Η Μάχη της Κρήτης . Η Μάχη του Μάλεμε

Η Μάχη του Μάλεμε ήταν μία από τις τρεις κύριες μάχες που έλαβαν χώρα στη Μάχη της Κρήτης ενάντια στους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές, ως μέρος της εκστρατείας των Ναζί στη Μεσόγειο το 1941 στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το συνολικό σχέδιο ήταν να κατακτηθεί η Κρήτη ως μέρος της επιχείρησης Ερμής, με Γερμανούς Αλεξιπτωτιστές να αποβιβάζονται σε τρεις κύριες περιοχές: Ηράκλειο, Μάλεμε και Ρέθυμνο. Η επιχείρηση βασίστηκε σε γερμανικά αερομεταφερόμενα στρατεύματα, τόσο αλεξιπτωτιστές όσο και σε στρατιωτικά ανεμόπτερα . Εξαιτίας ενός λάθους, και παρά το γεγονός ότι ήταν σε ανώτερη θέση, τα στρατεύματα της Νέας Ζηλανδίας εγκατέλειψαν έναν στρατηγικό λόφο αφήνοντάς τον στους Γερμανούς και στη συνέχεια έχασαν το αεροδρόμιο. Το αεροδρόμιο χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια από τους Γερμανούς για να μεταφέρουν περισσότερα στρατεύματα. Μάχη του Μάλεμε Χρονολογία 20 Μαΐου 1941 Τόπος Μάλεμε ,Κρήτη ,Ελλάδα Έκβαση Γερμανική πύρρειος νίκη Αντιμαχόμενοι Βασίλειο της Ελλάδας Ηνωμένο Βασίλειο Dominion of New Zealand Γερμανία Ηγετικά πρόσωπα Dominion of New Zealand αντισυνταγματάρχης Λέσλι Άντριου Generalmajor Όιγκεν Μάιντλ Δυνάμεις ~ (21ο, 22ο, 23ο τάγμα Πεζικού Νέας Ζηλανδίας. πλήρωμα εδάφους 30Sqn & 33Sqn Royal Air Force. Κρητικοί χωρικοί με αυτοσχέδια αγροτικά όπλα & Χωροφυλακή) ~ (ένα σύνταγμα πεζικού αλεξιπτωτιστών και το 100ο Ορεινό σύνταγμα που εμφανίζονται μετά την κατάληψη του αεροδρομίου) Απώλειες άγνωστες άγνωστες απο Βικιπαίδεια

