ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ.

 Γιατί η εκκλησία ήθελε να τον αφορίσει και ο Καντιώτης, απειλούσε ότι θα εμποδίσει την κηδεία του

Τη δεκαετία του ’50 ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν ήδη καταξιωμένος συγγραφέας με παγκόσμια αναγνώριση.
Το 1955 όμως, πολεμήθηκε σκληρά από την εκκλησία, που έφτασε στο σημείο να ζητήσει ακόμα και τον αφορισμό του.
Τα έργα του «ο Τελευταίος Πειρασμός», «ο Χριστός ξανασταυρώνεται» και «Καπετάν Μιχάλης», έγιναν αφορμή ώστε η ιερά σύνοδος με έγγραφό της, να ζητήσει από την κυβέρνηση την απαγόρευσή τους.

Ο Καζαντζάκης κατηγορήθηκε ως ιερόσυλος και τα έργα του θεωρήθηκαν προσβολή για τα χρηστά ήθη.
Στον «τελευταίο πειρασμό» ο συγγραφέας παρουσίαζε το Χριστό με ανθρώπινες αδυναμίες, ενώ στο  έργο του «ο Χριστός ξανασταυρώνεται»  έδειχνε τις αμαρτωλές αδυναμίες των ιερέων.
Ο «Καπετάν Μιχάλης» χαρακτηρίστηκε «αντιχριανικόν και αντιθνικόν έργον», που εξευτελίζει τα ιερά και τα όσια του έθνους καθώς και τον αγώνα του κρητικού λαού.

Ο Νίκος Καζαντζάκης κατηγορήθηκε ως ιερόσυλος από την εκκλησία

Ο συγγραφέας είχε αντίθετη άποψη: «προσπάθησα να εξαίρω όσο μπορούσα τους αγώνες της Κρήτης για την ελευθερία και συνάμα την ηρωική και μαρτυρική συμμετοχή της εκκλησίας στους αγώνες αυτούς κι όμως βρέθηκαν συνειδήσεις που κατασυκοφάντησαν το βιβλίο αυτό, ως ενάντιο της θρησκείας και της πατρίδας».
Πολλοί υποστήριξαν ότι ο συγγραφέας δεν πολεμήθηκε για το περιεχόμενο των βιβλίων του, αλλά για τα φιλοκομμουνιστικά του φρονήματα.
Ο Καζαντζάκης κατά τη δεκαετία του ’20 είχε κάνει πολλά ταξίδια στη Σοβιετική Ένωση και παρουσίαζε με θετικό τρόπο τις κομμουνιστικές αλλαγές.
Έτσι αρκετοί θεώρησαν πως αυτός ήταν ο  πραγματικός λόγος της επίθεσης,  και  η προσβολή των θρησκευτικών ηθών, ήταν πρόσχημα.
Οι αντιδράσεις της εκκλησίας δίχασαν την κοινή γνώμη. Πολλοί πίστεψαν ότι όντως ο συγγραφέας δεν έδειχνε σεβασμό στα «Θεία», ενώ άλλοι υποστήριξαν ότι τα έργα του ήταν συγγραφικά αριστουργήματα, που δεν είχαν καμία πρόθεση να προσβάλουν την εκκλησία.
Πολλά θρησκευτικά σωματεία υποστήριζαν, ότι ο Καζαντζάκης με τα έργα του «θέλει να κάμη τους αναγνώστας του να ζουν ζωή πολύ κατωτέραν και από αυτήν των ζώων.
Ο συγγραφέας με επιστολή  απάντησε απάντησε δημόσια στις απειλές της εκκλησίας ότι θα τον αφορίσει: «Μου δώσατε μια κατάρα, Άγιοι Πατέρες, σας δίνω μια ευχή: Σας εύχομαι να “ναι η συνείδησή σας τόσο καθαρή όσο η δική μου και να “στε τόσο ηθικοί και θρήσκοι όσο είμαι εγώ».
Οι αντιδράσεις στις απαιτήσεις της εκκλησίας
Το αίτημα της εκκλησίας για αφορισμό του Καζαντζάκη προκάλεσε αντιδράσεις στον πολιτικό αλλά και συγγραφικό κόσμο.
Ο νεαρός τότε βουλευτής Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επέκρινε την «επιχειρούμενη δίωξη του πνεύματος».
Ο δήμος Αθηναίων ζήτησε την αποτροπή οποιασδήποτε δίωξης των έργων του συγγραφέα ενώ οι δημοτικοί σύμβουλοι Θεσσαλονίκης χαρακτήρισαν την απαγόρευση «πλήγμα για τον πολιτισμό».

Το θέμα πέρασε και στον τύπο της εποχής και οι εφημερίδες μεγέθυναν την κόντρα.
Ο συγγραφέας τήρησε διακριτική στάση και απέφευγε να πάρει θέση. Η στάση του ενδεχομένως να υποδηλώνει και την πικρία του για αυτή την ακραία αντιμετώπιση.
Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας «έσωσε» το συγγραφέα
Το ζήτημα του αφορισμού του Καζαντζάκη έφτασε στην Ιερά Σύνοδο, όπου αποφασίστηκε από την πλειοψηφία ότι η εκκλησία δε θα έπρεπε να παρέμβει επίσημα και ότι το θέμα θα εξετάζονταν από το Μητροπολίτη Κασσανδρείας Καλλίνικο και από δύο καθηγητές της θεολογικής σχολής.
Ο Μητροπολίτης, φοβούμενος τις αντιδράσεις, αποφάσισε ότι δεν ήταν σωστό να κατηγορηθεί ο συγγραφέας σαν άπιστος, αλλά ότι καλό θα ήταν να μην κυκλοφορήσει το βιβλίο του «ο Τελευταίος Πειρασμός» γιατί μπορεί οι αναγνώστες να μην καταλάβαιναν τους συμβολισμούς του και να το παρεξηγήσουν.
Η εκκλησία περιορίστηκε στο να αποτρέπει τους αναγνώστες να διαβάζουν τα βιβλία του Καζαντζάκη και το θέμα παραπέμφθηκε στο Πατριαρχείο.
Ο τότε πατριάρχης Αθηναγόρας, όμως, δεν ενέκρινε τον αφορισμό του συγγραφέα και το ζήτημα έκλεισε.

Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας δεν ενέκρινε τον αφορισμό του Καζαντζάκη

Ο ρόλος της Φρειδερίκης
Υπάρχει και η άποψη ότι η εκκλησία δεν αφόρισε τελικά τον Καζαντζάκη γιατί επηρεάστηκε από μια φωτογραφία του με τη βασίλισσα Φρειδερίκη, που τότε ασκούσε σκληρό έλεγχο στα πάντα.
Οι δυο τους είχαν βρεθεί στη Γαλλία, στο παλάτι της πριγκίπισσας Μαρίας Βοναπάρτη, όπου ο Καζαντζάκης είχε αφιερώσει το βιβλίο του «ο Τελευταίος Πειρασμός» στη βασίλισσα.
Κάποιοι υποστήριξαν ότι η Φρειδερίκη παρενέβη προσωπικά για τον αφορισμό του Καζαντζάκη «μαλακώνοντας» τη στάση της εκκλησίας.
Ωστόσο οι πληροφορίες αυτές δεν είναι επιβεβαιωμένες.
Ανεπιθύμητος ακόμα και νεκρός
Παρόλο που ο συγγραφέας είχε γλιτώσει τον αφορισμό, το στίγμα του άπιστου και ιερόσυλου, τον συνόδευε ακόμα και μετά το θάνατό του.
Χτυπημένος από λευχαιμία, ο Νίκος Καζαντζάκης, άφησε την τελευταία του πνοή στις 26 Οκτωβρίου του 1957 στη Γερμανία, όπου νοσηλευόταν.
Ο Αρχιεπίσκοπος Θεόκλητος δεν έδωσε την άδεια να τεθεί η σορός του συγγραφέα σε λαϊκό προσκύνημα, ενώ ο νεαρός τότε αρχιμανδρίτης και μετέπειτα σκληρός Μητροπολίτης Φλώρινας Καντιώτης, έκανε γνωστή  την πρόθεση του, να κατέβει στην Κρήτη και να εμποδίσει τη νεκρώσιμη ακολουθία.
Τελικά την κρίσιμη ώρα δεν υπήρχε ιερέας για να τελέσει τη λειτουργία.
Την τελευταία στιγμή, οι απειλές των αγριεμένων Κρητικών, αλλά και η παρουσία του τότε υπουργού παιδείας Αχιλλέα Γεροκοστόπουλου, που έχαιρε εκτίμησης ανάγκασαν τον Αρχιεπίσκοπο να στείλει έναν εκπρόσωπο της εκκλησίας, ώστε να γίνει κανονικά η ταφή του συγγραφέα.
Στον τάφο του χαράχτηκε η επιγραφή : «Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβούμαι τίποτα, είμαι λέφτερος».
Ο Νίκος Καζαντζάκης γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου του 1883. Το έργο του έχει αναγνωρισθεί παγκοσμίως τόσο πριν, όσο και μετά το θάνατό του.

Η επιγραφή στον τάφο του συγγραφέα

mixanitouxronou.gr

Making handamade baklava crust coc.gr

Δια της αρετής λαμπρύνεται ο οίκος» γράφει η επιγραφή του ενετικού
Αρχοντικού στα στενοσόκακα του Ρεθύμνου όπου ο μερακλής Γιώργος
Χατζηπαράσχος (85 κοντά χρονών) με την κυρά του σκαρώνουν εδώ και
δεκαετίες, χειροποίητο φύλλο, κανταίφια και μπακλαβάδες με άκρως
παραδοσιακό τρόπο. Το άνοιγμα του φύλλου αποτελεί μια εξαιρετικά
εντυπωσιακή ιεροτελεστεία - σωστό αξιοθέατο! Ας πάμε μια βόλτα στο
εργαστήριο του:

Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΧΑΝΔΑΚΑ & ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗ ΖΑΚΥΝΘΟ

Σύλλογος Κρητών Ζακύνθου

Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΧΑΝΔΑΚΑ
&
ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗ ΖΑΚΥΝΘΟ

* Tης Μαρίας Νεονάκη

Στα μέσα του 17ου αιώνα η Κρήτη, μετά από περίπου 450 χρόνια κατά τα οποία έζησε ως κτήση της Βενετίας, βρέθηκε στη δίνη μιας ιδιαίτερα σκληρής πολεμικής διεκδίκησης.
Η οθωμανική αυτοκρατορία κήρυξε τον πόλεμο στη Βενετία, επιδιώκοντας την κατάκτηση της μεγαλονήσου.
Ο πόλεμος αυτός, που ήταν ο 5ος κατά σειρά Ενετοτουρκικός πόλεμος, άρχισε το 1645 και τελείωσε το 1669.
Επικράτησε να ονομάζεται Κρητικός πόλεμος, η χρονική διάρκειά του ήταν αρκετά μεγάλη ακόμα και για τα μέτρα της εποχής εκείνης.
Η ιδιομορφία που σημειώνεται κατά το χρονικό αυτό διάστημα είναι ότι τα τρία πρώτα χρόνια αναλώθηκαν για την κατάκτηση ολόκληρης της Μεγαλονήσου, ενώ τα υπόλοιπα 22 χρόνια (1647-1669) για την πολιορκία του Χάνδακα, (του σημερινού Ηρακλείου) πρωτεύουσας του νησιού.
Ο Χάνδακας τελικά, παραδόθηκε στους Τούρκους το Σεπτέμβριο του 1669.
Η πτώση της Κρήτης και η κατάληψη του Χάνδακα από τους Τούρκους, ήταν για την εποχή εκείνη ένα αναμφισβήτητα σημαντικότατο γεγονός, με διεθνείς προεκτάσεις.
Σήμαινε εκτός των άλλων, ότι η ισορροπίες δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο, που είχαν παγιωθεί και ίσχυαν για αρκετές εκατονταετίες, τώρα άλλαζαν.
Οι Οθωμανοί κυριαρχούν πλέον στην Ανατολική Μεσογειακή λεκάνη. Η Κρήτη, μετά από τα βίαια και με δραματική κατάληξη γεγονότα του 17ου αιώνα, θα υποχρεωθεί, ως κατακτηθείσα περιοχή, να αλλάξει κατεύθυνση σε όλα τα επίπεδα του καθημερινού βίου της.
Αλλά ποιο ήταν το κυρίαρχο στοιχείο που έκανε τον Κρητικό πόλεμο να είναι ένα τόσο σημαντικό ιστορικό συμβάν και ιδιαίτερα η πολιορκία του Χάνδακα να λάβει επικές διαστάσεις ;
Στη περίπτωση του Κρητικού πολέμου και της πολιορκίας του Χάνδακα, αυτό που κυριαρχεί και καθορίζει την ιδιαιτερότητά του, είναι η εμπλοκή πολλών χριστιανικών κρατών από πλευράς των δυνάμεων της Δύσης, καθώς και πολλών οθωμανικών επαρχιών υποτελών στο Σουλτάνο , από πλευράς των δυνάμεων της Ανατολής.
Ουσιαστικά, ο 5ος Ενετοτουρκικός πόλεμος με αποκορύφωση τα τρία τελευταία χρόνια της πολιορκίας του Χάνδακα, προσέλαβε διαστάσεις παγκοσμίου πολέμου. Έτσι, η αναμέτρηση Δύσης και Ανατολής στην Κρήτη, μπορεί να θεωρηθεί το καθοριστικό στοιχείο ενός ιστορικού γεγονότος με τεράστια σημασία, απήχηση και πολυποίκιλες προεκτάσεις.
Με τη μακροχρόνια πολιορκία της πόλης του Χάνδακα, έχουν ασχοληθεί κορυφαίες μορφές του πνεύματος, όπως ο Φρανσουά Μαρί Αρουέ.
Ο Αρουέ δεν ήταν άλλος από τον κορυφαίο Γάλλο φιλόσοφο, συγγραφέα αλλά και ιστορικό Βολταίρο.
Ο Βολταίρος στη παγκόσμια ιστορία των κρατών μέχρι και το τέλος του 17ου αιώνα, συμπεριέλαβε κεφάλαιο με την ιστορία της κατάκτησης της Κρήτης - τότε γνωστής ως Κάνδιας - και την πολιορκία του Χάνδακα από τους Τούρκους, την οποία παρομοιάζει με αυτήν της Τροίας.

