Οι Κρήσσες της Αντίστασης! Τρεις γυναίκες .Τρεις ιστορίες στην αδούλωτη Κρήτη! κ τη Κρήτη!

🇬🇷 ΟΙ ΚΡΗΣΣΕΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Τρεις γυναίκες. Τρεις ιστορίες θάρρους. Μια Κρήτη αδούλωτη.

Στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, οι Κρήσσες σκύβουμε με σεβασμό μπροστά στις γυναίκες που υπερασπίστηκαν την πατρίδα, την οικογένεια και την αξιοπρέπειά τους στα σκοτεινά χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ιστορία τους δεν γράφτηκε μόνο στα πεδία των μαχών. Γράφτηκε στα χωριά, στα σπίτια, στα μονοπάτια των βουνών, στις φυλακές και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Σήμερα φωτίζουμε τρεις μορφές της Κρητικής Αντίστασης. 🕯️ 1. Μαρία Γλυμιδάκη – Μανωλαράκη: Η Κρητικοπούλα που επέζησε από το Άουσβιτς Από τη Χρυσαυγή Κισσάμου, το χωριό που τότε ονομαζόταν Μούλετε, η Μαρία βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των δραματικών γεγονότων της Μάχης της Κρήτης, τον Μάιο του 1941. Όταν Γερμανός αλεξιπτωτιστής ήρθε αντιμέτωπος με τον αδελφό της, εκείνη επενέβη για να τον προστατεύσει. Η πράξη της είχε βαρύ τίμημα. Συνελήφθη, καταδικάστηκε και οδηγήθηκε, μέσα από φυλακές και στρατόπεδα ομηρίας, στο Άουσβιτς και αργότερα στο Ράβενσμπρικ. Στο χέρι της χαράχτηκε ο αριθμός 82211. Ένας αριθμός που δεν μπόρεσε να σβήσει την ταυτότητα και την αξιοπρέπειά της. Η Μαρία επέζησε από τη ναζιστική αιχμαλωσία και επέστρεψε στην Κρήτη. Η ζωή της μαρτυρεί πως ακόμη και μπροστά στην πιο απάνθρωπη βία, ο άνθρωπος μπορεί να κρατήσει ζωντανή τη δύναμη της ψυχής του. 🕯️ 2. Αφροδίτη Πουλινάκη – Φραγκιαδάκη: Η γυναίκα που τροφοδοτούσε την Αντίσταση Στις μαρτυρίες που διασώζει το Αρχείο της ΕΡΤ, η Αφροδίτη Πουλινάκη – Φραγκιαδάκη θυμάται τις μάχες και τον αγώνα των Κρητικών απέναντι στους Γερμανούς κατακτητές. Μαζί με άλλες κοπέλες μετέφερε τρόφιμα και εφόδια στους αντιστασιακούς, προσφέροντας πολύτιμη βοήθεια σε εκείνους που συνέχιζαν τον αγώνα στα βουνά. Φανταστείτε αυτές τις γυναίκες να διασχίζουν δύσβατα μονοπάτια, να κουβαλούν ό,τι μπορούσαν να εξασφαλίσουν και να προχωρούν με την αγωνία μήπως πέσουν στα χέρια των κατακτητών. Δεν κρατούσαν όλες όπλα. Κρατούσαν, όμως, την επιβίωση των αγωνιστών στα χέρια τους. Και η δική τους προσφορά ήταν κομμάτι της Αντίστασης. 🕯️ 3. Αικατερίνη Μαυρόκωστα – Μανουρά: Η μάνα που δεν εγκατέλειψε τον αγώνα Η Αικατερίνη Μαυρόκωστα – Μανουρά, από τα Ανώγεια, υπήρξε μια από τις γυναίκες που στήριξαν έμπρακτα την Κρητική Αντίσταση. Η οικογένειά της πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Έχασε τον σύζυγό της και δύο παιδιά της στον αγώνα για την ελευθερία. Κι όμως, η ίδια συνέχισε. Το σπίτι της έγινε καταφύγιο για αντιστασιακούς και άνδρες του συμμαχικού στρατηγείου. Φιλοξενούσε αγωνιστές, ετοίμαζε ψωμί, φρόντιζε τα ρούχα τους και μετέφερε μηνύματα. Μέσα στον πόνο της προσωπικής απώλειας, δεν έπαψε να προσφέρει στον κοινό αγώνα. Η ιστορία της είναι η ιστορία μιας μάνας που είδε την οικογένειά της να πληγώνεται από τον πόλεμο, αλλά δεν εγκατέλειψε την πίστη της στη λευτεριά. 🌿 Τρεις γυναίκες, τρεις διαφορετικές διαδρομές, μία κοινή κληρονομιά. Η Μαρία που γνώρισε την κόλαση των ναζιστικών στρατοπέδων και επέζησε. Η Αφροδίτη που μετέφερε εφόδια στους αγωνιστές. Η Αικατερίνη που, παρά τις απώλειές της, κράτησε ανοιχτό το σπίτι και την καρδιά της στην Αντίσταση. Δεν ήταν οι μόνες. Πίσω τους στέκονται χιλιάδες Κρητικές, γνωστές και άγνωστες, που αντιστάθηκαν, υπέφεραν, θυσιάστηκαν και κράτησαν ζωντανό το πνεύμα της ελευθερίας. Γιατί η Κρήτη δεν πολέμησε μόνο με τα όπλα των ανδρών της. Πολέμησε και με τα χέρια, την καρδιά και την αδάμαστη ψυχή των γυναικών της. Στις γυναίκες αυτές, που δεν πρέπει να ξεχαστούν, οι Κρήσσες αφιερώνουμε τη σημερινή μας μνήμη. Αιωνία τους η μνήμη.