Η Μάχη της Κρήτης ! Γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης

20 Μαΐου 1941 Μάχη της Κρήτης

Να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεώτεροι... Ένα εξαιρετικό κείμενο από τον Νίκο Καζαντζάκη για την μάχη της Κρήτης. Σοβαρό είναι το πρόσωπο της Κρήτης, πολυβασανισμένο. Μαδάρες γυμνές, τραχειές, αγέλαστες. Κοιτάζεις από το αεροπλάνο την Κρήτη ν’ απλώνεται στη θάλασσα και νιώθεις πώς αληθινά το νησί τούτο είναι γιοφύρι ανάμεσα στις τρεις τούτες μεγάλες Μοίρες. Για πρώτη φορά στην Ευρώπη πήδηξε κι’ έχτισε φωλιά στην Κρήτη το πεινασμένο αρπαχτικό πουλί πού το λέμε Πνεύμα. Άπλωσε τις φτερούγες του στο Κρητικό χώμα και γέννησε το μυστηριώδη, βουβό ακόμα, όλο ζωή, χάρη, κίνηση και λαμπρότητα, Κρητικό πολιτισμό. Η Κρήτη έχει αληθινά κάτι το πανάρχαιο, το άγιο, το πικραμένο και περήφανο, που έχουν οι χαροκαμένες μάνες που γέννησαν παλικάρια. Έχει τόσο πολύ πολεμήσει κι υποφέρει η γης ετούτη, έχει τόσο πολύ συνηθίσει το θάνατο, που τον ξεφοβήθηκε πια και μπορεί να γελάει και να παίζει μαζί του. Σαράντα μέρες γύριζα το περασμένο καλοκαίρι την Κρήτη, για να δω τα χωριά που γκρέμισαν κι έκαψαν οι βάρβαροι και τους άντρες και τις γυναίκες που τους έντυσαν τη μαύρη αρματωσιά του πένθους. Περίμενα ν’ ακούσω κλάματα και να δω χέρια ν’ απλώνονται να ζητούν την βοήθεια. Και βρήκα ανυπόταχτες, απαράδοτες ψυχές και κορμιά μισόγυμνα πεινασμένα Κι’ αλύγιστα. Τι δύναμη και τι αντοχή είναι τούτη, συλλογιζόμουν, και πού βρίσκουν τα κορμιά τούτα τόση ψυχή; Και ποια ακριτική πνοή τους δίνει τόση αψηφισιά να παλεύουν με το θάνατο; Ο Κρητικοί αλήθεια αγαπούν παράφορα τη ζωή και συνάμα ποτέ δεν φοβούνται το θάνατο. Μέσα από τα χαλασμένα χωριά που πέρασα, πάνω από τα νεοανοιγμένα μνήματα που δρασκέλισα, πίσω από τις κουβέντες που άκουσα, ακατάπαυτα διαπίστωσα τούτη τη μεγάλη δισυπόστατη παλικαριά: παράφορη αγάπη για τη ζωή και άφοβο αντίκρισμα του θανάτου. Τούτος είναι και ο πρώτος πολύτιμος καρπός που γεύεται όποιος, τώρα που καπνίζουν ακόμα τα ερείπια κι είναι ακόμα νωπά τα αίματα στις πέτρες, περιοδεύει τα χωριά της Κρήτης. Αδάμαστες ψυχές οι Κρητικοί, χιλιάδες τώρα χρόνια, παλεύουν στα κακοτράχαλα Κρητικά βουνά την πείνα, την γύμνια, τους βαρβάρους. Κι’ ούτε η μοίρα ούτε οι άνθρωποι μπόρεσαν ποτέ να τους κάμουν να σκύψουν το κεφάλι. Οι Κρητικοί, όπως όλες οι γενναίες ψυχές, στην άκρα απελπισία βρίσκουν τη λύτρωση. Πολλοί Κρητικοί, μπροστά από τα τουφέκια των Γερμανών, τη στιγμή που θα τουφεκίζονταν, έβρισκαν τη γαλήνη, κι όχι μονάχα τη γαλήνη παρά και τη χαρά της αδάμαστης ψυχής που αναγαλλιάζει γιατί της δίνεται η ευκαιρία να δείξει την αρετή της. Πολλοί, την ύστερή τους στιγμή, μπροστά από το εχτελεστικό απόσπασμα, τραγουδούσαν μαντινάδες Κρητικές ή τον Εθνικό Ύμνο. Στα Χανιά, μέσα από το γκρεμισμένο σπίτι του, ένας γεροντάκος πρόβαλε και μας είπε: – Ένα δάσκαλο, τον λέγαν Παπαδάκη, πήγαιναν να τον εκτελέσουν. Ένας μαθητής του τού λέει: γιατί να σκοτωθείς; Καλλίτερο είναι να φύγεις. Κι ο διδάσκαλος του αποκρίθηκε: Όχι! εγώ αυτό που τόσα χρόνια σας δίδασκα, τώρα θα το εφαρμόσω: θα πεθάνω για την πατρίδα. Στην κρίσιμη αυτή στιγμή κι οι πιο σακάτες γίνουνταν ήρωες. Στις φοβερές φυλακές της Αγιάς, κοντά στα Χανιά, οι Γερμανοί διάλεξαν 42 παλικάρια (διάλεγαν πάντα τους καλύτερους) και πήγαιναν να τους σκοτώσουν. Στο δρόμο ένας σακάτης, καμπούρης, τους συνάντησε. Στάθηκε και φώναξε στους Γερμανούς: «Σκοτώστε με εμένα να γλυτώσει ένα παλικάρι». – «Όχι, φύγε!» του είπαν εκείνοι. «Τότε σκοτώστε με και μένα, να γίνουν 43», φώναξε ό καμπούρης. Ντρέπουμαι να ζω εγώ ο σακάτης και να σκοτωθούν τούτοι οι λεβέντες». Ανήμπορες γριές, γέροι σαράβαλα, σήκωναν την φωνή τους και μιλούσαν ατρόμητα στους Γερμανούς. Σ’ ένα ωραιότατο χωριό, στα Μεσκλά, μια γριά έκρυβε έξη μήνες, με κίνδυνο της ζωής της, δύο Εγγλέζους στο σπίτι της. Μια μέρα οι Γερμανοί τους έπιασαν. Η γριά τρέχει στον άγριο Γερμανό φρούραρχο, στάθηκε μπροστά του και του φώναξε: – Να ξέρεις, Κομαντάντε, πως όλες οι μανάδες στον κόσμο πονούνε κι αυτός ο πόνος των μανάδων θα φάει την Γερμανία. Η Γερμανία θα χαθεί, βάνω την κεφαλή μου! Βάνεις στοίχημα Κομαντάντε; Εγώ βάνω την κεφαλή μου! Στεκόταν απάνω σε μια πέτρα, απόξω από το καμένο σπίτι της η γριά τούτη και μας μιλούσε, με ορθό το κεφάλι, κουρελιασμένη σαν φάντασμα. Τι δύναμη λοιπόν έχει η ψυχή του ανθρώπου και πώς μπορεί να νικήσει το θάνατο, συλλογιζόμουν. Άοπλοι, ανοργάνωτοι, χωρίς βοήθεια από κανένα, οι Κρητικοί από τα χωριά, από τα βουνά, κατέβαιναν στ’ ακρογιάλια, να υπερασπιστούν το νησί τους από τους άγριους, πάνοπλους αλεξιπτωτιστές που κατέβαιναν. Στις 19 του Μάη 1941 σκοτείνιασε ο ουρανός της Κρήτης από τα γερμανικά αεροπλάνα, άρχισαν οι βομβαρδισμοί, οι πρώτοι αλεξιπτωτιστές έπεφταν στο αεροδρόμιο του Μάλεμε, κοντά στα Χανιά, ύστερα στο Ρέθυμνο, στο Ηράκλειο, παντού. Ένας γέρος, από ένα χωριουδάκι κοντά στο Μάλεμε, μας διηγάται: – Ευτύς ως είδαμε τ’ αεροπλάνα, φωνάζαμε: Απάνω τους, μωρέ παιδιά! Πήραμε τ’ άρματα και χυθήκαμε. – Ποια άρματα; ρώτησα. Είχατε άρματα; – Πώς δεν είχαμε; μού αποκρίθηκε. Άλλοι είχαν παλιές καραμπίνες, άλλοι μαχαίρες κι όλοι είχαν ραβδιά. Την ώρα που έπεφτε ένας «ουρανίτης» ήταν ακόμα ζαλισμένος και μεις χιμούσαμε απάνω του, τον σκοτώναμε με τα ραβδιά, με τις μαχαίρες, τον ξαρματώναμε και σιγά - σιγά γέμιζε και μας η φούχτα μας πολυβόλο και περίστροφο. Οι Γερμανοί είχαν ορίσει να πάρουν την Κρήτη σε 24 ώρες. Η παραμικρή αργοπορία θα τους ήταν θανάσιμη. Ήξεραν πως οι Κρητικοί ήταν άοπλοι, πως όλοι οι νέοι ήταν επιστρατευμένοι και βρίσκονταν ακόμη στην Ελλάδα και πως οι Άγγλοι μήτε στρατό αρκετό είχαν μήτε αεροπλάνα. Ήταν λοιπόν σίγουροι πως σε 24 ώρες θα παίρναν την Κρήτη. Έκαμαν 8 μέρες. Έξη χιλιάδες αλεξιπτωτιστές σκοτώθηκαν από τα ραβδιά και τις μαχαίρες. Ένας Κρητικός χωριάτης, όταν μ’ είδε να ξαφνιάζομαι για την παλικαριά και την αυτοθυσία αυτών των Κρητικών, μου είπε τα καταπληχτικά τούτα λόγια: – Γιατί παραξενεύεσαι; Εμείς ξέραμε πως γράφαμε Ιστορία! Δεν ξέρω αν υπάρχει στον κόσμο μια άλλη χώρα, όπου οι χωρικοί να βλέπουν τον πόνο, τη θυσία, την ατομική τους καταστροφή από τόσο ύψος. Ήξερε ο Κρητικός αυτός χωριάτης πως υπάρχει στον κόσμο τούτο ένα αγαθό ανώτερο από τη ζωή και πως για το αγαθό αυτό πάλεψε και θυσιάστηκε όλη η ράτσα μας και πρέπει τώρα κι αυτός, ο Κρητικός χωριάτης, να παλέψει και να θυσιαστεί, και το αγαθό αυτό λέγεται Ιστορία, δηλαδή υστεροφημία, δηλαδή αθανασία. Πιστεύουν στο αγαθό αυτό οι Κρητικοί, όπως πιστεύουν στην ελευθερία. Πολεμούν, ξέροντας πως αν δεν μείνει τ’ όνομά τους, θα μείνει και θα ζήσει το έργο τους. Και τώρα πού κανείς δε φαίνεται να θυμάται πως η Κρήτη έσωσε τον συμμαχικόν αγώνα στην Εγγύς Ανατολή και πως επέδρασε οριστικά στην πορεία του παγκοσμίου πολέμου, και τώρα πού οι ξένοι δεν φαίνονται να θυμούνται τη θυσία και την εποποιΐα της Κρήτης, οι Κρητικοί δεν έχασαν το θάρρος τους και την πίστη τους. Άστεγοι, πεινασμένοι, αδικημένοι, στέκουνται μέσα στα χαλάσματα των σπιτιών τους και δε μιλούν. Σφίγγουν, βλέπετε, το χρέος τους και τα καλά παλικάρια δεν προσμένουν αμοιβή. Η Ιστορία θα τους κρίνει κάποτε. Και θα πει τότε για την περηφάνια τους και την παλικαριά τους — και θα τους προβάλει τότε σαν παράδειγμα ηρωισμού και αυταπάρνησης σ’ όλους τους μεγάλους και τους ζωντανούς αυριανούς λαούς. – Δεν έχουμε ένα σκαμνί να σε βάλουμε να καθίσεις, δεν έχουμε ένα ποτήρι να σου δώσουμε νερό, δεν έχουμε κομμάτι ψωμί, αν πεινάς, δεν έχουμε τίποτα, τίποτα! Όλα μας τα κάψαν και μας τα πήραν οι Γερμανοί. Έτσι μου λέγαν κάτω από ένα πλάτανο στη μέση του γκρεμισμένου χωριού, οι μαυροφόρες πού ξεπρόβαλαν από τα χαλάσματα. Δεν έχουμε μήτε και άντρες να κουβεντιάσουν μαζί σου! Να, μόνο τούτα τ’ αρσενικά απομείναν, είπε μια χλωμή γυναικούλα δείχνοντάς μου δυο τρία μωρά που βύζαιναν στον κόρφο τους οι μανάδες. – Φτάνουν αυτά για μαγιά! φώναξε μια γριά. Τα ίδια δεν πάθαμε και στην επανάσταση του 66; Εγώ ήμουν μικρή, μα θυμούμαι. Δυο τρία μωρά είχαν πάλι απομείνει κι’ από αυτά αναπιάστηκε πάλι όλο το χωριό. Μη φοβάστε, μωρέ γυναίκες, είπε, γυρίζοντας στις μαυροφόρες που σώπαιναν, μη φοβάστε, μαγιά πάντα απομένει! Τα περισσότερα χωριά στην Κρήτη χάθηκαν, οι περισσότεροι άντρες σκοτώθηκαν γιατί φιλοξενούσαν Άγγλους. Σ’ ένα χωριό, τα Μεσκλά, είδα μια μάνα που της είχαν σκοτώσει τους δυο γιούς της, γιατί είχε σπίτι της κι έκρυβε 8 μήνες δύο Άγγλους στρατιώτες. Το μάθαν οι Γερμανοί κι ήρθαν, της έκαψαν το σπίτι, της σκότωσαν τους γιούς της, και τώρα στέκουνταν απόξω από τα χαλάσματα λιγνή χαροκαμένη, με μάτια όλο φλόγα, και μου μιλούσε: – Το ίδιο βράδυ που σκότωσαν τους γιούς μου πέρασαν, νύχτα βαθειά, δυο Εγγλέζοι που τους κυνηγούσαν οι σκύλοι οι Γερμανοί. Κάπνιζε ακόμη το σπίτι μου, μα εγώ είχα τρυπώξει σε μία γωνιά και έκλαιγα. Με άκουσαν οι Εγγλέζοι, ζύγωσαν. – Ψωμί! μου φώναζαν, ψωμί! Οι χωριανοί μου είχαν δώσει μια κουλούρα κριθαρόψωμο, μα εγώ δεν είχα όρεξη να φάω, δεν κατέβαινε η μπουκιά από το λαιμό μου. Τους έδωκα το ψωμί. Κρύωναν τούς έδωκα και μια κουβέρτα, που μου είχαν δώσει βγήκα από τη γωνιά τους έβαλα να κοιμηθούν. – Γιατί τάκαμες όλα αυτά; ρώτησα. Οι Εγγλέζοι δε φταίγαν που σκότωσαν τους γιούς σου; – Το καμα, αποκρίθηκε, γιατί είχαν κι αυτοί μανάδες, και κατέχω ίντα θα πει πόνος τής μάνας. Ανθρωπιά μεγάλη είναι τούτη• η μεγάλη ψυχή νικάει τον πόνο το ατομικό και τον πιο φοβερό: άκουγα τη γριά και τα μάτια μου βούρκωναν. Οι δυσκολίες και οι τραχύτητες της ζωής δε λυγίζουν την Κρητική ψυχή. Αντίθετα την πυρώνουν και την δυναμώνουν. Ζόρικη, αβόλευτη, τραχιά είναι η γη της Κρήτης. Κι’ όταν τα βουνά της κι οι θάλασσες ή οι ψυχές που πλάστηκαν από τέτοιους βράχους και τέτοιαν αρμύρα δεν σου επιτρέπουν ούτε στιγμή να βολευτείς, να γλυκαθείς, να πεις: Φτάνει! τότε η Κρήτη έχει κάτι το απάνθρωπο• δεν ξέρω πια αν αγαπάει ή αν μισεί τα παιδιά της• ένα μονάχα ξέρω: ότι τα μαστιγώνει ως το αίμα. Υπάρχει και κάτι άλλο όμως στην Κρήτη. Υπάρχει κάποια φλόγα — ας την πούμε ψυχή — κάτι πιο πάνω απ’ τη ζωή κι απ’ το θάνατο, πού είναι δύσκολο να το ορίσεις. Υπάρχει αυτή η περηφάνια, το πείσμα, κάτι άλλο, ανέκφραστο κι’ αστάθμητο, που σε κάνει να χαίρεσαι που είσαι άνθρωπος. Να χαίρεσαι, μα και συνάμα σου δίνει μεγάλη ευθύνη. Γιατί ενώ νιώθει πως έχεις χρέος να κάμεις ό,τι μπορείς, για να σώσεις αυτό το λαό, εκείνος βλέπει την προσπάθειά σου με ειρωνεία και περιφρόνηση. Δεν έχει την ανάγκη κανενός για να σωθεί. Σώζει, δεν σώζεται. — Ένα μονάχα σου μένει τότε: να δοκιμάσεις να γίνεις άξιος αυτού του λαού, να κερδίσεις τη δύναμη της δικής του ψυχής, που ποτέ δεν καταδέχτηκε ν’ απατήσει τον εαυτό της ή τούς άλλους και που πάντα τολμάει ν’ αντικρύζει, πρόσωπο με πρόσωπο, τη θεά εκείνη που δεν κάνει χατίρια και δεν κάθεται στα πόδια κανενός: την αγέλαστη κι’ αδάκρυτη θεά, την ευθύνη. «Χίτλερ να μη το καυχηθείς πως πάτησες την Κρήτη. Ξαρμάτωτη την ήβρηκες και λείπαν τα παιδιά της»… Αυτοί είναι οι πρώτοι στίχοι, ίσως του πιο γνωστού ριζίτικου τραγουδιού που αναφέρεται στη πολυθρύλητη Μάχη της Κρήτης.