Στα γεγονότα της τελικής φάσης, όταν η πίεση των Τούρκων ήταν εξαιρετικά μεγάλη, εντοπίζει τρία πρόσωπα ως πρωταγωνιστές των εξελίξεων:

Τον αρχιστράτηγο των υπερασπιστών Φραντζέσκο Μοροζίνι
Τον αρχιστράτηγο των τούρκων βεζίρη Αχμέτ Κιουπρολί και
Τον Έλληνα Παναγιώτη Νικούσιο, το μεγάλο δραγουμάνο της υψηλής πύλης

Μέχρι το 1666 οι Τούρκοι αδυνατούσαν να καταλάβουν το Χάνδακα, παρά τις μεγάλες δυνάμεις που χρησιμοποιούσαν και τα σύγχρονα, για την εποχή μέσα που διέθεταν.
Τα τείχη της πόλης - τα οποία διατηρούνται και στις μέρες μας ακόμα -, άντεχαν και σταδιακά στον πόλεμο έμπαιναν και δυνάμεις από τα άλλα χριστιανικά κράτη της Ευρώπης, στο πλευρό φυσικά των πολιορκούμενων.
Όμως, από τη μια η προδοσία του Ενετού μηχανικού Ανδρέα Μπαρότσι, που παρέδωσε στους Τούρκους τα σχέδια των τειχών και του φρουρίου του Χάνδακα και από την άλλη η εγκατάλειψη του αγώνα από του Γάλλους, ανάγκασε τον αρχιστράτηγο των Βενετών Μοροζίνι, να ζητήσει από τους Τούρκους συνθηκολόγηση.
Με την υπογραφή της συνθήκης η Κρήτη ήταν πλέον Τουρκική.
Ο Κρητικός πόλεμος που διήρκησε σχεδόν 25 χρόνια και η 22άχρονη πολιορκία του Χάνδακα είχαν πάρει ένα δραματικό τέλος.
Η πτώση του Χάνδακα υπήρξε ένα οδυνηρό γεγονός για τους κατοίκους του νησιού, πολλοί από τους οποίους επέλεξαν τη φυγή παρά την υποταγή στον οθωμανικό ζυγό.
Οι Κρητικοί πρόσφυγες ζήτησαν άσυλο τόσο σε άλλες Βενετοκρατούμενες Ελληνικές περιοχές όσο και στην ίδια τη Βενετία.
Τα νησιά του Ιονίου συνδέθηκαν άμεσα με την Κρητική τραγωδία, καθώς δέχτηκαν το μεγαλύτερο μέρος των προσφύγων.
Τα Επτάνησα λειτούργησαν για τους Κρήτες, τόσο ως προσωρινός σταθμός, προκειμένου να μεταβούν αργότερα στη Βενετία, όσο και ως νέα πατρίδα, ως ο τόπος δηλαδή της μόνιμης εγκατάστασής τους.
Ο διττός αυτός ρόλος προσδιορίζεται ασφαλώς από τη γεωγραφική θέση των νησιών, ανάμεσα στην Κρήτη και την Ιταλική χερσόνησο.
Το 1669 πραγματοποιήθηκε η μαζική και άρτια οργανωμένη, από τις Βενετικές αρχές, έξοδος των Κρητικών από την πόλη του Χάνδακα.
Απέναντι στο αδιέξοδο που έφερε η τραγική κατάληξη του πολέμου, το συμβούλιο των ευγενών και του λαού του Χάνδακα στις 21 Αυγούστου 1669 - λίγες μέρες πριν την υπογραφή της συνθήκης παράδοσης του νησιού-, έλαβε την κρίσιμη απόφαση του συλλογικού εκπατρισμού.
Η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε στον Μοροζίνι, ο οποίος την ενέκρινε και συνέταξε δική του πλέον απόφαση στην οποία επαινούσε τους υπερασπιστές του «Μεγάλου κάστρου» για την πίστη και την αφοσίωσή τους στη Βενετία.
Ανέφερε επίσης, ότι ως εκπρόσωπος της Βενετικής εξουσίας θα αναλάμβανε προσωπικά την ευθύνη για την προστασία του συνόλου των κατοίκων του νησιού.
Στην ίδια απόφαση ο Μοροζίνι αναφερόταν στα μέτρα που επρόκειτο να λάβουν οι Βενετικές αρχές αναφορικά με τους πρόσφυγες.

