρχει με την αγροτική απλότητα, στην Επισκοπή με τις υπέροχες εκκλησίες της βυζαντινής περιόδου ή στην Άνω Χερσόνησο, ένα γραφικό χωριουδάκι με βυζαντινά ξωκλήσια, παλιά πηγάδια και πέτρινους φούρνους.
Πανέμορφες ηλιόλουστες ακτές περιμένουν όλους όσους αγαπούν να απολαμβάνουν τις χαρές της θάλασσας: Αμνισός, Αγία Πελαγία, Καλοί Λιμένες, Μάλια, Χάνι Κοκκίνη (ιδανικό για wind-sufring), Λιμένας Χερσονήσου, Μάταλα, Αμμουδάρα είναι μόνο μερικές από τις παραδεισένιες παραλίες του νομού, αμμώδεις και με κρυστάλλινα νερά!
Θρησκευτικές εορτές και πολιτιστικά φεστιβάλ, παραδοσιακά δρώμενα, γιορτές που αποθεώνουν την τοπική γαστρονομία και κάθε είδους καλλιτεχνικές δράσεις όλο το χρόνο διαμορφώνουν μια μοναδική πολιτιστική φυσιογνωμία για την περιοχή. Προεξάρχει το Καλοκαιρινό Φεστιβάλ του Ηρακλείου, ένα από τα πιο πολύμορφα της Ελλάδας, που διοργανώνεται από τη δημοτική αρχή της πόλης, χωρίς να φείδεται πολιτιστικών προτάσεων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού!
Επίσης κάθε καλοκαίρι οι εραστές των θαλασσίων σπορ έχουν την τιμητική τους! Ο Ιστιοπλοϊκός Όμιλος της πόλης διοργανώνει ιστιοπλοϊκούς αγώνες, δωρεάν μαθήματα ιστιοπλοΐας και κωπηλασίας, καθώς και βόλτες με ιστιοπλοϊκά σκάφη για τους κατοίκους του Ηρακλείου.
Η Γιορτή Κρασιού στις Δαφνές, το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου, είναι αφιερωμένη στο τοπικό κρασί και την κρητική γαστρονομία. Εδώ έχετε την ευκαιρία να γευτείτε σαλιγκάρια με χόντρο, κουνέλι με αρωματικά χόρτα, χοιρινό με σελινόριζα, καπρικό χοιρινό ψημένο σε ξυλόφουρνο, καλιτσούνια και ξεροτήγανα. Εννοείται ότι όλα τα πιάτα συνοδεύονται με το εξαίρετο τοπικό κρασί. Στο νομό Ηρακλείου έχουν κηρυχθεί τρεις ζώνες V.Q.P.R.D. (Οίνοι Ποιότητας Παραγόμενοι σε Καθορισμένη Περιοχή), στα Πεζά, τις Δαφνές και τις Αρχάνες, με πλήθος οινοποιεία και μουσεία του οίνου.
 



Κ Ρ Η Τ Η !! ΕΠΙΓΕΙΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ!

Κρήτη

Θάλασσα διαυγής και κρυστάλλινη, βουνά κακοτράχαλα αλλά μεγαλοπρεπή, σπουδαία μουσεία και αρχαίοι οικισμοί, εντυπωσιακά σπήλαια και βάραθρα, γνωστά από τους προϊστορικούς χρόνους, τοιχογραφίες με έντονα χρώματα, ήπιο κλίμα, μαγευτικές ακτές με υπερσύγχρονα ξενοδοχεία, γοητευτική ενδοχώρα με γραφικά χωριά, παραδόσεις και ζεστή φιλοξενία, εξαιρετική τοπική κουζίνα για την οποία έρευνες έχουν αποδείξει πως  αυξάνει θεαματικά το μέσο όρο ζωής (πρωταγωνιστικό ρόλο έχουν το κρέας, το παρθένο ελαιόλαδο, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα όσπρια). Ένα νησί ξεχωριστό και συνάμα το μεγαλύτερο της Ελλάδας με έκταση 8.336 τ. χλμ. και πάνω από 1.000 χλμ. ακτών: αυτή είναι η Κρήτη.
Η θέση της Κρήτης, ανάμεσα στην Αφρική, την Ευρώπη και τη Μικρά Ασία, και το ήπιο κλίμα της την κατέστησαν κέντρο πολιτισμού ήδη από τα νεολιθικά χρόνια. Γύρω στο 6000 π.Χ., υπήρξαν στην Κρήτη προϊστορικοί οικισμοί, ενώ στα 2600 π.Χ. φτάνουν στο νησί άποικοι που γνώριζαν τον χαλκό. Μαζί τους ξεκινά η λαμπρή ιστορία του Μινωικού Πολιτισμού, ο οποίος γύρω στα 1950 π.Χ. βρίσκεται στην κορύφωσή του και τότε χτίζονται τα λαμπρά ανάκτορα στην Κνωσό, τη Φαιστό και τα Μάλια.
Κατά τη μυθολογία, σε μία σπηλιά της Κρήτης έκρυψε η Ρέα τον νεογέννητο Δία. Εκεί τον ανέθρεψαν οι νύμφες, ενώ οι δαίμονες Κουρήτες χτυπούσαν δυνατά τις ασπίδες τους, για να μην ακούει ο Κρόνος τα κλάματα του μωρού και το φάει. Στην Κρήτη, πάλι, ο Δίας, μεταμφιεσμένος σε ταύρο, έφερε την Ευρώπη, για να ζήσει μαζί της τον έρωτά του. Γιος τους ήταν ο Μίνωας, που βασίλευσε στην Κρήτη και την έκανε θαλασσοκράτειρα. Την εποχή εκείνη ακόμη και η Αττική πλήρωνε φόρο υποτέλειας στην Κρήτη, μέχρι που ο Αθηναίος πρίγκιπας Θησέας σκότωσε τον Μινώταυρο. Πίσω από τον μύθο κρύβεται ένα ισχυρό και πλούσιο βασίλειο και ο αρχαιότερος πολιτισμός της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Στα 1450 π.Χ. και ξανά στα 1400 π.Χ. διαδοχικές καταστροφές, πιθανόν λόγω της έκρηξης του ηφαιστείου της Θήρας, φέρνουν την παρακμή. Ακολουθούν οι Δωριείς, που μεταναστεύουν στο νησί και αργότερα έρχονται οι Ρωμαίοι. Η Κρήτη γίνεται επαρχία του Βυζαντίου ενώ στη συνέχεια, για έναν ολόκληρο αιώνα (824-961 μ.Χ.), καταλαμβάνεται από τους Άραβες και γίνεται ορμητήριο πειρατών με κέντρο τους τον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο. Στη συνέχεια, η Κρήτη ξαναπερνά στο Βυζάντιο, μέχρι των ερχομό των Ενετών, οι οποίοι θα κρατήσουν το νησί για περίπου 5 αιώνες και θα αφήσουν βαθιά σφραγίδα στον πολιτισμό του. Το 1669, με την πτώση του Χάνδακα, ξεκινά η περίοδος της Τουρκοκρατίας, η οποία είναι γεμάτη αιματηρές επαναστάσεις. Στα τέλη του 19ου αι. η εξουσία των Τούρκων τελειώνει και δημιουργείται η Κρητική Πολιτεία, με ύπατο αρμοστή τον βασιλιά της Ελλάδας. Εν τέλει, το 1913 η Κρήτη, θα ενσωματωθεί επίσημα στην Ελλάδα.
Νομός Χανίων
Ο νομός Χανίων, ο δυτικότερος του νησιού, χαρακτηρίζεται από τα εντυπωσιακά «Λευκά Όρη» και το διάσημο εθνικό δρυμό τους που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του νομού.
Chania
Νομός Ρεθύμνης 
Μεταξύ των Λευκών Ορέων και του Ψηλορείτη (Ίδη) βρίσκεται ο νομός Ρεθύμνου, συνώνυμος με απαράμιλλης ομορφιάς βραχώδη τοπία, υπέροχες ακτές, μελωδίες κρητικής λύρας, οφτό συνοδεία τσικουδιάς, θρυλικά σπήλαια, ιστορικά μοναστήρια, παραδοσιακά ορεινά χωριά και πολυτελή τουριστικά θέρετρα. Νιώστε την πεμπτουσία της Κρήτης του μύθου στην πιο ορεινή, απόμακρη και αυτάρκη περιοχή του νησιού…
Rethymno
Νομός Ηρακλέιου 
Ο μεγαλύτερος και ο πλέον πυκνοκατοικημένος νομός του νησιού περιβάλλεται από δύο οροσειρές, την Ίδη (Ψηλορείτης) στα δυτικά και τη Δίκτη (Λασιθιώτικα βουνά) στα ανατολικά. Στο Ηράκλειο βρίσκονται ορισμένοι από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Κρήτης, πανέμορφες παραλίες και μια γοητευτική ενδοχώρα με γραφικά χωριουδάκια, σπήλαια και φαράγγια, οροπέδια και κατάφυτες κοιλάδες γεμάτες ελαιώνες και αμπελώνες, επιβλητικές οροσειρές, καθώς και η πιο άρτια τουριστική υποδομή της Κρήτης. Ο απαράμιλλος συνδυασμός αστικού τοπίου και φυσικού πλούτου καθιστά το νομό Ηρακλείου μοναδικό προορισμό που πρέπει να εξερευνήσετε!
Heraklion
Νομός Λασιθίου
Στο ανατολικό άκρο της Κρήτης, ο νομός Λασιθίου ξαφνιάζει με τις έντονες αντιθέσεις του. Πίσω από την εκτυφλωτική λάμψη των παγκοσμίως γνωστών παραθαλάσσιων τουριστικών θέρετρων, με τις υπερπολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες, βρίσκονται ανόθευτα από τον τουρισμό όμορφα ορεινά χωριά, ερημικές παραλίες, άγνωστοι αρχαιολογικοί χώροι και βυζαντινά ξωκλήσια, δημιουργώντας ένα πολύ γοητευτικό σκηνικό.
Lassithi
 

2

Σάββατο, 22 Μαρτίου 2014

ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ.

Μουσείο Εικαστικών Τεχνών

Το Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου (Μ.Ε.Τ.Η.), ιδρύθηκε για την στήριξη κάθε πολιτιστικής και καλλιτεχνικής δραστηριότητας και ιδιαίτερα την προαγωγή και ενδυνάμωση των εικαστικών τεχνών και την προβολή του έργου των Κρητών καλλιτεχνών.
Αποτελεί ένα χώρο συγκέντρωσης και γόνιμης συνδιαλλαγής δημιουργών, φιλότεχνων αλλά και φίλων, ένας χώρος ανάπτυξης πνεύματος αλληλεγγύης, συνεργασίας και ομοψυχίας αλλά και πνευματικής και αισθητικής καλλιέργειας, επιμόρφωσης και ψυχαγωγίας. Προς αυτή την κατεύθυνση σχεδιάζονται: η διοργάνωση επιμορφωτικών και εκπαιδευτικών σεμιναρίων και διαλέξεων σε θέματα καλλιτεχνικής δημιουργίας, συνέδρια, συναυλίες, σεμινάρια, εκδόσεις, ενώ ο χώρος προσφέρεται και για εκθέσεις εικαστικών τεχνών, ανταλλαγές συλλογών, συνεργασίες με άλλα ιδιωτικά ή κρατικά μουσεία τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στοιχεία επικοινωνίας:
Νυμφών 3, Ηράκλειο Κρήτης
Τηλ. 2810 / 226683 - Fax. 2810 / 226489
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: museum@texni-texniki.gr
Ιστοσελίδα: http://www.heraklionvisualarts.gr

  http://vimeo.com/21802141

ΜΑΥΡΟΜΑΤΙΚΑ ΦΑΣΟΛΙΑ ΣΑΛΑΤΑ!