Η Μάχη της Κρήτης! Η Κρήτη θυμάται! Μάϊος του 1941

Η Κρήτη θυμάται… 🇬🇷🌿

Τον Μάιο του 1941, η γη της Κρήτης έγινε σύμβολο γενναιότητας και ελευθερίας. Άνθρωποι απλοί — Κρητικοί, στρατιώτες, γυναίκες, ηλικιωμένοι και νέοι — στάθηκαν απέναντι στις δυνάμεις της εισβολής με θάρρος που έγραψε ιστορία. Δίπλα στους Έλληνες πολέμησαν Βρετανοί, Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί σύμμαχοι, αφήνοντας πολλοί από αυτούς την τελευταία τους πνοή στο κρητικό χώμα. Η Μάχη της Κρήτης δεν ήταν μόνο μια πολεμική σύγκρουση. Ήταν μάθημα αξιοπρέπειας, αντίστασης και αγάπης για την ελευθερία. Σκύβουμε με σεβασμό στη μνήμη όλων όσοι θυσιάστηκαν. Η Κρήτη δεν ξέχασε ποτέ. Και δεν θα ξεχάσει. «Ήταν μια χούφτα άνθρωποι απέναντι στον φόβο — και διάλεξαν την ελευθερία.»

Η Μάχη της Κρήτης

Αυτό είναι το Μνημείο της Μάχης της Κρήτης στο Ηράκλειο Κρήτης, στο Πάρκο Γεωργιάδη, κοντά στην Πλατεία Ελευθερίας. Είναι αφιερωμένο στους Έλληνες, Βρετανούς, Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς που πολέμησαν και σκοτώθηκαν στη Μάχη της Κρήτης το 1941. � urbancrete.gr +1 Οι σημαίες που φαίνονται πίσω από το μνημείο είναι ακριβώς των συμμάχων χωρών που συμμετείχαν στη μάχη. Πολύ επιβλητικό μνημείο — ειδικά από κοντά, με τις μορφές της Ελλάδας και της φτερωτής Νίκης στην κορυφή. Και η επιγραφή επάνω γράφει ουσιαστικά έναν φόρο τιμής στους συμμάχους που θυσιάστηκαν «υπέρ της κοινής ελευθερίας». 🌿 φωτο απο δθαφικτυο Pachiadakis

Η Μάχη της Κρήτης.

Τιμούμε τη Μάχη της Κρητης (20 Μαΐου – 1 Ιουνίου 1941) Η ΜΑΧΗ της ΚΡΗΤΗΣ αφορά στα πολεμικά γεγονότα του Β΄Παγκοσμίου πολέμου που έλαβαν χώρα στη Μεγαλόνησο . Μια από τις πιο συγκλονιστικές και ηρωικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας μας. Για πρώτη φορά, ένα ολόκληρο νησί βρέθηκε αντιμέτωπο με μαζική αεραπόβαση και σκληρή εισβολή, όμως δεν λύγισε.

Η Μάχη της Κρήτης, όπως πέρασε στην ιστορία, ξεκίνησε τα ξημερώματα της Τρίτης 20 Μαΐου 1941 ,διήρκεσε σχεδόν 10 ημέρες και ολοκληρώθηκε την Πέμπτη 29 Μαΐου με την κατάληψη του νησιού, που σήμανε βέβαια την έναρξη του περίφημου αντιστασιακού κινήματος από τη μια άκρη του νησιού έως την άλλη, αλλά παράλληλα τις μεγάλες θυσίες στον απελευθερωτικό αγώνα με τις εκατόμβες νεκρών.Ο Κρητικός λαός, μαζί με Έλληνες και συμμαχικές δυνάμεις, στάθηκε με γενναιότητα, πίστη και αυτοθυσία απεναντι στους κατσκτητές.Άνδρες και γυναίκες, ακόμη και χωρίς στρατιωτικό εξοπλισμό, υπερασπίστηκαν τα χωριά και τη γη τους με ό,τι είχαν. Η αντίσταση της Κρήτης έγινε σύμβολο θάρρους και αξιοπρέπειας απέναντι σε μια υπέρτερη δύναμη και διέψευσε το γερμανικό σχέδιο «Ερμής» που προέβλεπε την κατάκτηση της Κρήτης μέσα σε μερικές ώρες. Οι Γερμανοί ήθελαν το νησί εξαιτίας της στρατηγικής του θέσης, προκειμένου να μπορούν στη συνέχεια να οργανώσουν επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Τα πράγματα όμως δεν ήλθαν όπως πίστευαν. Το σχέδιο της ταχείας κατάληψης της Μεγαλονήσου δεν πέτυχε. Μπορεί στο νησί να υπήρχαν μόνο 30.000 συμμαχικές δυνάμεις και οκτώ τάγματα ανεκπαίδευτων ακόμη για πόλεμο Ελλήνων νεοσυλλέκτων, που μεταφέρθηκαν από την Τρίπολη και το Ναύπλιο, όμως υπήρχαν άνθρωποι με καρδιά, που είχαν μάθει να μάχονται, να διεκδικούν και να υπερασπίζονται την ελευθερία τους. Οι Κρήτες, άλλωστε μόλις πριν από 43 χρόνια είχαν διώξει τον προηγούμενο δυνάστη. Έτσι, η ψυχή των άοπλων κατοίκων τα ‘βαλε με την πιο παράδοξη μάχη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στην Κρήτη έσβησε η περηφάνια του Χίτλερ, το επίλεκτο σώμα των αλεξιπτωτιστών, κι εδώ άλλαξε η πορεία του πολέμου, καθώς η 10ήμερη μάχη καθυστέρησε τους Γερμανούς να εισβάλουν στη Σοβιετική Ένωση.

Ο Τσώρτσιλ αναφέρει στα απομνημονεύματά του ότι ο Χίτλερ σπατάλησε άδικα τις δυνάμεις του στην Κρήτη, ενώ θα μπορούσε να κατακτήσει Κύπρο, Συρία, Ιράκ, ίσως και Περσία. Και μάλιστα κατέστρεψε το επίλεκτο σώμα των αλεξιπτωτιστών. Ο Χίτλερ ομολόγησε αμέσως μετά ότι «η Κρήτη απέδειξε πως οι μεγάλες ημέρες των αλεξιπτωτιστών τελείωσαν»! Δεν ήταν μόνο μια μάχη· ήταν μια μαρτυρία ψυχής και ενότητας. Οι θυσίες εκείνων των ημερών μας υπενθυμίζουν ότι η ελευθερία κατακτιέται με αίμα, πίστη και αγάπη για την πατρίδα. Η Μάχη της Κρήτης έχει ξεφύγει πλέον από τα όρια της τοπικής ιστορίας και αποτελεί χρυσή σελίδα στην παγκόσμια ιστορία. Αιωνία η μνήμη των ηρώων. 🇬🇷

Home Επικαιρότητα Επικαιρότητα Κρήτης Το ριζίτικο τραγούδι στη Μάχη της Κρήτης

Το ριζίτικο τραγούδι στη Μάχη της Κρήτης

Like

Ετοιμάζοντας ένα μεγάλο αφιέρωμα στο Ριζίτικο τραγούδι, την ιστορία και την καταγωγή, αλλά και τους πολιτισμικούς κώδικες που αυτό μας μεταφέρει μέσα απο τους αιώνες της λαϊκής μας κληρονομιάς, θα κάνομε σήμερα μια ειδικότερα αναφορά, στο ρόλο του ριζίτικου, μέσα στα χρόνια της θύελλας των γερμανών αλεξιπτωτιστών και της δόξας των αθάνατων και αδούλωτων ψυχών της κρητικής υπαίθρου.