Κάποια από αυτά τα μέτρα ήταν:

Χορήγηση χρημάτων και δωρεών
Δωρεάν επιβίβαση στα πλοία όσων θα έφευγαν και εγγύηση προστασίας των αντικειμένων της κινητής τους περιουσίας.
Έγγραφο προς το γενικό προβλεπτή των τριών νησιών (Κέρκυρας, Κεφαλονιάς & Ζακύνθου), προκειμένου να επιληφθεί του θέματος των καταλυμάτων των προσφύγων
Έγγραφο προς τη γερουσία προκειμένου νε επιληφθεί της αποκατάστασης των προσφύγων και της δυνατότητας να καταλάβουν αξιώματα και δημόσιες θέσεις όμοια με τους ντόπιους.
Η πλειονότητα των προσφύγων κατευθύνθηκε προς Ζάκυνθο & Κέρκυρα.
Η κοινωνική προέλευση των προσφύγων αποτελεί σημαντική παράμετρο για την αποκατάστασή τους στη Ζάκυνθο, τη νέα τους πατρίδα.
Το μεγαλύτερο μέρος τους, προερχόταν από τον αστικό πληθυσμό της Κρήτης, γεγονός που αιτιολογεί την εγκατάστασή τους στην αστική ζώνη του νησιού μας, παρά στην ύπαιθρο.
Ισχυρή ήταν η παρουσία των προσφυγικών οικογενειών που ανήκαν στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα της Κρητικής κοινωνίας, όσων δηλαδή έφεραν τον τίτλο της Ενετικής & Κρητικής ευγένειας.
Οι πρόσφυγες διατήρησαν τους τίτλους ευγενείας και διεκδίκησαν τη συμμετοχή τους στα δημόσια αξιώματα και στα τοπικά συμβούλια των κοινοτήτων, προνόμια που είχαν εξασφαλίσει βάση του Δουκικού διατάγματος τον Οκτώβρη του 1669.
Πολλοί από τους ξεριζωμένους που ήρθαν στη Ζάκυνθο, υπήρξαν στην Κρήτη μέλη δραστήριων συντεχνιών οι οποίες ήταν εγκεκριμένες από το Βενετικό κράτος.
Από τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής τους στο νησί μας, επεδίωξαν την αναδιοργάνωση των συντεχνιών τους.
Οι λόγοι που τους ώθησαν σε αυτή την ανασυγκρότηση ήταν:

Η προάσπιση των επαγγελματικών τους συμφερόντων
Η ανάγκη εξασφάλισης ενός λατρευτικού κέντρου
Η επιθυμία τους να διατηρήσουν τους θεσμούς και τα έθιμά τους, και τέλος
Η επιτακτική ανάγκη απόθεσης των αγίων λειψάνων, εικόνων και ιερών σκευών, που έφεραν μαζί τους και τους συνέδεαν με την πατρίδα.

Για παράδειγμα, η συντεχνία των ραπτών που είχαν προστάτη τους τον αρχάγγελο Γαβριήλ, μετέφεραν από την ομώνυμη εκκλησία τους στη Ζάκυνθο το σύνολο των ιερών σκευών και εικόνων.
Η συντεχνία των μπουτιέρων (βαρελοποιών), που είχαν προστάτη τους τον Άγιο Μηνά, έφεραν μαζί τους αρκετά από τα ιερά αντικείμενα της εκκλησίας τους, τα οποία και αφιέρωσαν στο ναό των Αγίων Σαράντα.
Μεταξύ των εικόνων συγκαταλέγεται και η εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας, έργο 15ου ή 16ου αιώνα, σε ξυλόγλυπτο και χρυσωμένο θρόνο.
Η συντεχνία των υποδηματοποιών, που είχαν προστάτη τους τον Άγιο Νικόλαο, μετέφεραν τα ιερά σκεύη, τα άμφια και τις εικόνες της εκκλησίας τους.
Αρχικά τα κατέθεσαν στη Ι.Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, ενώ αργότερα τα μετέφεραν στη Ι.Μ της Αγίας Αικατερίνης στους Κήπους, μετόχι του Σινά, που είχε κτιστεί από τον Κρητικό πρόσφυγα Γρηγόρη Σαβόγια.
Πέρα από την αναδιοργάνωση των Κρητικών συντεχνιών, ανασυγκροτήθηκε από τους πρόσφυγες Κρητικούς και η αδελφότητα της Παναγίας της Ελεούσας της Επισκοπιανής.
Ανάμεσα στους θρησκευτικούς θησουρούς που μετέφεραν ήταν η εικόνα της κυρίας της Ελεούσας της Επισκοπιανής που παρίστανε την Παναγία δεξιοκρατούσα νεύοντας προς το θείο βρέφος.
Αρχικά αυτά τα ιερά κειμήλια της αδελφότητας φυλάχθηκαν στην εκκλησία των Αγίων Σαράντα.
Αργότερα, με εράνους και ταυτόχρονη συνδρομή αρκετών ντόπιων, όπως τη δωρεά οικοπέδου από το Μιχαλάκη Ρουσιάνο, κατόρθωσαν οι Κρητικοί να ανεγείρουν την εκκλησία της Παναγίας της Επισκοπιανής στο νότιο άκρο της πόλης.
Εκεί μετέφεραν τα ιερά κειμήλια της αδελφότητας, καθώς επίσης φύλαξαν εικόνες άλλων συντεχνιών όπως την εικόνα του προστάτη των ραφτάδων, Αρχιστράτηγο Μιχαήλ και την εικόνα της Παναγίας της Πανυμνήτου.
Σήμερα η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Κεραλεούσας της Επισκοπιανής φυλάσσεται στο μεταβυζαντινό μουσείο του νησιού μας.
Ανάμεσα σε αυτούς που προτίμησαν το ξεριζωμό από τη γενέτειρα γη, παρά την υποδούλωση στον αλλόθρησκο κατακτητή, συγκαταλέγονταν και πολλοί ιερωμένοι του ορθόδοξου ή καθολικού δόγματος.
Οι κληρικοί πρόσφυγες αποδείχτηκαν εξαιρετικά δραστήριοι, τους εκχωρήθηκαν καθήκοντα εφημέριων σε ενορίες καθώς και άλλα εκκλησιαστικά αξιώματα, όπως αυτό του πρωτοπαπά.
Άξιος ιδιαίτερης αναφοράς είναι ο ιερέας Αντώνιος Αρμάκης, εφημέριος πριν το ξεριζωμό, στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του θεολόγου στο Ηράκλειο, όπου εκτός από τις εικόνες και τα ιερά σκεύη του ναού, μετέφερε στο νησί μας και το ιερό λείψανο του Οσίου Ιωσήφ του Σαμάκου.
Το ιερό λείψανο κατέθεσε στη Ι. Μονή καλογραιών του Αγίου Ιωάννη στα Ξεροβούνια Γαϊτανίου, ενώ το 1915 μεταφέρθηκε στον Κεντρικό ενοριακό ναό του Παντοκράτορα Γαϊτανίου, όπου παραμένει μέχρι τις μέρες μας.
Κληρικοί όπως, οι Σωφρόνιος Σκορδίλης, Νικηφόρος Σκωτάκης, Αλοίσιος-Αμβρόσιος Γραδενίγος, Μακάριος Καλογεράς, Αντώνιος Κουρτεζάς, Κλήμης Κανάκης, Φιλάρετος Λαμπούδης, έβαλαν ανεξίτηλα τη σφραγίδα τους στην μεταλαμπάδευση των χαρακτηριστικότερων στοιχείων του πολιτισμού τους.
Ανάμεσα σε αυτά συγκαταλεγόταν η αγιογραφική τέχνη, η Κρητική μουσική και η ψαλτική, που είχαν έντονες επιρροές από τη Δύση.
Κατά της διάρκεια του πολέμου και ιδιαίτερα μετά το τέλος του πολλοί Κρητικοί ζωγράφοι-αγιογράφοι κατέφυγαν στο νησί μας.
Εδώ έθεσαν τη σφραγίδα τους στην εγχώρια καλλιτεχνική παραγωγή, καθώς δίδαξαν την τέχνη τους, τόσο σε παιδιά προσφύγων συμπατριωτών τους, όσο και ντόπιων, στρέφοντάς τα κυρίως στη δημιουργία φορητών εικόνων, παρά στην τοιχογραφία, στην οποία επιδίδονταν κυρίως οι ντόπιοι καλλιτέχνες.
Το πάντρεμα της Κρητικής με τη δυτική τέχνη ενέπνευσε και επηρέασε του ντόπιους Επτανήσιους καλλιτέχνες, όπως τον Κ. Κονταρίνη, τον Ν. Καλλέργη και τον Κ. Κόνταρη.
Ευνόησε τη δημιουργία της Επτανησιακής σχολής, που κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες και τον καινοτόμο χαρακτήρα τους, διέκοψε κάθε δεσμό με τη Βυζαντινή παράδοση σηματοδοτώντας τις απαρχές της νεοελληνικής τέχνης.
Οι κυριότεροι αγιογράφοι που ήρθαν στη Ζάκυνθο ήταν:

Ο Ρεθυμνιώτης Λέος Μόσχος, που δίπλα του μαθήτευσε ο ιδρυτής της Επτανησιακής σχολής και προσωπογράφος Παναγιώτης Δοξαράς.
Ο Ρεθυμνιώτης Γεώργιος Σκορδίλης
Ο Παρθένιος Μελισσηνός
Ο Φιλόθεος Σκούφος, που έκανε την αγιογράφηση της εκκλησίας της Παναγίας της Λαουρένταινας και δίδαξε την αγιογραφική τέχνη.
Ο Μιχαήλ Αγαπητός
Ο Εμμανουήλ Βενιέρης, και
Ο Γεώργιος Βιδάλης, που μια από τις εικόνες του αυτή της Παναγίας της Θεοτόκου, βρίσκεται σήμερα τοποθετημένη στο τέμπλο του ναού της Αγίας Μαρίνας στο χωριό Φαγιά.
Κλείνοντας την αναφορά στους Κρητικούς ζωγράφους-αγιογράφους, θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα ακόμη επίλεκτο τέκνο της Κρήτης - από τις γωνιές πεδιάδος του Χάνδακα - τον ξυλογλύπτη Μάνιο ή Μανέα Μαγκανάρη.
Αυτός, βρισκόταν ήδη στη Ζάκυνθο το έτος 1659, όπου υπέγραψε συμφωνητικό για την κατασκευή του τέμπλου της εκκλησίας της Φανερωμένης.
Το απαράμιλλης ομορφιάς έργο του, όπως χαρακτηρίστηκε από τον ιστοριογράφο Λεωνίδα Ζώη, καταστράφηκε τον Αύγουστο του 1953 - μαζί με τόσα άλλα καλλιτεχνικά και ιστορικά κειμήλια -, από τον καταστρεπτικό σεισμό και την πυρκαγιά που ακολούθησε.
Μαζί με τον Μανέα αναφέρεται και ένας άλλος Κρητικός ξυλογλύπτης και ιερέας ο Βενιαμίν Μαρκέκος.
Το Κρητικό θέατρο μετά την άλωση του «Μεγάλου κάστρου», αδυνατώντας πια να συντηρηθεί στο χώρο που γνώρισε μια τόσο πλούσια καρποφορία, μεταφυτεύθηκε στα Επτάνησα μέσω των Κρητών προσφύγων, βρίσκοντας έτσι πρόσφορο έδαφος για τη γόνιμη αναβλάστησή του.
Γνωστή είναι η παρουσία έντεκα (11) χειρογράφων του Κρητικού θεάτρου, οκτώ (8) εκ των οποίων βρέθηκαν στα Επτάνησα.
Στη Ζάκυνθο βρέθηκαν τα χειρόγραφα της «Θυσίας του Αβραάμ», της «Ερωφίλης» και του «Στάθη».
Από την πρώτη στιγμή το Κρητικό θέατρο γνώρισε μεγάλη απήχηση στη Ζάκυνθο, καθώς η ύπαρξη της ντόπιας σάτιρας ευνόησε τη μεταφύτευση και επιβίωση της Κρητικής κωμωδίας.
Χαρακτηριστικό δείγμα αποτελούν οι δύο κωμωδίες του Ζακυνθινού Σαβόγια Ρούσμελη «κωμωδία των ψευτογιατρών» & «ίντερμέδιο της κυράς Λίας», γραμμένα στα μέσα του 18ου αιώνα, μέσα από τα οποία το Κρητικό δίδαγμα παρουσιάζεται αφομοιωμένο.
Από τις αρχές του 18ου αιώνα είχαν διασκευαστεί στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα της Ζακύνθου τρία από τα σπουδαιότερα έργα του Κρητικού θεάτρου, « Η θυσία του Αβραάμ», «Ο Ερωτόκριτος» & «Η Ερωφίλη».
Παράλληλα, οι πρώτες εκδόσεις της «Θυσίας» και της «Ερωφίλης», πραγματοποιήθηκαν από χειρόγραφα που μετέφεραν στο νησί οι Κρητικοί πρόσφυγες.
Αλλά και οι πρόγονοι του εθνικού μας ποιητή Δ. Σολωμού, εγκατέλειψαν την Κρήτη και εγκαταστάθηκαν στη Ζάκυνθο κατά την περίοδο του Κρητικού πολέμου.
Ο Σολωμός είχε πλήρη επίγνωση της Κρητικής καταγωγής του, λυπόταν για την υποδούλωση της ένδοξης πατρίδας του και διατήρησε σε όλη του τη ζωή την αγάπη και το ενδιαφέρον του για την μεγαλόνησο.
Αναφέρθηκε στο περίφημο Κρητικό ποίημα «Βοσκοπούλα» και μιμήθηκε το μέτρο του «Ερωτόκριτου» στο ποίημά του «ο Κρητικός», όπου χρησιμοποιεί αρκετές λέξεις από την Κρητική ντοπιολαλιά.
Για την Κρήτη μιλάει και σε άλλα έργα του, ενώ στους «ελεύθερους πολιορκημένους» μιμείται τα δίστιχα του «Ερωτόκριτου».
Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω τη μεγάλη, πολυποίκιλη και γονιμότατη επιρροή των Κρητών προσφύγων στην Επτανησιακή κουλτούρα.
Οι Κρητικοί μπόλιασαν καλότυχα τους Επτανήσιους με ό,τι όμορφο και πρωτοποριακό της εποχής εκείνης.
Η εγκατάστασή τους προκάλεσε θετική αναδιάταξη στις δομές της κοινωνικής ζωής, διαμορφώνοντας ως ένα σημαντικό βαθμό το χάρτη της Ζακύνθου, γονιμοποιώντας επιπλέον τις μελλοντικές πολιτικές διεργασίες και ενδυναμώνοντας την οικονομική ζωή του νησιού.
Σήμερα, ο νεοσυσταθείς σύλλογος Κρητών Ζακύνθου
με την επωνυμία «Η Μεγαλόνησος» και ο πολιτιστικός σύλλογος Σκουλικάδου «Ο Ερωτόκριτος» προβαίνουν σε πράξη αδελφοποίησης, εγκαινιάζοντας έτσι μια νέα εποχή.
Οι σύγχρονοι Κρήτες στη Ζάκυνθο, τους οποίους εκπροσωπώ ως πρόεδρος του πολιτιστικού μας συλλόγου, επιθυμούμε να συνεχίσουμε την παράδοση και να ενδυναμώσουμε τους άρρηκτους δεσμούς ανάμεσα στη λατρεμένης γενέτειράς μας, με τη νέα μας πλέον πατρίδα, τη τόσο στοργική και πάντα φιλόξενη Ζάκυνθο.