Σαλάτες

ΥΛΙΚΑ
  • 500 γρ. φασόλια μαυρομάτικα
  • 4-5 φρέσκα κρεμμυδάκια
  • 2 σκελίδες σκόρδο
  • 2 κ.σ. άνηθο
  • 2 πιπεριές Φλωρίνης
  • αλάτι - πιπέρι

ΣΑΛΤΣΑ
  • ελαιόλαδο
  • ξίδι

Μουλιάζετε από το προηγούμενο βράδυ τα φασόλια.
Τα στραγγίζετε και τα βάζετε σε αλατισμένο νερό να βράσουν, μέχρι να μαλακώσουν. Τα στραγγίζετε.
Αφήστε τα να κρυώσουν και μετά βάλτε τα σ’ένα μπολ.
Ψιλοκόβετε τα αρωματικά και τα προσθέτετε στα φασόλια.
Ρίξτε το ελαιόλαδο με το ξίδι, το αλάτι και το πιπέρι.
Προσθέστε τον άνηθο ψιλοκομμένο.
Βάλτε τη σαλάτα για λίγο στο ψυγείο και σερβίρετε.


ΑΣΚΟΡΔΟΥΛΑΚΟΙ!

ΥΛΙΚΑ
  • 1 κιλό βολβούς
  • ξίδι
  • ελαιόλαδο

ΕΚΤΕΛΕΣΗ
Καθαρίζετε τους βολβούς αφαιρώντας μόνο το εξωτερικό περίβλημα, όπως τα κρεμμύδια.
Τους βάζετε σε μία λεκάνη με νερό για 10-12 ώρες,
αλλάζοντας το νερό 2-3 φορές για να φύγει η πικράδα τους.
Στη συνέχεια τους βράζετε σε μέτρια φωτιά μέχρι να μαλακώσουν (όχι πολύ - να μη λιώσουν).
Τους σουρώνετε, τους αφήνετε να κρυώσουν.
βάζετε σε βάζα αποστειρωμένα με ξίδι και λίγο ελαιόλαδο.

ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΡΟΥΜΠΟΥΛΑ!


Μια ιστορία για τον Τίμιο Σταυρό στο Στρούμπουλα



Επί Τουρκοκρατίας, οι Τούρκοι κατακτητές είχαν γκρεμίσει και λεηλατήσει το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού στο Στρούμπουλα, όπως τις περισσότερες εκκλησίες του τόπου μας. Μετά από πίεση των κατοίκων της Τυλίσου και των γύρω περιοχών, όπως Μάραθος και Δαμάστα, οι Τούρκοι διοικητές πιεζόμενοι από το θρησκευτικό αίσθημα των κατοίκων και φοβούμενοι για εξέγερση, τούς άφησαν να το ξαναχτίσουν αλλά υπό ένα όρο: έπρεπε να το τελειώσουν μέσα σε μια εβδομάδα, ούτε ώρα παραπάνω. Αν προλάβαιναν, καλώς. Αν όχι, πράγμα για το οποίο ήταν σίγουροι οι Τούρκοι, θα τούς το γκρέμιζαν επί τόπου.
Όλοι οι χωριανοί έπιασαν δουλειά με ζήλο. Δούλευαν μέρα-νύχτα για να προλάβουν το χτίσιμο. Οι συνθήκες ήταν πολύ αντίξοες. Οι διαδρομές για να μεταφέρουν τα υλικά, πολύ μακρινές. Τα κουβαλούσαν με τα γαϊδουράκια τους μέρα-νύχτα για να προλάβουν. Την τελευταία στιγμή τους λείπεται το νερό και το πηγάδι στο βουνό είχε στερέψει. Ήταν αδύνατο να προλάβουν μέσα στη νύχτα να κατέβουν το βουνό για να φέρουν νερό να τελειώσουν το χτίσιμο της σκεπής που τούς είχε μείνει ακόμα.
Τότε μαζεύονται οι βοσκοί από τη γύρω περιοχή, αρμέγουν τα πρόβατά τους και τούς δίνουν το γάλα που είχαν μαζέψει. Μ’ αυτό το γάλα μάλαξαν τη λάσπη οι χωριανοί και τελείωσαν το χτίσιμο της σκεπής στην ώρα τους. Οι Τούρκοι τα έχασαν, δεν πίστευαν στα μάτια τους αλλά τήρησαν τη συμφωνία τους και τούς άφησαν να λειτουργήσουν.
Από τότε το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού είναι στη θέση του στην κορυφή του Στρούμπουλα και χιλιάδες πιστοί το επισκέπτονται κάθε χρόνο στις 13 και 14 του Σεπτέμβρη.
(Την ιστορία αυτή μας διέσωσε ο κ. Μιχάλης Ζαμπετάκης όπως του την είχε αφηγηθεί η πεθερά του, η ‘Αλεξοπέτραινα’. Την καταγραφή έκανε η κ. Ελπίδα Τσαγκαράκη. Ευχαριστούμε θερμά και τους δύο!)
Πηγή (φωτογρ.): https://www.facebook.com/photo.php?fbid=213926392045367&set=a.213924188712254.39607.203781583059848&type=3&theater
Πηγή (φωτογρ.): https://www.facebook.com/photo.php?fbid=213926105378729&set=a.213924188712254.39607.203781583059848&type=3&theater
Πηγή (φωτογρ.): https://www.facebook.com/photo.php?fbid=213927608711912&set=a.213924188712254.39607.203781583059848&type=3&theater

Παρασκευή, 21 Μαρτίου 2014

Φωτογράφοι στο Ηράκλειο των αρχών του 20ου αιώνα

Το βίντεο αυτό παρουσιάστηκε στην ΕΦΕ Κρήτης στις 19-3-2014 και
περιλαμβάνει τις γνωστότερες φωτογραφίες τριών σπουδαίων φωτογράφων των
αρχών του 20ου αιώνα.

Τετάρτη, 19 Μαρτίου 2014

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μουσεία στην Ευρώπη. Βρίσκεται στην καρδιά της πόλης του Ηρακλείου. Κατά τη διάρκεια της ενετοκρατίας εδώ βρισκόταν η καθολική μονή του Αγίου Φραγκίσκου. Καταστράφηκε από το σεισμό του 1856 και ήταν η σπουδαιότερη και πλουσιότερη μονή στην Κρήτη, διακοσμημένη με εξαιρετικές βυζαντινές τοιχογραφίες.Η κατασκευή του μουσείου ξεκίνησε στις αρχές του 20ου αιώνα κι ολοκληρώθηκε το 1940.
Στο ισόγειο του μουσείου υπάρχουν 13 αίθουσες ανοικτές στο κοινό, ενώ στον πρώτο όροφο υπάρχουν τα κομμάτια από τις αυθεντικές τοιχογραφίες από το Ανάκτορο της Κνωσού. Ολα τα εκθέματα του Μουσείου Ηρακλείου προέρχονται αποκλειστικά από αρχαιολογικούς χώρους της Κρήτης κι η έκθεση τους έχει γίνει κατά χρονολογικές περιόδους.
Μόλις ο επισκέπτης αρχίσει την περιήγηση του στο μουσείο θα μπορέσει να δει την εξέλιξη της αγγειοπλαστικής από την Νεολιθική Εποχή (5000- 2500 π.Χ.) μέχρι την Μετανακτορική Εποχή (2000- 1700 π.Χ.). Δεν μπορεί παρά να θαυμάσει τα περίφημα καμαραϊκά αγγεία (2000- 1700 π.Χ.) με τα υπέροχα χρώματα και θέματα, παρμένα από τον φυσικό κόσμο. Κάποια απ' αυτά τα αγγεία ονομάστηκαν "ωοκέλυφα" λόγω της λεπτότητας των τοιχωμάτων τους και συγκρίνονται άφοβα με α σύγχρονα πορσελάνινα σερβίτσια. καμαραϊκά αγγεία (Μινωική Κρήτη)
Μοναδικός στο είδος του είναι ο περίφημος δίσκος της Φαιστού με σημεία ιερογλυφικής γραφής και ιδεογραμμάτων. Το περιεχόμενο του δίσκου μας είναι άγνωστο.
δίσκος της φαιστού (Μινωική Κρήτη)
θεά με τα φίδια (Μινωική Κρήτη) Επιβλητικές στέκονται οι θεές των Μινωιτών, οι περίφημες "θεές των όφεων" καθώς κρατούν φίδια στα χέρια τους κι είναι ντυμένες με την παραδοσιακή μινωική ενδυμασία.
Εξαίρετο δείγμα πλαστικής αποτελεί η ταυρο-κεφαλή από στεατίτη και ο "ταυροκαθάπτης" από ελεφαντόδοντο.
Αξιοθαύμαστα είναι τα χρυσά κοσμήματα που βρέθηκαν σε μινωικές νεκροπόλεις, οι καθρέπτες με τις ελεφάντινες λαβές, τα τσιμπιδάκια για τα φρύδια, οι ελεφάντινες κτένες καθώς και τα ξίφη με τις χρυσές λαβές.
Οι περίφημες "μέλισσες" που βρέθηκαν στα Μάλια κοσμούν μια από τις προθήκες του Μουσείου. Πρόκειται για ένα θαυμάσιο κόσμημα που παριστάνει δύο μέλισσες που κουβαλούν μια σταγόνα μέλι στην κηρήθρα.
μέλισσες (Μινωική Κρήτη)
Παντού βλέπει κανείς διπλούς πέλεκεις, ιερότατο σύμβολο των μινωικών χρόνων. Οι σαρκοφάγοι, φτιαγμένοι ως επί το πλείστον από πηλό, εντυπωσιάζουν με το μέγεθος και την απλότητα τους.
Παριζιάνα (Μινωική Κρήτη) Τέλος, αντικρίζοντας κάποιος τα αυθεντικά κομμάτια των τοιχογραφιών από το Ανάκτορο της Κνωσού δεν μπορεί να μη διακρίνει την έντονη διάθεση για ζωή και τη λατρεία των Μινωιτών για τη φύση. Τα χρώματα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν παρμένα από τη φύση και διατηρήθηκαν ανεξίτηλα μέχρι σήμερα.
*Αρθρο από την Ελενα Κοντογιωργάκη ©

Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Θεά των όφεων.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου είναι το μουσείο στο οποίο παρουσιάζεται σχεδόν στο σύνολό του ο μινωικός πολιτισμός. Είναι από τα μεγαλύτερα και πιο αξιόλογα μουσεία στην Ελλάδα και ένα από τα σημαντικότερα στην Ευρώπη[1]. Τα εκθέματά του περιλαμβάνουν αντιπροσωπευτικά δείγματα από όλες τις περιόδους της κρητικής προϊστορίας και ιστορίας, καλύπτουν περίπου 5.500 χρόνια, από τη νεολιθική εποχή μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους. Κυρίαρχη θέση στις συλλογές του κατέχουν τα μοναδικά αριστουργήματα της μινωικής τέχνης. Η συλλογή με τις μινωικές αρχαιότητες είναι η σημαντικότερη στον κόσμο και το μουσείο θεωρείται το κατ' εξοχήν μουσείο του μινωικού πολιτισμού.