Τότε που οι ριζίτες, οι αδούλωτοι κάτοικοι των παρυφών αλλά και των ορεινών χωριών των Λευκών ορέων, εκεί που γεννήθηκε το ριζίτικο τραγούδι, στα ξέστρατα της Στράτας των Μουσούρων, βγήκαν στον κάμπο να προυπαντήσουν τα ναζιστικά γουρούνια(τα λέμε έτσι, γιατί ποτέ δεν έπαψαν να είναι κι ας προσπαθούν κάποιοι ολετήρες της ανθρώπινης συνείδησης να μας πείσουν για το αντίθετο), που έπεφταν απο τον ουρανό, ζητώντας να πάρουν τη γη και την ψυχή αυτών των ανθρώπων.

Λίγα μέτρα νότια της γέφυρας του Κερίτη, ξέρασαν οι βάρβαροι κτηνάνθρωποι όλη τη χολή τους πάνω στο αδούλωτο πνεύμα των κατοίκων της ρίζας.

Που όταν απόκαμαν να πολεμούν άλλο το θεριό, ξεχασμένοι απ όλο τον κόσμο και με τα “συμμαχικά” στρατεύματα να έχουν αποχωρήσει πλήρως απο το νησί, αλλά και τα νειάτα του να πολεμούν στα βέρεια σύνορα της Ελλάδας μας, στην Αλβανία, όταν ηττήθηκαν απο τις σιδερόφρακτες στρατιές του ναζιστικού ρατσισμού και της κτηνωδίας που κουβαλούσε στις ματοβαμένες φτερούγες του,

οδηγήθηκαν μαζικά στα εκτελεστικά αποσπάσματα. Νέοι, γέροι, γυναίκες, ανάπηροι…δεν ζεχώριζε η ορδή των γουρουνιών του γερμανικού κτήνους κανέναν απο τις κάνες των όπλων τους.
Διψούσαν για αίμα και εκδίκηση σε έναν άμαχο πληθυσμό, που τόλμησε να υπερασπιστεί με αγροτικά εργαλεία τη γη των προγόνων του και να αποδείξει για πρώτη φορά μετά την παγκόσμια επέλαση του κτήνους, οτι τελικά, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΗΤΤΗΤΟ.
Η Μεγαλοσύνη της ψυχής και της λεβεντιάς αυτού του λαού, φάνηκε τότε.
Μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα η λεβεντόκορμη κρητική μάνα, ο γέρος υπερήφανος ξωμάχος της ζωής των 80 χρόνων, μα και το παιδί των 15, έκαναν τα γερμανικά κτήνη να βγάζουν αφρούς λύσσας μπροστά στο θέαμα που έβλεπαν μπροστά απο τις κάννες των όπλων τους.

Στον Αλικιανό, στην εκτέλεση των 118 στην ανατολική όχθη του Κερίτη, πρίν αρχίσει το κροτάλισμα των πολυβόλων που κράτησε μέχρι το απόγευμα, θερίζοντας ομάδες αμάχων ανά 8-10 άτομα,
Ακούστηκε βροντερή η φωνή της Κρήτης απο τα χείλη των μελοθανάτων, σαν αγγέλων ψαλμωδία απ τον ουρανό, σαν φωνές απο Ερινύες, το ριζίτικο τραγούδι που αντιλάλησε σ όλο τον κάμπο δίνοντας κουράγιο και δύναμη ψυχής σ αυτούς μένουν πίσω.

«Τον αντρειωμένο μην τον κλαις
όσο κι αν αστοχήσει.
μα αν αστοχήσει μια και δυο

πάλι αντρειωμένος θα ναι…»

Μέχρι που μια κοφτή κίνηση του χεριού του αξιωματικού των SS, πρόγονου των σημερινών τοκογλύφων μας, έκανε τα πολυβόλα να ξεράσουν φωτιά και μολύβι και το ριζίτικο να μείνει στα χείλη και τις ψυχές των αντρειωμένων, ακολουθώντας τους στα πανύψηλα και απάτητα λημέρια της δόξας και του ηρωισμού.

Εκεί που μόνο με τους αξιακούς κώδικες της λευτεριάς και της αξιοπρέπειας,
του πατριωτισμού και της λαικής παράδοσης διαβατήριο, γίνεσαι δεκτός.

 Το άρθρο που ακολουθεί, είναι
του Σταμάτη Αποστολάκη Δάσκαλου λαογράφου

Αξιώνεται η Κρήτη να γιορτάζεται η Μάχη της κάθε χρόνο και λαμπρότερα γιατί εδίδαξε στον κόσμο ότι δεν συναντάται εύκολα, πως δηλαδή, η περιφρόνηση για τον θάνατο και η τόση αγάπη για την ελευθερία, σε τούτη την αιματοπότιστη γης, φτάνει στο αποκορύφωμά της! Και της αξίζει!

Τραγουδήθηκε και ιστορήθηκε πολύ η μάχη της Κρήτης του 1941, γιατί το μεγαλείο της είναι σαν τη βουνοκορφή, δεν κρύβεται!…
Aπό τ’ ανεκτίμητο ριζίτικο δημοτικό τραγούδι της Κρήτης μας θα μεταφέρουμε εδώ λίγα διαμάντια του, αφιερωμένα “στη Μάχη της Κρήτης”, τη συγκλονιστική αυτή ώρα που τη φόρτωσε μεγαλείο και δόξα, πάνω στο μεγαλείο και τη δόξα της, από τους αρχαίους τους καιρούς!
Ο λαϊκός τραγουδιστής -καθώς το ξέρουμε- δεν μπορεί ν’ αφήσει μεγάλο θέμα, χωρίς να το κάμει τραγούδι, να το κάμει μάθημα και έπος, να τ’ αφήσει για δάσκαλο – διδάχο στις επερχόμενες γενεές και να μορφώσει έτσι επιδέξια κι αληθινά τη νεότητα.
Κ’ εδώ, επίκαιρα θυμούμαστε τον λόγο του Αιλιανού στην “Ποικίλη στοά” του, που λέει:
“Κρήτες, τους παίδας τους ελευθέρους μανθάνειν πρώτον τους Νόμους εκέλευον μετά τινός μελωδίας… δεύτερον δε μάθημα έταξαν τους των θεών ύμνους μανθάνειν, τρίτον τα των αγαθών ανδρών εγκώμια…” (1)

Γενικοί κανόνες για τη ζωή είναι τα ριζίτικα τραγούδια της ιδιαίτερης πατρίδας μας Κρήτης, που συγκινούν και συγκλονίζουν με τον δωρικό τους λόγο, όπως στο θέμα μας:
“Παιδιά, κ’ είντα ’ναι οι μπαλωτές, στον κάμπο οι καμπάνες,
άτζεμπα γάμο κάνουνε ή πανηγύρι έχουν;
Ούτε και γάμο κάνουνε, ούτε και πανηγύρι,
μόνο επέσαν Γερμανοί από τ’ αεροπλάνα
κι αρχίσανε τον πόλεμο στον κάμπο οι καμπίτες…” (2)

και το ξάφνιασμα που έφερε στο νησί ο απρόσμενος κι απρόσκλητος επισκέπτης – κατακτητής, αλεξιπτωτιστής Γερμανός.
Αλλά οι “ξενομπάτες” δεν ήταν μόνο απειλή, έγιναν Χάρος που σε λίγο μαυροφόρεσε τον τόπο μας:
“Φωνή και κλάημαν άκουσα στση Κάντανος τον κάμπο
σε ποια μεριά τση Κάντανος, σε ποια μεριά του κάμπου;
Στ’ Ανισαράκι κλαίγανε τσοι γιους των οι μανάδες,
κλαίνε και στον Κουφαλωτό τσ’ άντρες των οι γυναίκες
που των αφήκαν ορφανά…” (3).

ή
Αν θυμηθούμε την εκτέλεση των 118 αμάχων από τα ναζιστικά κτήνη στον Κερίτη ποταμό, την 1^η Αυγούστου 1941, λίγες μέρες μετά την πρώτη εκτέλεση των 60 στον περίβολο του Τιμίου Σταυρού.
“Φωνή και κλάημαν άκουσα στ Αλικιανού τον κάμπο
σε ποια μεριά τ Αλικιανού, σε ποια μεριά του κάμπου;
Εις τον Κερίτη ποταμό μια μαυροφορεμένη
έκλαιγε για το γιούκα τζη…”
Μάχες πάνω σε μάχες, παλληκαριές και ηρωισμοί σ’ όλη την Κρήτη: Από το Μάλεμε ως τον Γαλατά, απ’ την Αγιά ως τ’ Αλικιανοβατόλακκα, απ’ τον Κακόπετρο ως το ξεθεμέλιωμα της Καντάνου, από το Γερακάρι ως τ’ Ανώγεια, από το Κολυμπάρι ως τον Σκινέ, μ’ εκείνη την ανατριχιαστική επιγραφή στην είσοδό του: “Εισέρχεσθε εις γερμανικήν ιδιοκτησίαν.