• Η κ. Μαρία Νεονάκη
είναι καθηγήτρια κοινωνιολόγος
& πρόεδρος του συλλόγου
Κρητών Ζακύνθου « Η μεγαλόνησος ».

Ψαραντώνης-Άντρας που δεν εκάτεχε

Μαντινάδες της αγάπης

Ο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΝΙΩΡΟΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΕΙ ΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

“Με μεγάλη ανακούφιση η διεθνής κοινότητα χαιρέτισε τη συμφωνία για την καταστροφή του χημικού οπλοστασίου της Συρίας. Εξελίσσεται όμως με πλήρη αδιαφάνεια η επιχείρηση καταστροφής του κάπου στην κεντρική Μεσόγειο, με τρόπο που κανείς δεν έχει ξαναδοκιμάσει ποτέ". Αυτά είναι τα λόγια του ίδιου του Αμερικανού Υπουργού Άμυνας. 

Η Μεσόγειος είναι το σπίτι μας. Είναι η θάλασσά μας, είναι η ζωή και η διατροφή μας. Είναι το περιβάλλον μας και το περιβάλλον των παιδιών μας. Όλοι μαζί και καθένας χωριστά οφείλουμε να αντιδράσουμε, να αντισταθούμε, να μην δεχθούμε τους καθησυχασμούς και τις επιβεβαιώσεις για κάτι που «δεν έχει ξαναδοκιμαστεί ποτέ».

Η Κρήτη "πειραματόζωο" των Χημικών, χωρίς αξιολογήσεις ρίσκου για άνθρωπο και θάλασσα