Ιστορία

Η πρώτη αρχαιολογική συλλογή στο Ηράκλειο δημιουργήθηκε το 1883. Το 1900 στεγάσθηκε σε δύο δωμάτια στην αυλή της μητρόπολης του Αγίου Μηνά. Με την έναρξη μεγάλων ανασκαφών στη Κρήτη, περιέλαβε τα πρώτα σημαντικά ευρήματα, ενώ ταυτόχρονα παραχωρήθηκε στην Κρητική Πολιτεία.[2]
Το 1904-1907 κατασκευάστηκε η πρώτη μουσειακή αίθουσα, ενώ το 1908 μετά τη προσθήκη δεύτερης αίθουσας μεταφέρθηκαν εκεί οι αρχαιότητες.
Το σημερινό κτίριο ξεκίνησε το 1937 σε σχέδια του Πάτροκλου Καραντινού.
Από το Νοέμβριο 2006 το Μουσείο παραμένει κλειστό στο κοινό λόγω εργασιών ανακαίνισης που εκτελούνται στο εσωτερικό του. Μια μικρή προσωρινή έκθεση με τα σημαντικότερα εκθέματα του Μουσείου μπορεί κανείς να δει στην ειδική αίθουσα που έχει διαμορφωθεί στη βορινή πλευρά του Μουσείου.

Εκθέσεις

Ρυτό σε σχήμα ταυροκεφαλής
  • Νεολιθική και προανακτορική εποχή
  • Παλαιοανακτορική περίοδος
  • Νεοανακτορική περίοδος
  • Υπομινωική και πρώιμη γεωμετρική περίοδος
  • Γεωμετρική και ανατολίζουσα περίοδος
  • Μινωικές σαρκοφάγοι
  • Μινωικές τοιχογραφίες
  • Ελληνορωμαϊκές αρχαιότητες
  • Συλλογή Επιγραφικής: Βρίσκεται σε χώρο ημιστεγασμένο και περιφραγμένο απέναντι από το κτήριο του Μουσείου
  • Αρχαιολογική Συλλογή Αρχανών

Σημαντικά εκθέματα

Ο δίσκος της Φαιστού

Επίσκεψη

Το κτίριο του μουσείου βρίσκεται στο κέντρο της πόλης του Ηρακλείου.
Τα εισιτήρια κοστίζουν 4€ και 2€ το μειωμένο, ενώ υπάρχει και ενιαίο εισιτήριο για το μουσείο και τη Κνωσό.
Ώρες λειτουργίας: Από 1η Δεκεμβρίου μέχρι 31 Μαρτίου: Δευτέρα 12:00 - 17:00, Τρίτη - Κυριακή 08:00 - 15:00. Από 1η Απριλίου μέχρι 30 Νοεμβρίου: Δευτέρα, Κυριακή και αργίες: 9:00 - 16:00, Τρίτη - Σάββατο: 08:00 - 20:00

Πηγές




Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

ΕΛΛΑΔΑ 1912-13 - National Geographic - Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΞΟΡΜΗΣΗ (HQ)

Ελευθέριος Βενιζέλος 1910-1913 βαλκανικοί πόλεμοι

Ελευθέριος Βενιζέλος 1897-1910 κρητικό ζήτημα

μεταφόρτωση για διδακτικούς σκοπούς
απόσπασμα από την ταινία Ελευθέριος Βενιζέλος (1966),
από τον χρήστη ChaniaCreteFB στο

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ | 18 Μαρτίου 1936, Η Κηδεία του! τον επικηδειο διάβασε ο Ν Καντζάκηςσ

«Στο Ακρωτήρι καθ' αργά ανάβει μια λαμπάδα
για τον Εθνάρχη που 'κανε μεγάλη την Ελλάδα».

Ο
Ελευθέριος Βενιζέλος γεννήθηκε στις 23 Αυγούστου 1864 στις Μουρνιές
Χανίων και πέθανε στο Παρίσι στις 18 Μαρτίου του 1936. Ο Ελληνικός λαός
και ιδιαίτερα ο κρητικός λαός θρηνεί σήμερα με αφορμή την συμπλήρωση 75
χρόνων από την απώλεια του «Εθνάρχη Βενιζέλου».
Οι μαντινάδες και τα
ριζίτικα τραγούδια που είναι αφιερωμένα στον Ελευθέριο Βενιζέλο,
αποδεικνύουν περίτρανα την ανάγκη κάθε Κρητικού να υμνήσει το κορυφαίο
αυτό τέκνο της λεβεντογέννας Κρήτης.

Οι συγκλονιστικές στιγμές
από την κηδεία του... Ο επικήδειός του εκφωνήθηκε από τον ίδιο στη Βουλή
το 1932 (όπως ακριβώς ακούγεται), και είναι χαραγμένος στον τάφο του
στο Ακρωτήρι, απ΄όπου αγναντεύει τα Χανιά του για πάντα...

Τρίτη, 18 Μαρτίου 2014

τα πάντα για τον άνθρωπο : 2η Παγκρήτια Έκθεση «ΚΡΗΤΗ: Η Μεγάλη Συνάντηση»

τα πάντα για τον άνθρωπο : 2η Παγκρήτια Έκθεση «ΚΡΗΤΗ: Η Μεγάλη Συνάντηση»: . Η 2η Παγκρήτια έκθεση «ΚΡΗΤΗ: Η Μεγάλη Συνάντηση» γίνεται με την συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Κρήτης και τελεί υπό την αιγίδα των πα...

Ο ΔΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ.

Πιο κοντά στην ερμηνεία του δίσκου της Φαιστού

Ένα βήμα πιο κοντά στην ερμηνεία του δίσκου της Φαιστού βρίσκονται οι επιστήμονες καθώς ήδη έχει ολοκληρωθεί κατά 90% η επιγραφική μελέτη του δίσκου που θα οδηγήσει στη γλωσσολογική ανάλυσή του.
Αυτό γνωστοποίησε ο δρ Γκ. Οουενς, διευθυντής Γραφείου Διεθνών Σχέσεων Τ.Ε.Ι. Κρήτης κατά τη διάρκεια του πολυθεματικού τριήμερου που διοργάνωσε το Τ.Ε.Ι. Κρήτης σε συνεργασία με τον Δήμο Χανίων και την Κ.Ε.Π.ΠΕ.ΔΗ.Χ. – Κ.Α.Μ. στο Μεγάλο Αρσενάλι.
Η επιγραφική μελέτη του δίσκου της Φαιστού πρόκειται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το καλοκαίρι, ενώ πλέον υπάρχουν αποδείξεις ότι πρόκειται για Μινωική θρησκευτική επιγραφή που πιθανόν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Οουεν, μιλά για μία θεότητα ή μητέρα.
Τα τελευταία ευρήματα παρουσιάστηκαν πριν από έναν μήνα στην Οξφόρδη.
Ο κ. Οουενς, ο οποίος προχώρησε σε μία συνοπτική παρουσίαση της έρευνας που έχει κάνει τα τελευταία έξι χρόνια για τον δίσκο της Φαιστού, ερωτηθείς από τα «Χανιώτικα Νέα» σε ποιο σημείο βρίσκεται η έρευνα, είπε:
«Έχουμε φτάσει στο σημείο να διαβάζουμε -χωρίς να καταλαβαίνουμε ακόμη- το 90% από τον δίσκο της Φαιστού με τις φωνητικές αξίες βάσει της Γραμμικής Γραφής Β’.
Προσπαθούμε να κάνουμε την καλύτερη ανάγνωση που μπορούμε -άρα να το ακούμε που δεν σημαίνει και κατανόηση προς το παρόν- αλλά είναι το βήμα που πρέπει να ολοκληρωθεί πριν προχωρήσουμε σε μία ερμηνεία του κειμένου».
Ο κ. Οουενς που δήλωσε πολύ ικανοποιημένος και θετικός για τη μέχρι στιγμής εξέλιξη της έρευνας είπε ακόμη ότι «μέχρι το καλοκαίρι ελπίζω να έχουμε ολοκληρώσει την προσπάθειά μας για την επιγραφική ανάγνωση και μετά θα αρχίσουμε τη γλωσσολογική ανάγνωση, δηλαδή για το τι μπορεί να σημαίνει ο δίσκος της Φαιστού.
Είμαι πολύ χαρούμενος που βρέθηκα στα Χανιά για να μιλήσω για ένα θέμα που αφορά σε όλη την Κρήτη. Τον προηγούμενο μήνα ήμουν στην Οξφόρδη για να παρουσιάσουμε την έρευνα εκεί, όπου έδειξαν πολύ ενδιαφέρον καθώς ο συνάδελφός μου στην έρευνα είναι καθηγητής στην Οξφόρδη. Ουδεμία δουλειά γίνεται μόνο από ένα μυαλό…».
Αξίζει να σημειωθεί ότι όπως επεσήμανε ο ίδιος: «Για έναν χρόνο είχαμε μόνο ιδέες και υποθέσεις, τώρα έχουμε απόδειξη ότι είναι Μινωική θρησκευτική επιγραφή και η δική μου αίσθηση είναι πως η λέξη «κλειδί» έχει σχέση με τη μητέρα ή και τη λέξη θεότητα.
Βέβαια το θέμα είναι όχι τι νομίζουμε, αλλά τι μπορούμε να αποδείξουμε.

Δευτέρα, 17 Μαρτίου 2014

''Το μάθημα της πεταλούδας'' Kαζαντζάκης

Ζήτησα δύναμη και μου δόθηκαν δυσκολίες
για να δυναμώσω
Ζήτησα ευημερία και ανακάλυψα ότι έχω έναν
εγκέφαλο που κάνει όλη τη δουλειά για μένα
Ζήτησα αγάπη και μου φανερώθηκαν άνθρωποι
που χρειάζονταν βοήθεια

Η ζωή μπορεί να μη μου έδωσε όλα αυτά
που θα ήθελα,
αλλά μου έδωσε όλα τα απαραίτητα για να
αποκτήσω αυτά που χρειάζομαι

Ο Νίκος που γνώρισα

Εικοσάλεπτο ντοκιμαντέρ με μαρτυρίες φίλων, συνεργατών και της δεύτερης
συζύγου του Καζαντζάκη. Προβλήθηκε στο διεθνές συνέδριο "Ο Νίκος
Καζαντζάκης και ο Κρητικός Πολιτισμός", 28-30 Σεπτεμβρίου 2007
(Ηράκλειο-Μυρτιά). Διανεμήθηκε δωρεάν από την εφημερίδα "Ελευθεροτυπία",
στις 3 Νοεμβρίου 2007.
Παραγωγή: © ΜΝΚ, 2007. Υλοποίηση: Α. Λεβέντης

Νίκος Καζαντζάκης (Δεύτερο Μέρος)

Νίκος Καζαντζάκης (Πρώτο Μέρος)

Τι είναι η Αγάπη; (Νίκος Καζαντζάκης)