Απαγορεύεται η είσοδος άνευ αδείας” κι από το Καστέλι ως το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο, τα Σφακιά και τη μαρτυρική Μαλάθυρο, το Κοντομαρί κ.α. κάθε λιμάνι και βουνό, κάθε κάμπος της, ρεματιά και ράχη, όλες αυτές οι μεγάλες ώρες τραγουδήθηκαν άξια από το ριζίτικο τραγούδι.
Ενα δείγμα -η μάχη του Γαλατά- όπως το τιτλοφορεί ο αείμνηστος Ιδ. Παπαγρηγοράκης στη δυσεύρετη πια Συλλογή του, θα μας μεταφέρει στη Βιβλική καταστροφή που άφησε το πέρασμα των Γερμανών εκεί:

“Φωνή και κλάημαν άκουσα στου Γαλατά το λόφο,
μη Χάροντας επέρασε, θανατικό μην ήρθε;
Μουδέ ο Χάρος πέρασε, θανατικό δεν ήρθε
μόνο φονιάδες ήρθανε απού τη Γερμανία.
Σφάζουνε, καίνε στα χωριά, τις εκκλησιές μολύνουν,
τα δέντρα μαραθήκανε και τα πουλιά σιγήσα
κ’ οι ποταμοί στερέψανε απ’ τον πολύ τον πόνο…” (4).
Εμείς, οι μεγαλύτεροι στα χρόνια, που ζήσαμε την “παραδοξότερη αυτή μάχη της γης” κι αντιβουΐζουνε ακόμη στ’ αφτιά μας οι τρομεροί βόμβοι των στούκας και οι παγωμένοι χαρακτηριστικοί ήχοι των μοτοσυκλετών, πρωτόγνωρα τότε ατίθασα άλογα, για τη γη του νησιού μας, πώς να ξεχάσουμε τις μάχες που έδινε η Κρήτη μας, η αδύναμη τότε, με τον πανίσχυρο εχθρό;
Ψηλά στη Μαδάρα, η μάχη της Αχλάδας, με λιβανωτό για τις ψυχές των λαβωμένων μας, τ’ αποκαΐδια από τα μαρτυρικά Κάτω Χωριά (Μονή, Λιβαδά, Κουστογέρακο και Σούγια), θα γίνει δωρικό τραγούδι:
“Βαρύ ντουφέκι ρίχνεται ’ς τσ’ Αχλάδας το μιτάτο
οι Γερμανοί ανέβηκαν ανίχνεψη να κάμου
κ’ εκειδά τσι μπλοκάρανε καμπόσοι παιγνιδιώτες
λογαριασμό των – ε ζητάν εις τάχουν καμωμένα:
γιατί χαλούνε τα χωριά, τα σπίθια γιάντα καίσι;
γιάντα τα γυναικόπαιδα στη μπαταρία βάνουν;
Εδά θα σας – ε δείξουμε πως πολεμούν οι γι – άντρες…” (5).
ή το άλλο σχετικό:
“…Στο Σέλινο κουφοβροντά, βρέχει μα βρέχει μπάλες
οι Γερμανοί περάσανε στα Τρα Χωριά τα πέρα,
Μονή και Κουστογέρακο και Λιβαδά και καίνε,
τα παλληκάρια φτάξανε…” (6).
Για την καταστροφή της Καντάνου θα μας μιλήσει έτσι το ριζίτικο τραγούδι μας και θα μας φέρει στη μνήμη τον ερχομό “των καημένων” στα χωριά του Ανατολ. Σελίνου για μια πρώτη περίθαλψη:

“…Απού την Κάντανο ’ρχομαι κι απού τ’ Αποπηγάδι.
Δε με ρωτατ’ ειντά ’παθα, δε με ρωτατ’ ειντά ’δα;
Είδα τα σπίθια τρόχαλο, τσ’ αυλές χορταριασμένες
κι άκουσα στα χαλάσματα, κι έκραζα νυχτοπούλια!
Κι εκειά στο έμπα του χωριού νιους Γερμανού το μνήμα
και δίπλα μαρμαρόπλακα που γράφει αυτά τα λόγια:
«Επά ’τανε η Κάντανο και καταστρέψαμέ ντη
και μπλειό δε θα ξαναχτιστή, κι έρημη θ’ απομείνει
γιατί ’καμε βαρειές ζημιές στου Γερμανού τ’ ασκέρι».
Μα η Κάντανο εχτίστηκε καλλίτερ’ από πρώτα…” (7).

Από την πρωτεύουσα της Επαρχίας Σελίνου, το ριζίτικο μας οδηγεί τέτοιες μέρες στη γειτονική επαρχία, την Κίσαμο. Κι όχι στα καστελιανά δειλινά εκείνα που κόλπος και κάμπος ηρεμούν ειρηνικά καθώς σήμερα, μα σαν τότε -1941- που ρίπιζε το ξάφνιασμα της γερμανικής εισβολής και η γενική κινητοποίηση όλων των χωριών της Κισάμου αυθόρμητα έτρεχε ν’ αντιμετωπίσει, ως μπορούσε, τον εχθρό:
“Παιδιά κι ειντά ‘ν’ οι μπαλωτές κι ειντά ‘ν’ το καταχτύπι
Στον κάμπο τον Καστελιανό ς’ τση Κίσαμος τσι μπάντες
οι Γερμανοί επέσανε απού τ’ αεροπλάνα
και γιουρουντούνε τα χωριά κι ούλους τσι καταλυούνε
και καθαριζ’ ο τόπος μας…” (8)
Το ίδιο μπορούσε να παρουσιαστεί για κάθε επαρχία και χωριό, κάθε πόλη και τόπο, μ’ οδηγό το ριζίτικο τραγούδι, μα θα ’παιρνε μάκρος το κείμενο…
Κατακαημένη Κρήτη! που καμες τραγούδι τον καταστρεμό και τον πόνο σου και τ’ άφηκες -καθώς πάντα- διαθήκη στα παιδιά σου, αυτό το τραγούδι, αυτόν τον μεγάλο λόγο, για να τον μελετούν τώρα και πάντα τα νιάτα σου και να ορκίζονται σαν Σπαρτιατόπουλα, στο:
“- Αμμες δε γ’ εσόμεθα πολλώ κάρρονες”.

Ο άγνωστος δημοτικός τραγουδιστής – ποιητής στην Κρήτη, συνεχίζει το εθνικό συναξάρι και στα χρόνια της Μάχης της και θ’ αφήσει της Ιστορίας την ουσία σε ρίμα, όπως ετούτο τ’ απόσπασμα από ένα πολύστροφο τέτοιο δημιούργημά του:
“…Στα χίλια εννιακόσια εις τα σαράντα ένα
στη Κρήτη ηρθ’ ο Γερμανός να μην αφήσει ένα…”.
Καιρός όμως να θυμηθεί ο τραγουδιστής το γνωστό σε όλους μας ριζίτικο:
“Χίτλερ να μην το καυχηθείς πως πάτησες την Κρήτη
ξαρμάτωτη την ηύβρηκες κι ελείπαν τα παιδιά της,
στα ξένα πολεμούσανε πάνω στην Αλβανία
μα πάλι πολεμήσαμε…” (9).
Για να φτάσει στ’ αποκορύφωμά του το γλέντι, σωστή εθνική μυσταγωγία, με μαντινάδες σαν κι αυτές:
1. Κρήτη μ’ η Μεραρχία σου, αν ήτανε κοντά σου
το Γερμανό θα ν’ έθαφτες, μέσα στα χώματά σου.
2. Κρήτη μου όμορφο νησί, που ‘γραψες Ιστορία,
δίχως στρατό πολέμησες, μιαν αυτοκρατορία.

3. Κρήτη να ‘σαι περήφανη για τ’ άξια τα παιδιά σου,
θώριε τα και καμάρωνε, να χαίρετ’ η καρδιά σου.
ή: – Θεριά σε πολεμήσανε, μα πέσανε μπροστά σου!
Γι’ αυτά τα άξια παιδιά της Κρήτης, κάτα που λέει κι η μαντινάδα, ας δούμε τι έγραφαν οι ίδιοι οι τότε κατακτητές, με τη μακάβρια πέννα του στρατηγού των Αντρέ, βουτηγμένη, θαρρείς, πιο πρώτα στο μελάνι που “έγραφε” κι ο Νέρωνας:
“…Οι Κρητικοί, όταν βρίσκωνται μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, έχουν πάνω τους το μυθώδες.
Φαντάζουν σαν τους μυθικούς ήρωες. Είναι τόσο περήφανοι την τραγική εκείνη ώρα του θανάτου, που όποιος τους δει, είναι αδύνατο να μην τους θαυμάσει.
Πολλές φορές, όταν επρόκειτο να γίνουν εκτελέσεις, αφήκα το γραφείο μου και βγήκα στο μπαλκόνι, μόνο και μόνο για να τους θαυμάσω.
Σε κανένα λαό δεν είδα τέτοια περιφρόνηση προς τον θάνατο και τόση αγάπη προς την Ελευθερία…” (10).
Στη συγκλονιστική αυτή μαρτυρία, όλοι που θα συγκεντρωθούμε κ’ εφέτος εδώ στα Χανιά καθώς και στσ’ άλλες πόλεις και μαρτυρικά χωριά του νησιού μας, για να τιμήσουμε τις εορτές για την επέτειο της Μάχης της Κρήτης, εύκολα θα μπορούμε να μετρήσουμε σωστά, πόσο αξίζει εκείνος ο σφαιροφαγωμένος “στύλος της Αγιάς” που φυλάσσεται στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, τι μας διδάσκει και ποιο είναι το που μας δείχνει χρέος!…
Παράλληλα θα τα βάλει όποιος σκεφτεί να τα μελετήσει Ριζίτικα τραγούδια για τη Μάχη της Κρήτης, κ’ ενθύμια, μαντινάδες και χώρους της, καθαγιασμένους με ποταμούς αιμάτων, για να βρει τα γνωρίσματά των, που τα κάνουν αθάνατα!
Εδώ η κρητική λεβεντιά κι η ομορφιά της αντρειοσύνης, βαραίνουν τον λόγο, τον σμιλεύουν θαρρείς στη σκέψη του μελετητή των!