Το Cape Ray έρχεται σήμερα στη Μεσόγειο. Μαζί του έρχεται κι ο χημικός εφιάλτης στην γειτονιά μας. Κρήτη και Ιταλία ανησυχούν μέρες τώρα για το τι θα γίνει στην περιοχή τους. Στο Ηράκλειο παρά τα συλλαλητήρια και τις διαμαρτυρίες όλων των φορέων και των παραγόντων του νησιού, κανείς δεν κατάφερε να εκμαιεύσει μία κατατοπιστική απάντηση για το τι πρόκειται πραγματικά να συμβεί πάνω στο πλοίο "φάντασμα" των Αμερικανών (εξαφανίστηκε από τα ραντάρ από τις 21 Ιανουαρίου).
Η Ελλάδα, καίτοι έχει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας έμεινε σε χλιαρές προσπάθειες εφησυχασμού της κοινής γνώμης της Κρήτης, χωρίς να γίνει καμία ουσιαστική κίνηση να ασκηθεί πίεση για παρουσία ελλήνων παρατηρητών, στο πλοίο που μεταφέρει τα χημικά της Συρίας στη Μεσόγειο. Παρότι οι βουλευτές όλων των παρατάξεων που εκλέγονται στο νησί, πίεσαν για κινήσεις ενημέρωσης, οι απαντήσεις εξακολουθούν να συσκοτίζουν παρά να ξεκαθαρίζουν το τοπίο. Την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά αν η υδρόλυση των χημικών ξεκίνησε στη Μεσόγειο. Κανείς επίσης δεν μπορεί να πάρει την ευθύνη να εξηγήσει τους ακριβείς κινδύνους σε περίπτωση ατυχήματος ή διαρροής. Και ενώ όλοι το απεύχονται απλώς, και εγγυώνται χλιαρά κάποιες φορές πως έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα παραδέχονται πως το εγχείρημα της υδρόλυσης είναι επικίνδυνο όπως κάθετι που δεν έχει προηγούμενο και σχετίζεται με τόσο επικίνδυνες ουσίες. Στην Αμερική ήδη έμπειροι παράγοντες που ηγούνται ομάδων με μονάδες καύσης χημικών εξηγούν ότι στην εν λόγω επιχείρηση δεν υπάρχει αξιολόγηση ρίσκου για άνθρωπο και περιβάλλον.
Σήμερα - ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί στο Cape Ray κι αν θα το μάθουμε- είναι μία μαύρη μέρα για τον τόπο μας. Είναι ίσως η πρώτη φορά εν καιρώ ειρήνης που η λαϊκή αντίδραση ενός ολόκληρου ελληνικού νησιού αγνοείται με τόσο κραυγαλέο τρόπο από τους πολιτικούς ηγέτες της χώρας. Πέρα από τους κυρίους Σαμαρά και Βενιζέλο που δεν κατάφεραν να θέσουν το θέμα πειστικά ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε στον ΟΗΕ, όλοι οι αρχηγοί των ελληνικών κομμάτων που βρίσκονται στην ελληνική βουλή οφείλουν να πάρουν θέση στην υπόθεση. 
Το ekriti παρακολουθεί από την πρώτη στιγμή με αγωνία αυτή την παράξενη υπόθεση. Δεν ενδιαφέρεται να κινδυνολογήσει, ούτε να κραυγάσει υπέρ του ενός ή του άλλου πολιτικού σχηματισμού. Το θέμα αφορά όλους μας. Πρόκειται για την ασφάλεια του περιβάλλοντός μας, της υγείας μας, της ζωής των παιδιών μας, πρόκειται για το παρόν και το μέλλον της Κρήτης. Κι επειδή η πληροφόρηση είναι ελάχιστη και ελεγχόμενη τα μόνα στοιχεία που δόθηκαν από επίσημες πηγές του στρατού των ΗΠΑ και του ΟPCW για την διαδικασία που ξεκινά άμεσα στην Μεσόγειο είναι αυτά που βρίσκονται στο link.
Στην Ιταλία και ειδικότερα στην περιοχή Τάουρο Γκόγια -που λέγεται πως θα γίνουν οι "μεταγγίσεις" χημικών από τα "πλοία-μεταφορείς" στο Cape Ray το κλίμα είναι το ίδιο ανήσυχο. Ο δήμαρχος της περιοχής Ρενάτο Μπελοφιόρε απευθύνθηκε σε τραγικούς τόνους στην Κυβέρνηση της Ιταλίας λέγοντας " Ο κόσμος έχει δικαίωμα να γνωρίζει. Μην σκοτώσετε τις ακτές μας". Η απάντηση που εισέπραξε από τον Υπουργό Μεταφορών Γουλβς ήταν παρόμοια με αυτές που ακούμε και στην Ελλάδα: αμήχανη και ... ασαφώς καθησυχαστική. 
Το προηγούμενο διάστημα επιστήμονες σε Ελλάδα και Ιταλία ανέλυσαν όσο πιο εκλαϊκευμένα γινόταν, πόσο επικίνδυνη διαδικασία είναι αυτή που έχει επιλεγεί από τον ... Νομπελίστα Οργανισμό για την Καταστροφή των Χημικών σε μία κλειστή θάλασσα όπως είναι η Μεσόγειος. Το χειρότερο δε, είναι πως στην "ανοχείρωτη" Ελλάδα της κρίσης και της πενίας ακόμη κι αν υπάρξει μόλυνση δεν θα καταφέρουμε καν να το μάθουμε εγκαίρως. Οι μόνες ελπίδες μας στηρίζονται πλέον στις μετρήσεις που θα δώσει το ερευνητικό σκάφος "Φιλία" που θα βγει το πρώτο πενθήμερο του Μαρτίου στην περιοχή από Κέρκυρα μέχρι Κρήτη. 
Πάντως, οι διεθνείς εταίροι στο πείραμα της Μεσογείου βιάζονται πλέον να ξεμπερδεύουν με τα χημικά του Άσαντ καθώς τα κόστη της επιχείρησης μεταφοράς και εξουδετέρωσης του οπλοστασίου τείνουν να γίνουν δυσθεώρητα με τις καθυστερήσεις του Συριακού καθεστώτος. Χαρακτηριστικό είναι πως η Νορβηγία άρχισε ήδη τις "γκρίνιες" και το Νορβηγικό Υπουργείο Άμυνας, λέει ότι η μετακίνηση του ενός μόνο από τα δύο φορτηγά πλοία, που διέθεσε, έχει ήδη κοστίσει 6.8 εκατομμύρια δολάρια. Κι ενώ αρχικά είχε λεχθεί πως μόνο δύο πλοία θα αναλάβουν το μεταφορικό έργο από την Συρία στη Μεσόγειο, οι προχθεσινές αποκαλύψεις του Ρώσου προέδρου Πούτιν -ότι δύο αποστολές έχουν ήδη γίνει- αφήνουν υπόνοιες για συμμετοχή κι άλλων πλοίων.
Το Cape Ray έρχεται σήμερα στη Μεσόγειο κι ακόμη κι αν το στίγμα του χαθεί από όλους τους ναυτικούς χάρτες, κανείς δεν δικαιούται να πει πως δεν έχει ενημέρωση για το τι μπορεί να συμβεί.
Μ.Κορνάρου 