ΑΣΚΗΤΙΚΗ Ν,ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

Η Ασκητική είναι ένα κείμενο σχετικά σύντομο, πολύ συμπυκνωμένο, που
εκφράζει τη μεταφυσική πίστη του Καζαντζάκη. Ο ίδιος το θεωρούσε «το
σπόρο απ όπου βλάστησε όλο το έργο του˙ ότι κι αν έγραψε είναι σχόλιο,
illustration της Ασκητικής». Τη χαρακτήρισε ακόμη σαν «ένα βιβλίο
mystique οπού διαγράφει τη μέθοδο ν ανέβει η ψυχή από κύκλο σε κύκλο,
ώσπου να φτάσει στην ανώτατη επαφή. Οι κύκλοι είναι πέντε: Εγώ,
Ανθρωπότητα, Γη, Σύμπαν, Θεός». Η στερνή μορφή της θεωρίας είναι η
«Πράξη» και ο τελευταίος αναβαθμός του λυτρωτικού ανήφορου είναι η
«Σιγή». Το έργο έχει ένα ύφος στιβαρό, πλαστικό και παρά το μεταφυσικό
του περιεχόμενο μια δροσιά που του δίνει τη χάρη του λογοτεχνήματος.
Τρεις
φορές προτάθηκε ο Καζαντζάκης για το Βραβείο Νόμπελ. Την πρώτη απ' την
Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, που τον έχει Πρόεδρο, έχοντας συνυποψήφιό
του τον Άγγελο Σικελιανό. Επίσης δυο φορές προτάθηκε, το 1952 και 1953,
απ' τη Νορβηγική Εταιρεία Λογοτεχνών, ποτέ, όμως, απ' την Ακαδημία της
Αθήνας. Τον επόμενο χρόνο διορίστηκε στην UNESCO, αναλαμβάνοντας ως
αποστολή, την προώθηση μεταφράσεων κλασικών λογοτεχνικών έργων, με
απώτερο στόχο την γεφύρωση των διαφορετικών πολιτισμών.
Το 1954 η
Ιερά Σύνοδος με έγγραφό της ζητούσε από την κυβέρνηση την απαγόρευση των
βιβλίων του[2]. Ο ίδιος ο Καζαντζάκης, απαντώντας στις απειλές της
εκκλησίας για τον αφορισμό του, έγραψε σε επιστολή του: «Μου δώσατε μια
κατάρα, Άγιοι Πατέρες, σας δίνω μια ευχή: Σας εύχομαι να 'ναι η
συνείδησή σας τόσο καθαρή όσο η δική μου και να 'στε τόσο ηθικοί και
θρήσκοι όσο είμαι εγώ». Τελικά η Εκκλησία της Ελλάδος δεν τόλμησε να
προχωρήσει στον αφορισμό του Νίκου Καζαντζάκη, καθώς ήταν αντίθετος σε
κάτι τέτοιο ο οικουμενικός πατριάρχης Αθηναγόρας.

Έλληνες του πνεύματος & της τέχνης- Νίκος Καζαντζακης

ΑΠΌ ΤΙΣ ΔΥΟ ΣΤΡΑΤΕΣ.....ΔΙΑΛΕΓΩ ΤΟΝ ΑΝΗΦΟΡΟ...

Σάββατο, 15 Μαρτίου 2014

Ο ΔΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ


Το ελληνικό (κρυφό) κείμενο στο Δίσκο της Φαιστού.

Τα διάφορα στρώματα καταστροφής του Μινωικού ανακτόρου της Φαιστού, οφείλονται σύμφωνα με τα κείμενα που είναι γραμμένα στο <<Δίσκο της Φαιστού>>, σε αλλεπάλληλους σεισμούς, αφού η πόλη <<όλο σείεται>> όπως γράφουν οι Φαίστιοι Ορφικοί στο Δίσκο. Οι τελευταίες όμως ανασκαφές (1993-4) που έγιναν από τους Ιταλούς στη Φαιστό απέδειξαν αυτό που γράφει ο Δίσκος για τους αλλεπάλληλους σεισμούς.
Η Φαιστός ήταν πατρίδα του μάντη και θεοσοφιστή Επιμενίδη, σύγχρονου του Σόλωνα των Αθηνών (Πλουτάρχ. Σόλων 12). Ο Επιμενίδης προσκλήθηκε στην Αθήνα, για να την καθαρίσει από το Κυλώνειον άγος το 596 π.Χ. Θεωρούνταν ένας από τους επτά σοφούς της Ελλάδας. Λόγω της φιλίας του φαίνεται με τον Σόλωνα, ο δεύτερος αυτοεξόριστος επισκέφτηκε τη Φαιστό, σύμφωνα με το <<Δίσκο της Φαιστού>>, όπου μυήθηκε στα Ορφικά των Φαιστίων και κάνοντας θυσία υποσχέθηκε να μείνει για πάντα ομοϊδεάτης τους. Για το <<Δίσκο της Φαιστού>>, ο οποίος βρέθηκε στη βόρεια πλευρά του ανακτόρου σε στρώμα διαταραγμένο (ήταν αναμειγμένα, υλικά ανακτορικής εποχής με Ελληνιστικής), ότι έχει γραφτεί πριν από την ανάγνωση τούτη, στηρίζεται μόνο σε υποθέσεις. Είχε επικρατήσει η υποθετική άποψη ότι το κείμενο είναι ύμνος προς την θεότητα. Βέβαια πάνω στο Δίσκο δεν είναι γραμμένο μόνο το κρυφό κείμενο της Ελληνικής Κρητικής Διαλέκτου. Εδώ έχομε ένα πραγματικό μήνυμα των Φαιστίων προς αυτούς που θα εύρισκαν το Δίσκο, με το οποίο περιγράφεται με κείμενα, με εικόνες, με γεωμετρικά σχήματα και σύμβολα Ορφικά, ο πολιτισμός της περιοχής στο πέρασμα των αιώνων μέχρι την Ελληνιστική εποχή. Φυσικά δεν είναι δυνατόν να αναφέρομε περισσότερα εδώ για το <<Δίσκο της Φαιστού>>. Πάντως ότι βλέπουν τα μάτια μας σε κάθε κουτάκι με εικόνες (ιδεογράμματα και όχι συλλαβογράμματα) είναι ένα θέμα, μια ιστορία ή μια αναφορά. Ο Δίσκος βρίσκεται στο Μουσείο Ηρακλείου Κρήτης, στην προθήκη 41, και αποτελεί μέχρι σήμερα, ως μήνυμα και κατασκευή ένα από τα κορυφαία δημιουργήματα ή μια κορυφαία πράξη του ανθρώπου στο πέρασμα του από αυτόν τον πλανήτη. Η αξία του Δίσκου θα γίνει κατανοητή μόνον όταν κορυφαίοι αστροφυσικοί, θρησκιολόγοι, μαθηματικοί, γεωμέτρες, σεισμολόγοι, γεωλόγοι, ιστορικοί και πολλοί άλλοι των θετικών ειδικά επιστημών αναλύσουν ο καθένας από την πλευρά της επιστήμης του τα μηνύματα που του έστειλαν οι Φαίστιοι.

Το ελληνικό (κρυφό) κείμενο στο Δίσκο της Φαιστού.

Α πλευρά.
ΟΣ ΟΤΑΝ ΟΤΕΩΝ ΟΣΨΙΑ ΠΟΛΙΝ ΦΕΣΤΟ ΟΣΟ ΕΣΟ. ΟΤΑΝ ΠΟΛΙΝ ΟΣΥ ΙΠΙ. ΠΟΛΙ ΟΤΑΝ ΟΨΕΕΙ ΟΛΟ ΣΕΙ. ΕΡΦΕΦΕΙ ΟΕΩΝ ΜΥΣΝ. ΕΜΦΕΟ ΟΤΕΩΝ ΣΌΛΩΝ ΟΨΟΙ ΑΣΤΥ. ΟΡΦΕΩ ΤΩΝ ΟΤΕΩΝ ΕΟΣΟ ΟΜΝΩΝ.

Μετάφραση.Με την σειρά των λέξεων στον Δίσκο.
Όταν στο οσοδήποτε μακρινό μέλλον θα είσαι στην περι ού ο λόγος καλυμμένη (σκεπασμένη) πόλιν τους. Όταν η πόλη έτσι καταπλακώθηκε. Όταν απ΄ότι φαίνεται η πόλη όλο σείεται. Αφού επέτρεψε έβγαλαν λόγο και τον εμύησαν. Αυτοεξόριστος απ΄ότι φαίνεται ο Σόλων στην πόλη τους. Στα Ορφικά τα δικά τους ορκίστηκε.

Β πλευρά.
ΕΟΙ ΟΙ ΞΕΙΕΤΕΩΝ. ΕΟΙ ΕΥΤ ΟΛΩΝ. ΩΣΥ ΥΡΣΩ ΟΣΕΕΝΩΝ ΣΥΩΝ. ΟΙ ΣΤΙΕΩΝ ΣΥΩΝ. ΤΩ ΞΕΙΕΤΕΩΝ ΣΥΩΝ. ΟΙ ΣΤΙΕΩΝ ΟΨ ΕΤΕΟΝ ΟΜΝΩ. ΕΥΝΩΝ ΕΣΟ. ΑΣΜΩΝ ΠΙΩ. ΟΟΣΩ ΟΜΟΩΝ ΑΪΝ. ΩΣΥ ΟΜΦΕ ΣΟΛΩΝ.

Μετάφραση. Με την σειρα των λεξεων στον Δίσκο.
Θεοί των οικοδεσποτών. Θεοί στους οποίους προσεύχονται και θυσιάζουν όλοι. Όπως στην Υρσώ κάθε χρόνο χοίρους. Στους (Θεούς) των Στιέων προσφέρουν χοίρους. Δια τούτο στους θεούς των οικοδεσποτών προσφέρουν χοίρους. Στους θεούς των Στιέων μα την αλήθεια ορκίζομαι. Μου είστε συμπαθείς. Ευχαριστημένος είμαι. Και προβλέπω να είμαι πάντα ομοϊδεάτης σας. Έτσι πρόβλεψε ο Σόλων.

Σημείωση: Στο τελευταίο Κρητολογικό συνέδριο , που έγινε στο Ρέθυμνο, το Αστεροσκοπείο Αθηνών, αγόρασε το βιβλίο μου <<ΟΙ 147 ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ>>, όπου αναφέρονται τα παραπάνω, και η αρχαιότερη , έγγραφη αναφορά σεισμών στον ελλαδικό χώρο.

Προ 20ετίας
Αντώνης Βασιλάκης του Θωμά

Ο ΔΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ!

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΟΞΦΟΡΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΣΚΟ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ Δρ GARETH ALUN OWENS

Στο Trinity College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης πραγματοποιήθηκε διάλεξη για το Δίσκο της Φαιστού.

Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τη Σχολή Γλωσσολογίας, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και την Ελληνική κοινότητα, ενώ ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του καθηγητή Στυλιανού Αλεξίου.

Η έρευνα παρουσιάστηκε από τον Dr. John Coleman, καθηγητή Φωνητικής στη σχολή Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και από τον Δρ Γκάρεθ Όουενς, συντονιστή του προγράμματος ERASMUS του ΤΕΙ Κρήτης και Πρέσβη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.





Μέσα από την έρευνα μπορούμε πλέον να διαβάσουμε το 90 % του Δίσκου της Φαιστού, το αίνιγμα της μινωικής Κρήτης. Ο συγκεκριμένος δίσκος είναι αναμφισβήτητα μια γνήσια μινωική θρησκευτική επιγραφή που έχει παρόμοιες λέξεις για επιγραφές από Μινωϊκά Ιερά όπως το βουνό του Γιούχτα στις Άνω Αρχάνες, τοποθεσίες που βρέθηκαν αντίστοιχα τάματα.

Ο Δρ. Owens στην ομιλία του ενθάρρυνε τους μαθητές να ταξιδέψουν και να ανοίξουν τους ορίζοντές τους. Ο καθηγητής John Coleman από την πλευρά του, ο οποίος έχει επισκεφθεί την Κρήτη, τη Φαιστό και το Δήμο Φαιστού πριν τη διάλεξη του στο ΤΕΙ Κρήτης το 2012, όταν ανακοινώθηκε για πρώτη φορά ότι μπορούν να «διαβάσουν» το Δίσκο της Φαιστού, μίλησε για την έρευνά τους η οποία συνεχίζεται και το έργο της θα παρουσιαστεί και στα Ελληνικά στα Χανιά το Σάββατο 15 Μαρτίου. Η συγκεκριμένη έρευνα θα παρουσιαστεί επίσης στο Ηράκλειο, τον προσεχή Απρίλιο.