Να γιατί απ’ αυτά αντλούμε δυνάμεις. Και τ’ ακούμε να λένε, να μας διαβεβαιώνουν περήφανα πως:
“Ετσι στάθηκε η Κρήτη. Ετσι μεγάλωσε και τράνεψε η Κρήτη.
Ετσι βάσταξε κι απόμεινε η Κρήτη κι είναι σήμερα στα χέρια μας νοικοκυριό και σόχωρο, Πατρίδα κι Αθρωπιά,
Κληρονομιά και Δόξα” (11).

Ετσι έλεγε κι έτσι έγραψε ο μακαριστός άγιος παππούς της Εκκλησίας Κρήτης Ειρηναίος Γαλανάκης., πάντοτε!
Ετσι νοιώθουμε κ’ εμείς την Κρήτη μας μέσα κι από το μεγαλείο του ριζίτικου τραγουδιού της!

1. Αιλιανού: “Ποικίλη στοά” δες και: Ν. Καβρουλάκη: “Οι ρίζες των ριζίτικων τραγουδιών” Αθήνα, 1967, σελ. 5.
2. Ακαδημίας Αθηνών: “Ελληνικά Δημοτικά Τραγούδια – Εκλογή”, τομ. Α’ Αθήναι, 1962, σχ. 8ο, μέγα, σ. 179 και Σταμ. Α. Αποστολάκης: “Ριζίτικα. Τα δημοτικά τραγούδια της Κρήτης”, Χανιά 2010, Β’ έκδ., σ. 36 + 572, σ. 126
3. Οπ. παραπάνω, σελ. 180 και Σταμ. Αποστολάκης: Οπ. παραπάνω, σ. 114.
4. Ιδομ. Ι. Παπαγρηγοράκης: “Τα Κρητικά ριζίτικα τραγούδια” τομ. Α’ Χανιά, 1957, σχ. 8ο, σελ. 309, και Στ. Α. Αποστολάκης: Οπ. παραπάνω, σ. 127.
5. Ιδομ. Ι. Παπαγρηγοράκης: “Τα Κρητικά ριζίτικα τραγούδια” τομ. Α’ Χανιά, 1957, σχ. 8ο, σελ. 281 και Στ. Α. Αποστολάκης: Οπ. παραπάνω, σ. 134.
6. Θεοχ. Δετοράκης: “Ανέκδοτα Δημ. Τραγούδια της Κρήτης”, Ηράκλειο, 1976, σελ. 44 και Στ. Α. Αποστολάκης: Οπ. παραπάνω, σ. 133 και Παπαγρηγοράκης, σ. 179
7. Παντ. Π. Βαβουλές: “Ο Κρητικός τραγουδιστής”, Χανιά, 1950, σχ. 8ο, σελ. 223 και Παπαγρηγοράκης, σελ. 38 και Σταμ. Α. Αποστολάκης, Οπ. παραπάνω, σ. 132.
8. Ιδομ. Ι. Παπαγρηγοράκης: σελ. 150 και Στ. Α. Αποστολάκης. Οπ. παρ. σ. 132
9. Συλλογή: Ιδ. Παπαγρηγοράκη, σελ. 212 – Περιοδικό: “Κρητική Εστία” τ. 51, εξώφυλλο και Σταμ. Α. Αποστολάκης: Οπ. Παραπάνω: σ. 129
10. “Ανθολογία Λογ. κειμένων έπους 1940 – 1941”, Επιμε. Π. Παναγιωτούνη – Π. Ναθαναήλ, μελέτη Ι. Κουτσοχέρα: “Η μάχη της Κρήτης”, σελ. 250 κ.ε.
11. Μητροπολ. Ειρηναίου Γαλανάκη: “Ο Χριστός σημάδεψε την Κρήτη”, Αθήνα, 1969, σχ. 8ο, σσ. 1 – 136, σ. 127.

Πηγή  haniotika-nea

Εισαγωγή-ιστορικό εκτέλεσης Βυζαντινός Αντίλαλος
πηγή

πολεμική ταινια--- Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ-★★★★★★★★

Oι Mεγάλες Mάχες | Μάχη της Κρήτης

Oι Mεγαλες Mαχες [History Channel] | Μάχη της Κρήτης

Από την
σειρά ιστορικών ντοκιμαντέρ σ'ένα απολογισμό των πιο σημαντικών μαχών
που σφράγισαν την ιστορία και την εξέλιξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Αναλύεται η στρατηγική των Γερμανών αλλά και οι λάθος επιλογές των συμμάχων που είχαν σαν αποτέλεσμα την κατάληψη της Κρήτης!

Αρνητικό
χαρακτηριστικό ότι δεν αναφέρεται καθόλου η συνεισφορά στην άμυνα αλλά
και στην αντίσταση που ακολούθησε, των άοπλων Κρητικών!

Η Μάχη της Κρήτης

Κώστας Μουντάκης-Η μάχη της Κρήτης

Ένας απέραντος σεβασμός στους παππούδες μας,που έδειξαν σε όλον τον
κόσμο,τι σημαίνει,να ζείς και να πεθαίνεις,για αυτά που αγαπάς,και
πιστεύεις!!

Η έναρξη της Μάχης της Κρήτης

Φωτο ντοκουμέντο: Φλεγόμενο γερμανικό αεροπλάνο πέφτει πάνω από το Ηράκλειο- Η έναρξη της Μάχης της Κρήτης

2. Γερμανικό μεταγωγικό πέφτει φλεγόμενο, μετά που χτυπήθηκε από τα αντιαεροπορικά πυρά των Βρετανών, καθώς πετούσε πάνω από το Ηράκλειο

Φωτογραφίες από τα γερμανικά αρχεία, μια περιγραφή της έναρξης της Μάχης από Γερμανό αξιωματικό και το χρονικό της Μάχης της Κρήτης

Φωτογραφίες από τα γερμανικά στρατιωτικά αρχεία, που είχαν δημοσιευτεί στο αμερικανικό περιοδικό "Life" τον Ιούνιο του 1941
Έχει χαρακτηριστεί ως  η πιο παράδοξη μάχη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Ίσως από τις πλέον παράδοξες στη στρατιωτική ιστορία. Και είναι χαρακτηρισμός που δεν απέχει από την ιστορική πραγματικότητα. Πάντως σίγουρα αυτό που συνέβη προκάλεσε τον παγκόσμιο θαυμασμό για τον τρόπο που οι άοπλοι Κρήτες υπερασπίστηκαν το ουσιαστικά χωρίς άμυνα νησί τους, απέναντι στην 7η αερομεταφερόμενη μεραρχία των αλεξιπτωτιστών του Χίτλερ και του Γκαίριγκ, του αρχηγού της ναζιστικής αεροπορίας.
Η Μάχη
Η Μάχη της Κρήτης, όπως πέρασε στην ιστορία, ξεκίνησε τα ξημερώματα της Τρίτης 20 Μαΐου 1941 και διήρκεσε σχεδόν 10 ημέρες.
Και διέψευσε το γερμανικό σχέδιο «Ερμής» που πρόβλεπε την κατάκτηση της Κρήτης μέσα σε μερικές ώρες. Οι Γερμανοί ήθελαν το νησί εξαιτίας της στρατηγικής του θέσης, προκειμένου να μπορούν στη συνέχεια να οργανώσουν επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Τα πράγματα όμως δεν ήλθαν όπως πίστευαν. Το σχέδιο της ταχείας κατάληψης της Μεγαλονήσου δεν πέτυχε. Μπορεί στο νησί να υπήρχαν μόνο 30.000 συμμαχικές δυνάμεις και οκτώ τάγματα ανεκπαίδευτων ακόμη για πόλεμο Ελλήνων νεοσυλλέκτων, που μεταφέρθηκαν από την Τρίπολη και το Ναύπλιο, όμως υπήρχαν άνθρωποι με καρδιά, που είχαν μάθει να μάχονται, να διεκδικούν και να υπερασπίζονται την ελευθερία τους. Οι Κρήτες, άλλωστε μόλις πριν από 43 χρόνια είχαν διώξει τον προηγούμενο δυνάστη.
Έτσι, η ψυχή των άοπλων κατοίκων τα ‘βαλε με την πιο παράδοξη μάχη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στην Κρήτη έσβησε η περηφάνια του Χίτλερ, το επίλεκτο σώμα των αλεξιπτωτιστών, κι εδώ άλλαξε η πορεία του πολέμου, καθώς η 10ήμερη μάχη καθυστέρησε τους Γερμανούς να εισβάλουν στη Σοβιετική Ένωση. Η Μάχη της Κρήτης έχει ξεφύγει πλέον από τα όρια της τοπικής ιστορίας και αποτελεί χρυσή σελίδα στην παγκόσμια ιστορία.