Το Cape Ray έρχεται σήμερα στη Μεσόγειο. Μαζί του έρχεται κι ο χημικός εφιάλτης στην γειτονιά μας. Κρήτη και Ιταλία ανησυχούν μέρες τώρα για το τι θα γίνει στην περιοχή τους. Στο Ηράκλειο παρά τα συλλαλητήρια και τις διαμαρτυρίες όλων των φορέων και των παραγόντων του νησιού, κανείς δεν κατάφερε να εκμαιεύσει μία κατατοπιστική απάντηση για το τι πρόκειται πραγματικά να συμβεί πάνω στο πλοίο "φάντασμα" των Αμερικανών (εξαφανίστηκε από τα ραντάρ από τις 21 Ιανουαρίου).
Η Ελλάδα, καίτοι έχει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας έμεινε σε χλιαρές προσπάθειες εφησυχασμού της κοινής γνώμης της Κρήτης, χωρίς να γίνει καμία ουσιαστική κίνηση να ασκηθεί πίεση για παρουσία ελλήνων παρατηρητών, στο πλοίο που μεταφέρει τα χημικά της Συρίας στη Μεσόγειο. Παρότι οι βουλευτές όλων των παρατάξεων που εκλέγονται στο νησί, πίεσαν για κινήσεις ενημέρωσης, οι απαντήσεις εξακολουθούν να συσκοτίζουν παρά να ξεκαθαρίζουν το τοπίο. Την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά αν η υδρόλυση των χημικών ξεκίνησε στη Μεσόγειο. Κανείς επίσης δεν μπορεί να πάρει την ευθύνη να εξηγήσει τους ακριβείς κινδύνους σε περίπτωση ατυχήματος ή διαρροής. Και ενώ όλοι το απεύχονται απλώς, και εγγυώνται χλιαρά κάποιες φορές πως έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα παραδέχονται πως το εγχείρημα της υδρόλυσης είναι επικίνδυνο όπως κάθετι που δεν έχει προηγούμενο και σχετίζεται με τόσο επικίνδυνες ουσίες. Στην Αμερική ήδη έμπειροι παράγοντες που ηγούνται ομάδων με μονάδες καύσης χημικών εξηγούν ότι στην εν λόγω επιχείρηση δεν υπάρχει αξιολόγηση ρίσκου για άνθρωπο και περιβάλλον.
Σήμερα - ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί στο Cape Ray κι αν θα το μάθουμε- είναι μία μαύρη μέρα για τον τόπο μας. Είναι ίσως η πρώτη φορά εν καιρώ ειρήνης που η λαϊκή αντίδραση ενός ολόκληρου ελληνικού νησιού αγνοείται με τόσο κραυγαλέο τρόπο από τους πολιτικούς ηγέτες της χώρας. Πέρα από τους κυρίους Σαμαρά και Βενιζέλο που δεν κατάφεραν να θέσουν το θέμα πειστικά ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε στον ΟΗΕ, όλοι οι αρχηγοί των ελληνικών κομμάτων που βρίσκονται στην ελληνική βουλή οφείλουν να πάρουν θέση στην υπόθεση. 
Το ekriti παρακολουθεί από την πρώτη στιγμή με αγωνία αυτή την παράξενη υπόθεση. Δεν ενδιαφέρεται να κινδυνολογήσει, ούτε να κραυγάσει υπέρ του ενός ή του άλλου πολιτικού σχηματισμού. Το θέμα αφορά όλους μας. Πρόκειται για την ασφάλεια του περιβάλλοντός μας, της υγείας μας, της ζωής των παιδιών μας, πρόκειται για το παρόν και το μέλλον της Κρήτης. Κι επειδή η πληροφόρηση είναι ελάχιστη και ελεγχόμενη τα μόνα στοιχεία που δόθηκαν από επίσημες πηγές του στρατού των ΗΠΑ και του ΟPCW για την διαδικασία που ξεκινά άμεσα στην Μεσόγειο είναι αυτά που βρίσκονται στο link.
Στην Ιταλία και ειδικότερα στην περιοχή Τάουρο Γκόγια -που λέγεται πως θα γίνουν οι "μεταγγίσεις" χημικών από τα "πλοία-μεταφορείς" στο Cape Ray το κλίμα είναι το ίδιο ανήσυχο. Ο δήμαρχος της περιοχής Ρενάτο Μπελοφιόρε απευθύνθηκε σε τραγικούς τόνους στην Κυβέρνηση της Ιταλίας λέγοντας " Ο κόσμος έχει δικαίωμα να γνωρίζει. Μην σκοτώσετε τις ακτές μας". Η απάντηση που εισέπραξε από τον Υπουργό Μεταφορών Γουλβς ήταν παρόμοια με αυτές που ακούμε και στην Ελλάδα: αμήχανη και ... ασαφώς καθησυχαστική. 
Το προηγούμενο διάστημα επιστήμονες σε Ελλάδα και Ιταλία ανέλυσαν όσο πιο εκλαϊκευμένα γινόταν, πόσο επικίνδυνη διαδικασία είναι αυτή που έχει επιλεγεί από τον ... Νομπελίστα Οργανισμό για την Καταστροφή των Χημικών σε μία κλειστή θάλασσα όπως είναι η Μεσόγειος. Το χειρότερο δε, είναι πως στην "ανοχείρωτη" Ελλάδα της κρίσης και της πενίας ακόμη κι αν υπάρξει μόλυνση δεν θα καταφέρουμε καν να το μάθουμε εγκαίρως. Οι μόνες ελπίδες μας στηρίζονται πλέον στις μετρήσεις που θα δώσει το ερευνητικό σκάφος "Φιλία" που θα βγει το πρώτο πενθήμερο του Μαρτίου στην περιοχή από Κέρκυρα μέχρι Κρήτη. 
Πάντως, οι διεθνείς εταίροι στο πείραμα της Μεσογείου βιάζονται πλέον να ξεμπερδεύουν με τα χημικά του Άσαντ καθώς τα κόστη της επιχείρησης μεταφοράς και εξουδετέρωσης του οπλοστασίου τείνουν να γίνουν δυσθεώρητα με τις καθυστερήσεις του Συριακού καθεστώτος. Χαρακτηριστικό είναι πως η Νορβηγία άρχισε ήδη τις "γκρίνιες" και το Νορβηγικό Υπουργείο Άμυνας, λέει ότι η μετακίνηση του ενός μόνο από τα δύο φορτηγά πλοία, που διέθεσε, έχει ήδη κοστίσει 6.8 εκατομμύρια δολάρια. Κι ενώ αρχικά είχε λεχθεί πως μόνο δύο πλοία θα αναλάβουν το μεταφορικό έργο από την Συρία στη Μεσόγειο, οι προχθεσινές αποκαλύψεις του Ρώσου προέδρου Πούτιν -ότι δύο αποστολές έχουν ήδη γίνει- αφήνουν υπόνοιες για συμμετοχή κι άλλων πλοίων.
Το Cape Ray έρχεται σήμερα στη Μεσόγειο κι ακόμη κι αν το στίγμα του χαθεί από όλους τους ναυτικούς χάρτες, κανείς δεν δικαιούται να πει πως δεν έχει ενημέρωση για το τι μπορεί να συμβεί.
Μ.Κορνάρου 

Το πέμπτο λιοντάρι -Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Το τραγούδι "Πέμπτο λιοντάρι" γράφηκε από τον Μίλτο Πασχαλίδη, για τα
φοιτητικά του χρόνια στο Ηράκλειο, όταν σπούδαζε μαθηματικός. Το 5ο
λιοντάρι παραπέμπει στα ξακουστά τέσσερα λιοντάρια της Ενετικής κρήνης
Μοροζίνι του Ηρακλείου,στο κέντρο της πόλης .

Η πόλη αυτή λοιπόν παιδεύει και μπερδεύει τους κατοίκους της όμως μαγεύει όσους προσπαθήσουν να την γνωρίσουν καλύτερα...



Το πέμπτο λιοντάρι - 2001