Σε παλαιότερη συνάντηση μεταξύ του Δρ. Owens με τη Δήμαρχο Φαιστού, είχε ενημερώσει ότι η έρευνα εξελίσσεται πολύ καλά, μάλιστα επιγραφικά και όλο και καλύτερα, ως αποτέλεσμα της και συστηματικής σκληρής δουλειάς και της ομαδικής εργασίας. Από την μεριά τους οι δύο επιστήμονες ευχαρίστησαν την κ. Πετρακογιώργη για την υποστήριξη, το ενδιαφέρον και την ενθάρρυνση της σε αυτή την προσπάθεια, ανακοινώνοντας ότι θα παρουσιάσουν σύντομα το έργο τους στη Μεσαρά, με μια νέα αναθεωρημένη «ανάγνωση» και βελτιωμένη ψηφιακή καταγραφή του Δίσκου της Φαιστού, για τους ανθρώπους της Φαιστού. 


ΠΗΓΗ: http://www.patris.gr/

Ο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΕΡΜΗΝΕΥΜΕΝΟΣ ΑΠΟ 77 ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

Κ Ρ Η Τ Ι Κ Η ΛΥ Ρ Α!!


Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΥΡΑΣ

Η κρητική λύρα ανήκει στην κατηγορία των χορδόφωνων μουσικών οργάνων με δοξάρι και έχει τις ρίζες της στην Ανατολή. Στην Kρήτη υπήρχαν δύο τύποι λύρας. Tο αποκαλούμενο σήμερα λυράκι, που έδινε οξύ και διαπεραστικό ήχο και η βροντόλυρα ή χοντρόλυρα, μεγαλύτερη σε μέγεθος, ιδανική για την πολύωρη συνοδεία τραγουδιού. Aπό τους δύο τύπους αυτούς και την επιρροή του βιολιού, προήλθε η σύγχρονη κοινή λύρα.
Κατασκευάζεται από μονοκόμματο ξύλο κάποιας ηλικίας (τουλάχιστον 10 ετών) και συνήθως χρησιμοποιείται ασφένταμος, καρυδιά, μουρνιά, κ.α. Η σκάφη, το κοίλο σκαφτό σώμα της λύρας λέγεται και καύκα ή καυκί. Το καπάκι (εμπρόσθιο μέρος) είναι αυτό που επηρεάζει άμεσα τον ήχο του οργάνου και ιδανικό υλικό για την κατασκευή του θεωρείται το κατράνι (υλικό ηλικίας άνω των 300 ετών που προέρχεται από δοκάρια παλαιών κτισμάτων). Παλιά οι χορδές ήταν εντέρινες και το δοξάρι είχε τρίχες από ουρά αλόγου που συνήθως έφερε μια σειρά από σφαιρικά κουδουνάκια, τα λεγόμενα γερακοκούδουνα. Σήμερα που η λύρα συνοδεύεται από άλλα μουσικά όργανα (λαούτο, κιθάρα κ.α.) χρησιμοποιείται συνήθως δοξάρι βιολιού.
Η λύρα στον ελληνικό χώρο
Για να διερευνήσουμε τη χρονική αφετηρία της παρουσίας των εγχόρδων μουσικών οργάνων στην Κρήτη πρέπει να εξετάσουμε την παρουσία τους στον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου ή, ακόμη ευρύτερα, της ανατολικής Μεσογείου και γενικά της βυζαντινής επικράτειας.

Συγκεκριμένα για τη λύρα γνωρίζουμε ότι από το 10ο αιώνα (901-1000 μ.Χ.) υπήρχε ήδη στο βυζαντινό χώρο. Εκτός από τις παραστάσεις στο ανάγλυφο ελεφάντινο βυζαντινό κιβωτίδιο του 10ου ή 11ου αιώνα που σώζεται στο μουσείο της Φλωρεντίας και στα ιστορημένα (εικονογραφημένα) χειρόγραφα του 11ου αιώνα, βαρύνουσα σημασία έχει και η αναφορά του Πέρση Ibn Kurdadhbih προς το χαλίφη Al Mutamid, όπου, ανάμεσα σε άλλα βυζαντινά όργανα, αναφέρει τη λύρα (“lura”), περιγράφοντάς την ως ξύλινο όργανο με πέντε χορδές «όμοιο με το αραβικό ρεμπάμπ».
Η αναφορά αυτή, εκτός από την παλαιότητά της, είναι ιδιαίτερα σημαντική για δύο ακόμη λόγους: πρώτον, γιατί αναφέρει την ελληνική ονομασία λύρα και, δεύτερον, γιατί θεωρεί το συγκεκριμένο όργανο «όμοιο με το ρεμπάμπ» και όχι προερχόμενο από το ρεμπάμπ. Αυτό δεν αποκλείει οπωσδήποτε την προέλευση της βυζαντινής λύρας από τον αραβικό κόσμο, όμως πρέπει να διερευνηθεί η ακριβής σχέση της τόσο με τα τοξωτά έγχορδα της Ανατολής (Ινδία και, στη συνέχεια, Άραβες) όσο και με την αρχαία ελληνική λύρα. Το όνομα λύρα για το συγκεκριμένο όργανο δεν εντοπίζεται μόνο στη μορφωμένη Κωνσταντινούπολη (όπου θα μπορούσε να έχει δοθεί από λογίους σ’ ένα νεοεισαχθέν όργανο που τους θύμιζε κάπως την αρχαία άρπα), αλλά σε όλο τον ελληνικό χώρο, με εξαίρεση την περιοχή των Σερρών, όπου λεγόταν ζίγκα ή γκίγκα πιθανόν κατά ξενική επίδραση (πάντως οι Τούρκοι ονομάζουν την ελληνική λύρα «ρουμ κεμεντζέ», που σημαίνει ακριβώς «ρωμαίικη λύρα»):
«Για δώστε μου τη λύρα μου, το δόλιο μου δοξάρι,
να θυμηθώ τσ’ αγάπης μου, σήμερο τηνε χάνω».


Η άποψη του Κλοντ Φωριέλ ότι οι τυφλοί Έλληνες λαϊκοί ποιητές «τραγουδούν παίζοντας με το δοξάρι ένα όργανο με χορδές που είναι ακριβώς η λύρα των αρχαίων Ελλήνων, και που έχει διατηρήσει και το όνομα και τη μορφή. Η λύρα, για να είναι πλήρης, πρέπει να έχει πέντε χορδές, αλλά συνήθως δεν έχει παρά δύο ή τρεις, που οι ήχοι της, όπως εύκολα φαντάζεται κανείς, δεν είναι και πολύ αρμονικοί…». Ο Φωριέλ γράφει το 1824 και θεωρεί αυτονόητα τη λύρα ελληνικό μουσικό όργανο. Ο Γεώργιος Χατζηδάκις στο κεφάλαιο για την καταγωγή της κρητικής λύρας του έργου του Κρητική Μουσική, αν και αναγνωρίζει ότι «η σημερινή και η αρχαία λύρα από απόψεως κατασκευής παρουσιάζουν κατά βάσιν κοινά τινα τεχνικά γνωρίσματα», τα οποία περιγράφει διεξοδικά (στο σχήμα, το ηχείο, τα κλειδιά –στριφτάλια, κ.τ.λ.), εντούτοις είναι της άποψης ότι δεν πρόκειται για το ίδιο όργανο, κυρίως επειδή η αρχαία λύρα ήταν νυκτό όργανο (παιζόταν με πλήκτρο, δηλ. πένα), ενώ η νεότερη τοξωτό, το δε τόξο (δοξάρι) θεωρεί, όχι άδικα, προϊόν της ανατολής: τόσο η οικογένεια του βιολιού όσο και η οικογένεια της λύρας έλκουν την καταγωγή τους από τις Ινδίες. Ακόμη και την ινδιάνικη λύρα, που εκτίθεται στο Μουσείο Φυσικών Επιστημών της Νέας Υόρκης, συνοδεύει σημείωμα ότι «το όργανο τούτο μετεκομίσθη από τας Ινδίας εις την Αμερικήν» (η απώτερη καταγωγή των ιθαγενών της Αμερικής θεωρείται ασιατική, οι πρόγονοί τους πέρασαν στην αμερικανική ήπειρο μέσω του Βερίγγειου Πορθμού).
Σε κάθε περίπτωση δεν γνωρίζουμε πότε οι Βυζαντινοί άρχισαν να παίζουν λύρα· ακόμη και αν δεν έχουμε να κάνουμε με μια παράδοση που συνεχίζεται από την αρχαιότητα (και η νεότερη λύρα δεν είναι, αναπάντεχα, άμεσος απόγονος της αρχαίας ελληνικής) αλλά ήρθε πράγματι από τον αραβικό κόσμο, δε γνωρίζουμε πόσο παλαιότερα από το 10ο αιώνα συνέβη αυτή η πολιτισμική «συναλλαγή». Τον 11ο αιώνα μ.Χ. τα τοξωτά έγχορδα είναι εξαπλωμένα σε όλη τη μεσογειακή Ευρώπη και πιο ψηλά, ως τους Κέλτες και τις Βρετανικές Νήσους. Σε γερμανικά χειρόγραφα του 12ου αιώνα η ονομασία διατηρείται: lyra. Στην Ιταλία διατηρήθηκαν τα ονόματα Lira di braccio και Lira da gamba έως και τον 16ο αιώνα. Η λύρα των Βυζαντινών σε παραλλαγές σχημάτων και ονομάτων (fiddle, viele, viola, rebec, ribeca, rubeba), έγινε στην Ευρώπη το κυριότερο έγχορδο κατά την περίοδο του Μεσαίωνα. Το 1484 ο Φλαμανδός μουσικός Johannes Tinctoris έγραφε: «Η βιόλα όπως λένε, ανακαλύφθηκε από τους Έλληνες».
Σε ολόκληρο το τόξο από την Κωνσταντινούπολη ώς την Κρήτη, που περιλαμβάνει τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, έχουμε λύρα ως τα μέσα του εικοστού αιώνα, οπότε η λύρα εκτοπίζεται από το βιολί. Λύρα έχουμε επίσης στην Αγία Ελένη Σερρών (αναστενάρικη λύρα), όπου επικρατεί, όπως είπαμε, η ονομασία ζίγκα ή γκίγκα· η λύρα εκείνη διαφέρει από τη βυζαντινή (την πολίτικη) προδίδοντας ίσως περισσότερο τουρκικές επιδράσεις.
Η λύρα στην Κρήτη
Το κρητικό λυράκι είναι σχεδόν ίδιο με την πολίτικη λύρα, δηλαδή τη λύρα της Κωνσταντινούπολης. Για την προέλευσή του πρέπει να αντιμετωπίσουμε δύο πιθανές εκδοχές:
α. Τη λύρα έφεραν οι Άραβες, που παρέμειναν στην Κρήτη ως κατακτητές (προερχόμενοι από την Ισπανία) τα έτη 823-961 μ.Χ., και παρέμεινε στην Κρήτη έκτοτε χωρίς διακοπή (αυτό θα σημαίνει ότι το αραβικό ρεμπάμπ της εποχής εκείνης είναι μορφολογικά ίδιο με τη βυζαντινή λύρα).
β. Ήρθε στην Κρήτη από την Κωνσταντινούπολη, είτε (το πιθανότερο) από το στρατό του Νικηφόρου Φωκά και τους Βυζαντινούς που ακολούθησαν είτε μέσω Δωδεκανήσου, οπότε η είσοδός της στο νησί πρέπει να άρχισε από την πλευρά της Σητείας (που γειτονεύει με την Κάσο και την Κάρπαθο) και να είχε συντελεστεί το πολύ ως το 12ο αιώνα (1101-1200 μ.Χ.), αφού δύο αιώνες για το μουσικό «ταξίδι» από την Πόλη ως την Κρήτη είναι υπεραρκετοί. Πολύ περισσότερο μάλιστα εφ’ όσον οι Κρητικοί ήταν, ως γνωστόν, σπουδαίοι ναυτικοί: ο Γάλλος περιηγητής Andrè Thevet το 1549 έγραφε: «Οι Κρητικοί είναι σπουδαίοι πιλότοι και έμπειροι ναυτικοί. Χρησιμοποιούν μικρά πλεούμενα που τα αποκαλούν squiraces. Όταν είναι μπουνάτσα πέντε τούρκικες φούστες δε μπορούν ν’ αναμετρηθούν μ’ ένα απ’ αυτά τα κρητικά καραβάκια».