1. Οι πρώτοι αλεξιπτωτιστές έχουν πατήσει ήδη το κρητικό έδαφος, στην περιοχή του Μάλεμε. Πολλοί άλλοι συνεχίζουν να πέφτουν

Ξεκίνησε τα ξημερώματα της Τρίτης 20 Μαΐου 1941 και ολοκληρώθηκε την Πέμπτη 29 Μαΐου με την κατάληψη του νησιού, που σήμανε βέβαια την έναρξη του περίφημου αντιστασιακού κινήματος από τη μια άκρη του νησιού έως την άλλη, αλλά παράλληλα τις μεγάλες θυσίες στον απελευθερωτικό αγώνα με τις εκατόμβες νεκρών.
Ο Τσώρτσιλ αναφέρει στα απομνημονεύματά του ότι ο Χίτλερ σπατάλησε άδικα τις δυνάμεις του στην Κρήτη, ενώ θα μπορούσε να κατακτήσει Κύπρο, Συρία, Ιράκ, ίσως και Περσία. Και μάλιστα κατέστρεψε το επίλεκτο σώμα των αλεξιπτωτιστών.
Ο Χίτλερ ομολόγησε αμέσως μετά ότι «η Κρήτη απέδειξε πως οι μεγάλες ημέρες των αλεξιπτωτιστών τελείωσαν»!
Εκτός από τις φωτογραφίες που δημοσιεύουμε, παρουσιάζουμε επίσης ένα μικρό απόσπασμα από την περιγραφή ενός Γερμανού αλεξιπτωτιστή, από τους πρώτους που έπεσαν στην Κρήτη, των πρώτων στιγμών της πτώσης πάνω από το Μάλεμε. Επίσης ένα χρονικό των γεγονότων που οδήγησαν στη Μάχη της Κρήτης, αλλά του δεκαημέρου μέχρι το τέλος της.
Η περιγραφή ενός Γερμανού αλεξιπτωτιστή

3. Ομάδα Γερμανών αλεξιπτωτιστών σ’ ένα από τα μεταγωγικά, λίγο πριν την πτώση στο Μάλεμε

Τις στιγμές της πτώσης των αλεξιπτωτιστών πάνω από το Μάλεμε περιέγραψε ένας από τους πρώτους Γερμανούς που έπεσαν στην περιοχή. Η αγωνία, ο φόβος, η τραγικότητα των στιγμών, είναι φανερή στην περιγραφή που έκανε στο ημερολόγιό του ο 28χρονος υποσμηναγός του Α΄ σώματος των αλεξιπτωτιστών Ernst Kleinlein. Η καταγραφή ξεκινά ενώ πετάει με ένα μεταγωγικό αεροπλάνο Junkers πάνω από την Κρήτη, έτοιμος ο ίδιος για την πτώση. Το κείμενο είχε σταλεί στο αμερικανικό περιοδικό “Life”, φυσικά ως προπαγανδιστικό υλικό, από το γερμανικό υπουργείο Προπαγάνδας και είχε δημοσιευτεί στις 14 Ιουλίου 1941, σχεδόν 1,5 μήνα μετά την κατάληψη της Κρήτης από τα γερμανικά στρατεύματα.
Μαζί είχαν σταλεί φωτογραφίες από την επιχείρηση στην Κρήτη
«Ο δείκτης πάνω στο μικρό ασημένιο μου ρολόι βρίσκεται κοντά στις 4 π. μ.»  έγραφε ο Γερμανός υπολοχαγός.  «Μας απομένουν ακόμα 15 λεπτά πτήσης.  Κοιτώ έξω από το παράθυρο του αεροπλάνου.  Τα άλλα αεροπλάνα του σμήνους έχουν πλησιάσει.  Εκεί πέρα το πρόσωπο του Υπολοχαγού  W. με κοιτάζει επίμονα πίσω από το τζάμι ενός άλλου παράθυρου.  Βλέπω το σημάδι στο κούτελό του, κάτω από το ατσάλινο κράνος.  Είμαστε τόσο κοντά που νομίζω ότι θα μπορούσαμε να φωνάξουμε ο ένας τον άλλο.  Πίσω μας πετάει ο δεύτερος λόχος και πίσω ο τρίτος.  Μετράω να δω μήπως κάποιο αεροπλάνο έχει μείνει πίσω - δώδεκα, 15, 23, 30, 32 - κι όπως φτάνω τα 60, εγκαταλείπω.  Από το βαθυκύανο μπλε ανάμεσα στον ουρανό και στη θάλασσα τα αεροπλάνα σηκώνονται πίσω μας σαν ένας στρατός από ξελεπιασμένους δράκους.  Υπάρχουν εκατοντάδες αεροπλάνα.  Ο υποδεκανέας με χτυπά ελαφρά στον ώμο.  Δείχνει μέσα από το αντικρινό παράθυρο.  Να τη: η μικρή και στενή παραλία, τα ακρώρεια σε πρώτο πλάνο και πίσω  η δεύτερη αναβαθμίδα οι λευκές βραχώδεις κορυφές των βουνών της Κρήτης.
Χτες πέταξα με τον ταγματάρχη Von T. στο αεροπλάνο παρατήρησης πάνω από το μέρος όπου σκοπεύαμε να γίνει η σύγκρουση.  Ακόμα ακούω τη φωνή του: «όλα πρέπει να γίνουν σα να ήταν ελιγμοί – δεν υπάρχουν άλλα εχθρικά μαχητικά.  Τα τρία κύματα των Messerschmitts μας, επιβάλλουν τη σιγή στις εχθρικές αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες.  Έπειτα η τελευταία επίθεση με στούκας ακολουθεί.  Μετά πέφτεις – όπως στους ελιγμούς – κατάλαβες;».
Είχα καταλάβει.  Ο υποσμηναγός W. εκεί πέρα, με την ουλή στο μέτωπο που απέκτησε στο Ρότερνταμ, πετάει κάτω στα δυτικά του αεροδρομίου.  Παίρνουμε το λόφο προς τα ανατολικά.
Ο υποδεκανέας με χτυπά ξανά ελαφρά στον ώμο.  «Herr Oberleutnant».  Ναι, ξέρω.  Ξανά είναι αυτή η πιεστική αίσθηση στο στομάχι μου που μου ’ρχεται όταν το αεροπλάνο προσγειώνεται.
  «Πόρτα ανοιχτή»

5. Γερμανός αλεξιπτωτιστής τραυματισμένος στο έδαφος, από την πτώση του

Ο σμηνίας στέκεται στην πόρτα.  Δίνει το σύνθημα να γλιστρήσουμε με ένα χτύπημα του αριστερού του χεριού στην πλάτη κάθε άνδρα που γρήγορα εμφανίζεται μπροστά από την πόρτα του αεροπλάνου.  Ο Schroeder, o Grammelsberg, o Hansen, o Berg, o Wenstaedt, τώρα ο υποδεκανέας, τώρα εγώ.
Έχω τεσσεράμισι δευτερόλεπτα από τη στιγμή που το αλεξίπτωτο θα ανοίξει μέχρι την προσγείωση.  Ο αέρας μας μεταφέρει απευθείας στο λόφο.  Τα βομβαρδιστικά αεροσκάφη μας ρίχνονται εναντίον των πυροβολαρχιών από ψηλά σα μαχαίρια που εκσφενδονίζονται.  Τώρα ανακαλύπτω το τσιριχτό σφύριγμα του αεροπλάνου που κινείται με συριστικό ήχο προς τα κάτω μόνο 50 μέτρα από εμάς – υπάρχει ένας ξερός κρότος των κανονιών του.  Έρχεται αμέσως και το επόμενο.  Σε απόσταση είναι τα κοίλα των εκρήξεων από βόμβες που πέφτουν με γδούπο.  Εκεί πέρα, το πρώτο μας πολυβόλο ξεκινάει.  Ο υπολοχαγός W. επιτίθεται ήδη.  Έπειτα κι εγώ ο ίδιος βρίσκομαι κάτω.
Ο υποδεκανέας στέκεται στον κρατήρα από τη βόμβα δίπλα στο πολυβόλο, δίπλα του ο Schroeder, δίπλα του ο λοχίας.  Τα βομβαρδιστικά έχουν αποσυρθεί και κάνουν κύκλους τριγύρω σα χελιδόνια στον αέρα.  Θα έρθουν τα αγγλικά μαχητικά;
Κανένα δεν έρχεται.  Από το λόφο μας μπορούμε να κοιτάξουμε κάτω στο πεδίο μάχης [Αεροδρόμιο του Μάλεμε – ED].  Στα δεξιά, το υπόστεγο των αεροσκαφών, φτιαγμένο από παλιό πηλό, ξύλινους στύλους και σανίδες.  Μερικές φορές, ένα μικρό όπλο κροταλίζει από το σκιώδες βάθος.  Τέσσερις χακί φιγούρες προχωρούν και πέφτουν μαζί.  Από δω μοιάζουν με μαριονέτες.  Δεν είδαμε τους πυροβολισμούς».
Το χρονικό μέχρι την κατάληψη της Κρήτης