Υπέρ της δεύτερης εκδοχής είναι ότι και στην Κρήτη για το συγκεκριμένο όργανο είναι γνωστό μόνο το ελληνικό όνομα λύρα και δεν υπάρχει μαρτυρία ή ανάμνηση σε καμία τοπική παράδοση ότι χρησιμοποιήθηκε ποτέ γι’ αυτό το όνομα ρεμπάμπ, ρεμπέκ, κεμεντζές ή άλλος ξενόγλωσσος όρος. Και στις δύο περιπτώσεις είναι προφανές ότι οι Ενετοί, ερχόμενοι στην Κρήτη το 1211, βρήκαν ήδη τη λύρα εδώ, ως λαϊκό όργανο βέβαια (όπως και στα Δωδεκάνησα) δηλαδή σε πρωτόγονη μορφή (λυράκια κατασκευασμένα από τους ίδιους τους λυράρηδες των χωριών από δέντρα της περιοχής τους και δοξάρια από ουρά αλόγου ή και γαϊδάρου –με το συμπάθιο– όπως ακριβώς τα λυράκια που ξέρουμε από τους αμέτρητους λυράρηδες των κρητικών χωριών του 19ου και του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, πριν η κρητική λύρα πάρει την τυπική σύγχρονη μορφή της με την καθοριστική συμβολή του θρυλικού Ρεθεμνιώτη λυράρη Ανδρέα Ροδινού, και των επίσης Ρεθυμνιωτών οργανοποιών Γιάννη Παπαδάκη ή Καρεκλά και Μανώλη Σταγάκη.

Τα γερακοκούδουνα στο δοξάρι της κρητικής λύρας είναι μια επιπλέον, εξαιρετικά σημαντική ένδειξη για την παρουσία της λύρας στην Κρήτη το αργότερο κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας, οπότε οι άρχοντες κυνηγούσαν με γεράκια, στα πόδια των οποίων φορούσαν τα γερακοκούδουνα, αν όχι και κατά τη βυζαντινή περίοδο, από ανάλογους κυνηγούς. Οι Τούρκοι της Κρήτης ποτέ δεν κυνήγησαν με γεράκια (μόνο με λαγωναρές σκύλες, όπως και οι απλοί Κρητικοί χωρικοί). Τα γερακοκούδουνα, επομένως, μπήκαν στο δοξάρι της κρητικής λύρας (μόνο της λύρας, που ήταν όργανο της υπαίθρου, ποτέ του βιολιού, που ήταν ένα αστικό όργανο) είτε κατά τη βυζαντινή είτε κατά την ενετική εποχή. Στην αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή τα κουδουνάκια έμπαιναν στο δοξάρι αφού είχε πάψει να χρησιμοποιείται το κυνήγι με γεράκια, μόνο από το ιερατικό θυμιατό θα μπορούσαν να έχουν ληφθεί, οπότε το πιθανότερο είναι ότι θα ονομάζονταν παπαδοκούδουνα ή με κάποιο παρεμφερή όρο. Το θυμιατό ήταν πάντα σε χρήση, με εξαίρεση ίσως ταραγμένες εποχές. Η εικόνα των κουδουνιών του θυμιατού ήταν πολύ πιο κοντά στα μάτια των Κρητικών χωρικών κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, ακόμη και στους γέρους της πρώτης γενιάς, που θυμούνταν την εποχή των Ενετών και των αρχοντορωμαίων, απ’ ό,τι η εικόνα του κυνηγετικού γερακιού.

Είναι γεγονός ότι οι αναφορές των κείμενων της Ενετοκρατίας σε λαϊκά μουσικά όργανα αναφέρουν σχεδόν αποκλειστικά πνευστά και κρουστά. Ίσως η μπαντούρα, η ασκομαντούρα και το θιαμπόλι (σφυροχάμπιολο, το κρητικό σουραύλι) να ήταν ακόμη διαδεδομένα στην κρητική ύπαιθρο περισσότερο από τη λύρα, αφού και ως τις αρχές του 20ού αιώνα η διάδοσή τους ήταν σημαντική. Περιηγητές επίσης όπως ο Pierre Belon (1553) περιγράφοντας χορούς των Σφακιανών δεν αναφέρουν καθόλου μουσικά όργανα. Ο Χατζηδάκης μάλιστα επικαλείται τον Belon για να στηρίξει την άποψη ότι δεν υπήρχε λύρα στην Κρήτη το 16ο αιώνα, ξεχνώντας ότι οι Σφακιανοί ποτέ, μέχρι και την εποχή μας, δεν επιδόθηκαν στη χρήση έγχορδων οργάνων.
Ωστόσο, συνήθως παραγνωρίζεται μία σημαντική αναφορά. Είναι του Στέφανου Σαχλίκη, ποιητή του Χάνδακα του 14ου αιώνα, από τους προδρόμους της Κρητικής Αναγέννησης:
«Λοιπόν, όποιος ορέγεται να μάθη διά την μοίραν,
το πώς παίζει τον άτυχον, ωσάν παιγνιώτης λύραν
ας έλθη ν’ αναγνώση εδώ τούτο το καταλόγι…».
Είναι πιθανόν, ότι η αναφορά δε γίνεται στην αρχαία άρπα ούτε στην ιταλική lira (όπως πίστευε ο αείμνηστος Νικόλαος Παναγιωτάκης), αλλά στη λαϊκή κρητική λύρα της εποχής του ποιητή (περίπου 1331-1400), πράγμα που αποδεικνύεται από τη λέξη παιγνιώτης, δηλαδή την ιδιωματική λέξη που χρησιμοποιείται από τους Κρητικούς για να δηλώσει τόσο το σκοπευτή όσο και τον οργανοπαίχτη. Η παρομοίωση που χρησιμοποιεί ο Παναγιωτάκης ότι «ο Σαχλίκης ήταν αστός», που όμως έζησε από κοντά τη λαϊκή ζωή της υπαίθρου, ιδίως αφού κατέφυγε στο Πενταμόδι Ηρακλείου μετά την ολοκληρωτική πτώχευσή του από την άσωτη ζωή που έκανε, παραπέμπει λοιπόν καταφανώς σε μια εικόνα της λαϊκής ζωής της κρητικής υπαίθρου της εποχής του, με έναν παιγνιώτη που παίζει λύρα, και όχι σε μια εικόνα Ιταλού μουζικάντη ή αρχαίου Έλληνα αρπιστή.

Την ίδια άποψη φαίνεται να έχουν δύο από τους σημαντικότερους νεότερους μελετητές της εποχής εκείνης, ο Φαίδων Κουκουλές και ο Στυλιανός Αλεξίου. Και οι δύο συγκαταλέγουν με βεβαιότητα την κρητική λύρα στα μουσικά όργανα της βενετοκρατούμενης Κρήτης, με αντίστοιχες αναφορές ο μεν Κουκουλές στο άρθρο του «Συμβολή εις την Κρητική λαογραφίαν επί Βενετοκρατίας», στην Επετηρίδα της Εταιρείας Κρητικών Σπουδών, τόμ. 3 (1940), σελ. 21, ο δε Αλεξίου στα Κρητικά Χρονικά του 1965 (τόμος ιθ΄), σελ. 165. Και οι δύο στηρίζουν την αναφορά τους στο Σαχλίκη. Μαζί τους συμφωνεί και ο Ελβετός εθνομουσικολόγος Samuel Baud-Bovy όπως σημειώνει σε άρθρο του σχετικά με την κρητική λύρα το 1977.
Όμως… Γύρω στα 1580-1600 ο Γεώργιος Χορτάτζης στο έργο του Κατζούρμπος προσθέτει ένα ακόμα στοιχείο σχετικά με την παρουσία της λύρας που μας διαφωτίζει ακόμη περισσότερο: ο Νικολός κάνει καντάδα στην αγαπημένη του παίζοντας λυρόνι! Η ακατάδεχτη Πουλισένα γκρινιάζει, τονίζοντας πως θα του άνοιγε την πόρτα μόνο αν «της κουδούνιζε ένα σακούλι κίτρινα» (=χρυσά νομίσματα), γιατί αυτή «δεν κομπώνεται» (=δεν ξεγελιέται) με καντάδες και μερακλίκια:
«Ανίσως κι εκουδούνιζε στο σπίτι μου αποκάτω
μιαν ώρα το σακούλι του με κίτρινα γεμάτο,
δεις ήθελες πώς άνοιγα, με μένα με λυρόνι
μηδέ με το τραγούδι του ποσώς δε με κομπώνει…»

Πιο κάτω ο Νικολός διεκτραγωδεί τη μοίρα του, καθώς ετοιμάζονται να δώσουν την Πουλισένα σε άλλον, μονολογώντας:
«Πήγαινε κι έρχου, Νικολό, μόνο με το λυρόνι,
τραγούδα κι αναστέναζε, κι άλλος ας ξεφαντώνει.»

Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι στον Κατζούρμπο φαίνεται να γίνεται σύγχυση ανάμεσα στη λύρα και την κιθάρα. Στην αρχή του έργου, όπου βλέπουμε επί σκηνής την καντάδα του Νικολό, ο νέος δεν αναφέρεται να παίζει λυρόνι, αλλά «κιτάρα». Αρκεί να αναφέρουμε εδώ ότι στο Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης του Σκαρλάτου Βυζάντιου, στο λήμμα κιθαρίζω, παρατίθεται ως παράδειγμα ο στίχος (από αρχαίο συγγραφέα) αναλαμβάνων την λύραν εκιθάριζεν. Λύρα, κιθάρα και φόρμιγξ είναι τρεις όροι που φαίνεται να χρησιμοποιούνται ενίοτε για το ίδιο όργανο. Επίσης σύμφωνα με το Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας του Εμμ. Κριαρά, όπου λιρόνι= το μουσικό όργανο λύρα (κρητική) .
Το λυρόνι του Νικολό ωστόσο δεν ήταν κιθάρα, ούτε και αρχαία ελληνική λύρα. Το δεύτερο είναι προφανές από το ότι η υπόθεση του έργου διαδραματίζεται στην εποχή του ποιητή, στη βενετοκρατούμενη Κρήτη, με αναφορές μάλιστα στην τουρκική επιθετικότητα της εποχής. Αλλά το κυριότερο είναι ότι η κιθάρα και η αρχαία λύρα ποτέ δεν αναφέρονται με υποκοριστικό. Αντίθετα, το μουσικό όργανο του Νικολό είναι μικρή λύρα (λυρόνι), σε αντιδιαστολή, προφανώς, με τις «κανονικές» λύρες, που ήταν μεγαλύτερες. Είναι προφανές ότι μόνο σ’ ένα όργανο ταιριάζει αυτό το χαρακτηριστικό: στο γνωστό μας λυράκι, την παλαιότερη μορφή της κρητικής λύρας που ξέρουμε. Η αναφορά στο λυρόνι του Νικολό, είναι ίσως η πιο αδιαφιλονίκητη μαρτυρία για τη χρήση της λαϊκής κρητικής λύρας την εποχή της Ενετοκρατίας.
Εδώ δεν είναι άστοχο ίσως να επισημάνουμε ότι η γνωστή αναφορά του Βιτσέντσου Κορνάρου στο λαούτο αφορά στο αστικό («αναγεννησιακό») ευρωπαϊκό λαούτο και όχι στο σημερινό κρητικό λαούτο, όργανο πολύ μεταγενέστερο, που συνδυάζει το χέρι (μανίκι) του ταμπουρά και το ηχείο (σκάφος) από το ούτι –γι’ αυτό και έχει μεγαλύτερο ηχείο τόσο από το στεριανό λαούτο όσο και από το νησιώτικο και το πολίτικο (λάφτα). Ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος (1815-1881) στους «Κρητικούς Γάμους», περιγράφοντας πώς η Σοφία Δα Μολίν έπαιζε λαούτο, αναφέρει: «Το έγχορδον εκείνο πλήκτρον εκαλείτο λιούτον. Η χρήσις του, εκλιπούσα προ πολλού, μικράς αφήκεν αναμνήσεις εις τα δημοτικά ποιήματα της συγχρόνου κρητικής σχολής». Εκτός από το λαούτο υπήρχαν στις πόλεις όλα τα ευρωπαϊκά όργανα της εποχής (τσίτερες, βιόλες, λαούτα, άρπες, μπάσα και φιαούτα, κλαδοτζύμπαλα, τρουμπέτες…) .

Την εποχή της Ενετοκρατίας πρέπει να ήρθε στα αστικά κέντρα της Κρήτης το βιολί. Πόσο γρήγορα έφυγε από τις πόλεις και πήγε στα χωριά; Άγνωστο. Ο Παναγιωτάκης θεωρεί ότι αυτό συνέβη σχετικά γρήγορα. Επί του προκειμένου, πάντως, ας έχουμε υπόψιν ότι:
α. Το βιολί κατασκευάζεται πάντα από επαγγελματία οργανοποιό και ποτέ από τον ίδιο τον ερασιτέχνη μουσικό (όπως η λύρα), επομένως η εξάπλωσή του στα χωριά πρέπει να ήταν στην αρχή πολύ δύσκολη: όλα τα βιολιά που παίζονταν ήταν κατασκευασμένα στις πόλεις και προφανώς -το σπουδαιότερο- ακριβοπληρωμένα, άλλος ένας ανασταλτικός παράγοντας την εποχή εκείνη για τον πολύ λαό,
β. Στις περιοχές που γνωρίζουμε από μεταγενέστερες πηγές ότι παιζόταν λύρα δεν πρέπει να είχε διαδοθεί ποτέ το βιολί (το πολύ να υπήρχε ένας βιολάτορας κάπου κάπου, αστός ή ημιαστός), γιατί είναι απίθανο οι κάτοικοι να εγκατέλειψαν ένα τετράχορδο όργανο και να υιοθέτησαν ένα τρίχορδο (η μία λιγότερη χορδή σημαίνει μικρότερες παικτικές δυνατότητες – η προαναφερόμενη «πεντάχορδη λύρα», απ’ όσο είναι γνωστόν, δε μαρτυρείται ποτέ στην Κρήτη). Αντίθετα, στις περιοχές που διαδόθηκε, ή και κάποια στιγμή κυριάρχησε, το βιολί, ακόμη κι αν αυτό συνέβη μέσα του 17ου αιώνα (1650), είναι πολύ πιθανόν ότι υπήρχε ήδη παλαιότερα λύρα, η οποία συνυπήρξε με το βιολί για ένα μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα και είτε τελικά υποχώρησε (στην επαρχία Κισάμου) είτε συνυπάρχει ακόμη, όπως στους νομούς Ηρακλείου και Λασιθίου –ας μην ξεχνούμε τη μεγάλη λασιθιώτικη παράδοση της λύρας, που, για το 19ο και τον 20ο αιώνα, περνάει από τα ονόματα ξακουστών λυράρηδων, όπως του Φοραδάρη, του Ιωάννη Σολιδάκη (Κιρλίμπα) και του Μαθιού Γαρεφαλλάκη.
Τουρκοκρατία
Ήδη το 1746 έχουμε την πρώτη αναφορά που συνδέει τη λύρα με την Κρήτη, θεωρώντας την κατ’ εξοχήν κρητικό μουσικό όργανο: ο Άγγλος περιηγητής Μ. Porter ταξιδεύοντας στην Κωνσταντινούπολη βρίσκει ότι οι Έλληνες «τραγουδούν αδιάκοπα και χορεύουν. Παντού βλέπεις κρητικές λύρες και του Πανός τη σύριγγα που αποτελείται από εφτά άνισους αυλούς…». Τα όργανα αυτά παίζονταν μόνον από Έλληνες. Οι Τούρκοι, αντίθετα, «αποφεύγουν τους χορούς και δε συμπαθούν τη μουσική: “Όταν είναι υποχρεωμένοι να ζουν ανάμεσα σε Έλληνες ναυτικούς τους βλέπουν πάνω σε καράβι ή στη στεριά να χορεύουν με μουσική ή χωρίς όργανα κι εκείνοι κάθονται παράμερα”» .
Τι εννοεί ο συγγραφέας χαρακτηρίζοντας κρητικές τις λύρες που είδε στην Κωνσταντινούπολη; Ήταν πράγματι κρητικά λυράκια, τα οποία διέκρινε από τα πολίτικα λόγω των διαφορών τους στο δέσιμο των χορδών και πιθανόν στο δοξάρι με τα γερακοκούδουνα; Ή απλώς είχε συνδέσει, για κάποιο λόγο, τη λύρα αποκλειστικά με την Κρήτη κι έτσι θεώρησε αυτονόητο ότι οι πολίτικες λύρες που είδε ήταν κρητικές; Άγνωστο (ταξίδι του πάντως στην Κρήτη δεν αναφέρεται)· το βέβαιο είναι ότι στην εποχή του η λύρα υπήρχε και ήταν διαδεδομένη και καθιερωμένη στην Κρήτη.

Ο παλαιότερος ονομαστικά καταγεγραμμένος Κρητικός λυράρης θεωρείται ο Θοδωρομανώλης (1778-1818) από το Επανωχώρι Σελίνου του νομού Χανίων, περίπου σύγχρονος του θρυλικού Κισαμίτη βιολάτορα Στέφανου Τριανταφυλλάκη ή Κιώρου (1740-1790). Ο Θοδωρομανώλης, σύμφωνα με τον Αθανάσιο Δεικτάκη, «έπαιζε στη λύρα του τους πολλούς καημούς και τις λίγες χαρές της Κρήτης… Στους ρυθμούς της έβρισκε δρόμους απατηλής διαφυγής, στις μαντινάδες τραγουδούσε αντάρτικα υπονοούμενα. Οι σκοποί θύμιζαν ανάσταση του σκλάβου. Τα συρτά ηρωϊκούς οραματισμούς». Ο Θοδωρομανώλης σκότωσε τον άγριο γενίτσαρο του Επανωχωριού Εμίν Βέργερη, επειδή τον διέταξε να έρθει με τη λύρα του και να φέρει τις ξαδέρφες του και τη χήρα θεια του «να διασκεδάσουν» στον οντά του Βέργερη. Τα αποτελέσματα τέτοιων «προσκλήσεων», οδυνηρά και ατιμωτικά για τις χριστιανές, ήταν γνωστά! Μετά την πράξη του, ο Θοδωρομανώλης φυγοδίκησε και τελικά συνελήφθη στον Ομαλό, θανατώθηκε και το λείψανό του σύρθηκε για τρεις ημέρες στους δρόμους των Χανίων, δεμένο στην ουρά ενός αλόγου, για παραδειγματισμό. Ήταν μόλις 40 ετών.
Περίπου την ίδια εποχή, στη ρίμα του Γιώργη του Σκατόβεργα, που καταγράφηκε από τον Φωριέλ , συναντούμε τη λύρα στα χέρια του Ηρακλειώτη ριμαδόρου:
«Εγώ λοιπόν την έκαμα αυτή την ιστορία,
και παίζω την στην λύρα μου, διά παρηγορία… ».
 
Ο Φωριέλ, όπως είπαμε, εξέδωσε το βιβλίο του το 1824. Τα γεγονότα που περιγράφει η ρίμα (ο φόνος του αιμοσταγούς αγά Μόχογλου από τον Σκατόβεργα στο Μοχό Ηρακλείου και οι περιπέτειες του ήρωα ώς το θάνατό του) συνέβησαν, όπως γράφει ο ίδιος, το 1806. Ρίμες της έκτασης της συγκεκριμένης (104 στίχοι) γράφονταν και γράφονται από τους λαϊκούς ποιητές (ριμαδόρους) της Κρήτης αμέσως μετά τα γεγονότα που αφηγούνται. Το αργότερο ώς το 1816 πρέπει να είχε γραφτεί η συγκεκριμένη ρίμα, αλλιώς το πράμα θελά ’χει μαρουβίσει (παλιώσει) πολύ.
Ο Γάλλος περιηγητής M.J. Tancoigne επισκέφθηκε την Κρήτη την τριετία 1811-1814. Πέρασε τον περισσότερο χρόνο του στην περιοχή των Χανίων και αναφέρεται στα ήθη, τα έθιμα, τις συνήθειες και την καθημερινότητα των Κρητών. Εκεί καταγράφει την εμπειρία του από «τους διαπεραστικούς και παράτονους ήχους μιας λύρας πρωτόγονης κατασκευής (Η λύρα των Νεοελλήνων δεν έχει καμία ομοιότητα με το ομώνυμο μουσικό όργανο που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι. Αυτή δεν έχει παρά μόνο τρεις χορδές και στο σχήμα μοιάζει με μαντολίνο μικρών διαστάσεων. Οι Έλληνες παίζουν το όργανο αυτό χρησιμοποιώντας δοξάρι).
Το 1817 ο Αυστριακός περιηγητής F. W. Sieber κατέγραψε τη συνάντησή του με ένα τυφλό νεαρό λυράρη που έπαιζε τετράχορδη, όπως αναφέρει, λύρα στο Καρύδι Σητείας . Ο Sieber δεν ικανοποιήθηκε από το παίξιμό του, γενικά όμως δεν εκφράζεται με ευαρέσκεια για τη μουσική και τους χορούς της Κρήτης (ό.π., σελ. 61-62, 74).
Το 1842 ο περιηγητής Μ. Χουρμούζης Βυζάντιος βρίσκει λυράρηδες σε κάθε χωριό της Κρήτης, ακόμη και στα στρατόπεδα των επαναστατών, ενώ δεν φαίνεται να γνωρίζει ούτε μία περίπτωση οθωμανού λυράρη: «Η λύρα είναι το κοινόν των Κρητών όργανον, την οποίαν κρούουν ωραία, και είναι σπάνιον να υπάρχη χωρίον όπου να μην είναι είς ή δύο κρούοντες την λύραν». Και σε υποσημείωση: «Οι Κρήτες αγαπούν καθ’ υπερβολήν τον χορόν, εις τα στρατόπεδά των έφερναν πάντοτε λύρας» (Μ. Χουρμούζη Βυζάντιου, Κρητικά, Αθήναι 1842, σελ. 30-31).
Τέλος, προς επίρρωσιν των ανωτέρω, ας αναφέρουμε απλώς το απόσπασμα από το έργο του «νεωτέρου περιηγητού Λοίχερος» [αναφέρεται στον Γερμανό πανεπιστημιακό καθηγητή Franz von Loeher (1877)] που παραθέτει ο Ψιλάκης και περιγράφει με ζωηρότητα Κρητικούς πάνοπλους με τόξα και βέλη να χορεύουν πηδηχτό γύρω στο 1790: «Και κατά τα τέλη της προτέρας εκατονταετηρίδος ωρχούντο [=χόρευαν] έτι οι Κρήτες την πυρρίχην, την παναρχαίαν των Κρητών όρχησιν… υπό τους οξείς, τραχείς και φαιδρούς της φόρμιγγος ήχους». Φόρμιγξ=λύρα (η αρχαιοελληνική –τις συνδέει).
Οι μαρτυρίες αυτές μάλλον συνηγορούν, υπέρ της άποψης ότι οι Τούρκοι ερχόμενοι στην Κρήτη (1642) δεν έφεραν μαζί τους τη λύρα, αλλά τη βρήκαν ήδη εδώ, στα χέρια των χριστιανών, και την υιοθέτησαν περιορισμένα και μόνο λόγω αλληλεπίδρασης με τους ραγιάδες τους ή, το κυριότερο, σε περιπτώσεις που οι ίδιοι ήταν εξισλαμισμένοι χριστιανοί ή απόγονοι εξισλαμισμένων. Αλλιώς θα πρέπει να υποθέσουμε ότι την…εγκατέλειψαν στην πορεία αφήνοντάς την στα χέρια των χριστιανών, αφού ελάχιστες περιπτώσεις Τουρκοκρητικών λυράρηδων γνωρίζουμε, τόσες όσες και οι περιπτώσεις Τουρκοκρητικών βιολατόρων, χορευτών και ριμαδόρων.