4. Σύλληψη Αυστραλών στρατιωτών από Γερμανούς στο Μάλεμε, τις πρώτες ώρες της επίθεσης

Νοέμβριος 1940: Η άμυνα της Κρήτης αναλαμβάνεται από τους Βρετανούς. Η 5η Μεραρχία Κρητών μεταφέρεται στην Αθήνα.
15 Απριλίου: Μετά από αλλεπάλληλες συσκέψεις, αποφασίζεται η κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς. Στο δεύτερο 15ήμερο του Απριλίου σχεδιάζεται η μεταφορά Ελληνικών και Βρετανικών δυνάμεων από την ηπειρωτική Ελλάδα στην Κρήτη.
23 Απριλίου: Μετά την κατάληψη της Αθήνας η ελληνική κυβέρνηση, υπό τον Ρεθύμνιο Εμμανουήλ Τσουδερό, μαζί με τον μονάρχη Γεώργιο Β΄, μεταφέρεται στην Κρήτη, το μόνο ακόμη ελεύθερο τμήμα της Ελλάδας.
25 Απριλίου: Μεταφέρεται στην Κρήτη σημαντική δύναμη Νεοζηλανδών.
28 Απριλίου: Υπό την προεδρία του 'Έλληνα πρωθυπουργού Ε. Τσουδερού πραγματοποιείται στα Χανιά σύσκεψη της ελληνικής ηγεσίας και των Βρετανών αξιωματούχων. Ζητείται ενίσχυση για τη στρατιωτική προετοιμασία και την αποτελεσματικότερη άμυνα του νησιού.
29 Απριλίου: Ο διοικητής της νεοζηλανδικής μεραρχίας στρατηγός Μπέρναντ Φράιμπεργκ φτάνει στην Κρήτη και αναλαμβάνει τη διοίκηση των συμμαχικών δυνάμεων του νησιού.
14 Μαΐου: Στρατιωτικοί στόχοι της Κρήτης βομβαρδίζονται συστηματικά από τη γερμανική αεροπορία. Είναι ουσιαστικά ο προάγγελος της επίθεσης που θα ακολουθήσει.
18-19 Μαΐου: Στα αεροδρόμια της Αττικής και σε άλλα της νότιας Ελλάδας προσγειώνονται πολεμικά αεροπλάνα της γερμανικής αεροπορίας και προετοιμάζονται για την επίθεση.
20 Μαΐου: Στις 6.30 το πρωί αρχίζει η Γερμανική επίθεση. Το αεροδρόμιο του Μάλεμε δέχεται έναν ανελέητο βομβαρδισμό από το επίλεκτο σώμα των γερμανικών αλεξιπτωτιστών. Οι Γερμανοί στοχεύουν στην κατάληψή του ώστε να μεταφέρουν απ’ αυτό νέες δυνάμεις.
22 Μαΐου: Η Γερμανική αεροπορία εξαπολύει κατά του Αγγλικού ναυτικού σφοδρή επίθεση και βυθίζει πολλά πλοία . Το απόγευμα της ίδιας μέρας γίνεται επίθεση στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.
Η επίθεση συνάντησε τη σθεναρή αντίσταση των αμυνομένων που περίμεναν τον εχθρό στα σημεία επιθέσεων αφού οι Άγγλοι γνώριζαν το σχέδιο της Γερμανικής επιθέσεως.
Η αντίσταση του λαού ήταν καθολική και άμεση.
Οι Έλληνες στρατιώτες και οι συμμαχικές δυνάμεις και όσοι από τους κατοίκους είχαν στην κατοχή τους οπλισμό αποδεκάτισαν τα πρώτα κύματα των επιτιθεμένων.
21 Μαΐου: Τα αεροδρόμια παραμένουν στα χέρια των συμμαχικών δυνάμεων. Οι αλεξιπτωτιστές αποδεκατίζονται, από την αντίσταση που συναντούν. Πολλά επίσης από τα γερμανικά αεροπλάνα ή καταρρίπτονται ή συντρίβονται χτυπημένα στο έδαφος.
Στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο αποτυγχάνουν καθ’ ολοκλήρου.
Οι προσπάθειες των Γερμανών να αποβιβάσουν στρατεύματα από τη θάλασσα δεν είχαν αποτέλεσμα. Ο Αγγλικός στόλος που έπλεε γύρω από το νησί , εξουδετερώνει τη γερμανική νηοπομπή που κατευθύνεται προς την Κρήτη. Βυθίζονται 15 επιταγμένα σκάφη με άγνωστο αριθμό θυμάτων.
Το απόγευμα της 21ης Μαΐου. Οι αλεξιπτωτιστές του 1ου συντάγματος καταλαμβάνουν το αεροδρόμιο του Μάλεμε, στο οποίο προσγειώνονται οπλιταγωγά με ένα σύνταγμα της 5ης ορεινής μεραρχίας.
Γίνεται προσπάθεια ανακατάληψης του αεροδρομίου του Μάλεμε από ελληνικές και συμμαχικές δυνάμεις χωρίς αποτέλεσμα. Η 5η ορεινή μεραρχία αντεπιτίθεται και διεξάγονται μερικές από τις πιο αιματηρές μάχες όλης της επιχείρησης. Οι Έλληνες και οι σύμμαχοι πολεμούν υποχωρώντας , όμως υποκύπτουν στην τέλεια οργάνωση και τον εξοπλισμό του εχθρού, πράγματα που οι υπερασπιστές της Κρήτης δεν διέθεταν.
23 Μαΐου: Ο Τσόρτσιλ στέλνει μήνυμα στο στρατηγείο και τονίζει «Η μάχη της Κρήτης πρέπει να κερδηθεί».
24 Μαΐου: Οι βομβαρδισμοί των πόλεων της Κρήτης συνεχίζονται. Στα Χανιά οι Γερμανοί παίρνουν την πρωτοβουλία των κινήσεων. Οι αμυνόμενοι στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τη μάχη «μέχρι εσχάτων».
25 Μαΐου: Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν την Κάνδανο
26 Μαΐου: Καταλαμβάνεται ο Γαλατάς. Οι συμμαχικές δυνάμεις μάχονται για να προστατέψουν τα Χανιά. Ο στρατηγός Φράϊμπεργκ με δήλωσή του επισημαίνει τη δύσκολη θέση στην οποία έχουν περιέλθει οι συμμαχικές δυνάμεις.
27 Μαΐου: Ο αρχιστράτηγος της Μέσης Ανατολής Ουέιβελ στέλνει μήνυμα να αποχωρήσουν οι συμμαχικές δυνάμεις από την Κρήτη. Για τη μεταφορά και διάσωσή τους στέλνονται πλοία του βρετανικού στόλου.
Καταλαμβάνονται τα Χανιά και το λιμάνι της Σούδας.
28 Μαΐου: Αρχίζει η αποχώρηση των συμμαχικών δυνάμεων προς τα Σφακιά.
Οι Βρετανοί χωρίς να ενημερώσουν τις ελληνικές δυνάμεις τη νύχτα εκκενώνουν την πόλη του Ηρακλείου και επιβιβάζονται στα πλοία που για το σκοπό αυτό καταφθάνουν στο λιμάνι.
Ιταλικά στρατεύματα που προέρχονται από τα Δωδεκάνησα, αποβιβάζονται στην Σητεία και καταλαμβάνουν το νομό Λασιθίου.
29 Μαΐου: Καταλαμβάνονται το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο κάτω από την πίεση των Γερμανικών δυνάμεων, που προχωρώντας προς ανατολάς ενώνονται με τους αλεξιπτωτιστές.
30 Μαΐου: Ο στρατηγός Φράϊμπεργκ αποχωρεί από την Κρήτη.
1η Ιουνίου: Ολοκληρώνεται η αποχώρηση των Βρετανικών δυνάμεων, που είχαν συγκεντρωθεί στα νότια παράλια της Κρήτης. Με πλοία του συμμαχικού στόλου μεταφέρονται αρχικά στην Αίγυπτο, μετά στην Νότια Αφρική για να καταλήξουν στο Λονδίνο.
Μαζί τους έφυγαν και ο βασιλιάς και η ελληνική κυβέρνηση.
Οι δυνάμεις που δεν κατορθώνουν να επιβιβαστούν και που ο αριθμός τους ανέρχεται σε 5.500 άτομα περίπου παραδίδονται, συλλαμβάνονται ή καταφεύγουν στα βουνά.
Η γερμανική κατοχή ξεκινά, μαζί και τα αντίποινα κατά των κατοίκων που αντιστάθηκαν. Η γερμανική σημαία κυματίζει παντού. Αρχίζει η αντίσταση του κρητικού λαού. Μέσα στον Ιούνιο οργανώνονται οι πρώτες αντιστασιακές ομάδες.