Οι συγγραφείς του 19ου αιώνα
Τον 19ο αιώνα, όταν οι συγγραφείς άρχισαν να ενδιαφέρονται για το τι γίνεται στην ύπαιθρο (στα χωριά), αρχίζουν απανωτές αναφορές στη λύρα ως χαρακτηριστικό όργανο των Κρητικών (αναφορές γίνονται μόνο στους χριστιανούς του νησιού, τους μόνους θεωρούμενους ως Έλληνες), ενώ παραδόξως σχεδόν αγνοούνται τα άλλα μουσικά όργανα. Αυτό, πιθανότατα, οφείλεται στη μεγάλη διάδοση που είχε η λύρα στο νησί (κάθε χωριό και λυράρης, ίσως κάθε γειτονιά και λυράρης, όπως ξέρουμε από τα κρητικά χωριά του 19ου και του 20ού αιώνα), όπως φαίνεται στα Κρητικά του Χουρμούζη Βυζάντιου, έχοντας ήδη υποσκελίσει ακόμη και τα πνευστά (μπαντούρα, ασκομαντούρα και σφυροχάμπιολο), ενώ το βιολί ήταν περιορισμένο τοπικά, το δε λαούτο και το μαντολίνο ίσως δεν είχαν ακόμη εμφανιστεί καν στην κρητική ύπαιθρο.
Έτσι, ο Αντώνιος Αντωνιάδης στο έπος του «Κρητηΐς» (1867) περιγράφει με ιδιαίτερη ζωντάνια, αλλά και σαφείς αναγωγές στις αρχαιοελληνικές πολιτισμικές μας ρίζες, συγκέντρωση Κρητικών αγωνιστών της Ενετοκρατίας γύρω από το Σφακιανό επαναστάτη Δράκο. Αφού περιγράψει τα φαγητά και τον τρόπο που έτρωγαν, το κρασί, τον κεραστή κ.λ.π., καταλήγει:
«Είτα δε λύραι τους τόνους αυτών ανακρούουν ευθύμως·
άγει δε μέλος πυρρίχης τους πόδας προς όρχησιν, ένθα
άλλοι θεώνται και άλλοι ορχούνται [=χορεύουν], ή άδουν αρχαία
άσματ’ ων μέλλουσιν αύθις πολλάς υποθέσεις να δώσουν…».

Ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος (1815-1881) στα «Ιστορικά Σκηνογραφήματα», μιλώντας για τα «Πάθη της Κρήτης επί Ενετών», αναφέρει: «Οι Κρητικοί, μια ράτσα φλογερή, ολοζώντανη, που αγαπά να τραγουδά και να χορεύει, οι Κρητικοί θαυμάσιοι αυτοσχέδιοι ποιητές και παραμυθάδες, έκαναν στις μέρες των Δουκών τη λύρα ένα όπλο πιο επικίνδυνο για τον τύραννο από το τόξο…».
Και παρακάτω, περιγράφοντας την κηδεία του Λέοντα Καλλέργη: «…και στην άλλη ασπρομάλλης και αόμματος τραγουδιστής τραγουδούσε πένθιμα με τη λύρα του το μοιρολόι του Λέοντα»:
«Δέσποτα και Πρωτοπαπά, βάλε το πετραχήλι,
να ψάλομε το νεκρικό του Λεονταριού της Κρήτης!».


Φυσικά δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι οι φλογεροί αυτοί μη Κρήτες συγγραφείς γνώριζαν από στοιχεία την ύπαρξη λύρας στην Κρήτη την περίοδο της Ενετοκρατίας· ίσως να υπέθεσαν την παρουσία της, επειδή τη θεωρούσαν το κατ’ εξοχήν κρητικό μουσικό όργανο. Αυτό για το οποίο μπορούμε να είμαστε βέβαιοι είναι ακριβώς ότι, την εποχή τους, η λύρα εθεωρείτο το κυριότερο μουσικό όργανο των Κρητικών, προφανώς επειδή ήταν το πιο διαδεδομένο.

Ο Χατζηδάκης όμως, πρέπει να πούμε, θεωρεί τις πληροφορίες του Ζαμπέλιου ακριβείς και, μη γνωρίζοντας προφανώς τα παραπάνω αποσπάσματα, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο συγγραφέας δεν αναφέρει λύρα μιλώντας για τους Κρητικούς της Ενετοκρατίας. «Από ένα σχετικόν Ενετικόν χρονογραφικόν υπόμνημα το οποίον χρησιμοποιεί εις τους «Κρητικούς Γάμους» ο Σ. Ζαμπέλιος», γράφει ο Χατζηδάκις, «μανθάνομεν ότι διά τον μεγαλοπρεπέστερον εορτασμόν των γάμων του υιού του Γ. Καντανολέοντος (1570) προσεκλήθησαν τύμπανα και άσκαυλοι. Τούτο αποτελεί μίαν αξιόλογον μαρτυρίαν ότι δεν υπήρχε τότε η λύρα εις την Κρήτην…» (ό.π., σελ. 177). Όμως δεν είναι έτσι. Ο Χατζηδάκης δεν πρόσεξε ότι ο Ζαμπέλιος, πράγματι πολύ προσεκτικός στις πληροφορίες και τις περιγραφές για τη ζωή και τον πολιτισμό Κρητών και Ενετών, στους «Κρητικούς Γάμους», όπου περιγράφει το τραγικό τέλος του μεγάλου Κρητικού αγωνιστή κατά των Ενετών Γεωργίου Καντανολέοντος, εκτός από τους αυλούς και τις ασκομαντούρες (στα οποία αναφέρεται συχνά), αναφέρει επίσης και ότι «οι ορεινοί του Ιερολάκκου ηύλουν [έπαιζαν αυλό], έψαλλον [τραγουδούσαν], εκιθάριζον…» . Με το τελευταίο ρήμα δεν εννοεί ότι οι ορεσίβιοι ποιμένες έπαιζαν κιθάρα, αλλά λύρα, την οποία ονομάζει κιθάρα κατά τα συνήθη του καιρού του.
Η σύνδεση της νεοελληνικής λύρας με την πασίγνωστη στους αστούς κιθάρα είναι γενικότερη την παλιά εποχή: «Ένας ναύτης έπαιζε αδιάκοπα βιολί ή λύρα. Αυτή η λύρα έχει σχήμα κιθάρας αλλά με τρεις χορδές και με πιο κοντό μανίκι» γράφει για την υδραίικη λύρα ο Άγγλος Richard Chandler, που ταξίδεψε στο Αιγαίο τα έτη 1764-1766.
[Πρβ. Βασιλείου Ψιλάκη, Ιστορία της Κρήτης: οι Δωριείς «εποιούντο μεν χρήσιν της ελληνικής κιθάρας ή όπως ελέγετο και λέγεται έτι της λύρας, αλλά και του φρυγικού αυλού…» – «Έτι και νυν επικρατεί η εγχώριος λύρα, δείγμα και τούτο συνεχείας διά μέσου των αιώνων της δωρικής του κρητικού λαού φύσεως» (ο Ψιλάκης προφανώς θεωρεί τη νεότερη κρητική λύρα απόγονο της αρχαίας ελληνικής)].
Ο Ιωάννης Κονδυλάκης (1862-1920), αν και καταγόμενος από τη Βιάννο (που, κατά τον 20ο αιώνα ανέπτυξε κυρίως «βιολίστικη» παράδοση -βλ. και τον εξαίρετο ψηφιακό δίσκο «Φεγγαροβραδιές στη Βιάννο» με τη συμμετοχή τοπικών βιολατόρων και μαντολινάρηδων), στα έργα του φαίνεται να αγνοεί το βιολί, ενώ αναφέρει μόνο τη λύρα, περιγράφοντας με έμφαση το διονυσιακό γλέντι των Βιαννιτών υπό τους ήχους της λύρας του τυφλού λυράρη Αλεξαντρή, γλέντι στο οποίο επιχείρησαν να εισχωρήσουν μερικοί θερμόαιμοι νεαροί Τουρκοκρήτες και καταδιώχθηκαν από τον Πατούχα (Ι. Κονδυλάκη, Ο Πατούχας, κεφ. Η΄). Ο ίδιος στο δραματικό διήγημά του Το δώρο του γενίτσαρου αναφέρει και γλέντι Τούρκοκρητικών με λύρα, χωρίς όμως να διευκρινίζει αν ο λυράρης ήταν Τούρκος ή, το πιθανότερο (επειδή συνόδευε τις εξαναγκασμένες χριστιανές του χωριού), εκβιασθείς χριστιανός.
Ο κάπως μεταγενέστερος Νίκος Καζαντζάκης (1883-1957), Ηρακλειώτης στην καταγωγή, σε όλα τα κρητικά του μυθιστορήματα (Ο καπετάν Μιχάλης, Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, τμήματα της Αναφοράς στο Γκρέκο) αναφέρει επίσης μόνο τη λύρα και τους λυράρηδες, τους οποίους θεωρεί εκφραστές της αγωνίας της σκλαβωμένης Κρήτης και του ονείρου της λευτεριάς, όπως ο Βεντούζος και ο καπετάν δάσκαλος («με τη γέρικη λύρα περασμένη στον ώμο, σα φυσεκλίκι») στον Καπετάν Μιχάλη. Η λύρα αντιμετωπίζεται ως η ψυχή της Κρήτης –ελληνική και μόνο ελληνική: «Θρονιάστηκαν κι οι τρεις, πήραν το σκαμνί, γέμισαν τα τάσια· ξεκρέμασε ο δάσκαλος από τον ώμο τη βροντόλυρα, την έστησε στα γόνατά του όρθια· άπλωσε το χέρι, άρπαξε μιαν μπουκιά κρέας, να φάει, προτού βαρέσει τη λύρα, να πάρει δύναμη…» .
Φωτοφραφιες απο: blog.mantinades.gr - kandanos.eu/ - /www.nrompogianakis.com/ - www.kritikes-aggelies.gr/ - www.stagakis-manolis.gr/
Πηγή: blog.mantinades.gr