Τιμή και δόξα σε όλες τις ηρωίδες της Κρήτης. 🇬🇷

Οι Κρήσσες της Αντίστασηςς

Η 28η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο οι άντρες που είπαν το μεγάλο «ΟΧΙ». Είναι και οι γυναίκες που κράτησαν όρθια τα σπίτια, περιέθαλψαν τραυματίες, έκρυψαν καταδιωκόμενους, μετέφεραν μηνύματα και στάθηκαν απέναντι στον κατακτητή με θάρρος που πολλές φορές πληρώθηκε με τη ζωή τους.

ΟΙ ΚΡΗΣΣΕΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ — ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΥΓΙΣΑΝ 28η Οκτωβρίου 1940 – Η ελληνική ψυχή δεν γνωρίζει υποταγή. Στην Κρήτη, η λεβεντιά δεν φορούσε μόνο ανδρικά στιβάνια. Φορούσε και την ποδιά της μάνας, το μαντίλι της γιαγιάς, το απλό φόρεμα της κοπέλας του χωριού. Όταν τον Μάιο του 1941 οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές εισέβαλαν στην Κρήτη, βρήκαν απέναντί τους έναν ολόκληρο λαό αποφασισμένο να υπερασπιστεί τη γη του. Και ανάμεσα στους υπερασπιστές της Μεγαλονήσου στέκονταν γυναίκες που δεν περίμεναν να τους δοθεί άδεια για να γίνουν ηρωίδες. Οι Κρητικές πήραν μέρος στην αντίσταση με κάθε τρόπο που μπορούσαν. Μετέφεραν τρόφιμα και εφόδια στους αντάρτες, περιέθαλψαν τραυματίες, έκρυψαν καταδιωκόμενους, μετέφεραν πληροφορίες και βοήθησαν να κρατηθεί ζωντανός ο αγώνας στα χρόνια της Κατοχής. Κι όταν οι κατακτητές απαντούσαν με αντίποινα, εκείνες εξακολουθούσαν να στέκονται όρθιες. Πολλές φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, εκτελέστηκαν. Άλλες έχασαν τους αγαπημένους τους και ανέλαβαν μόνες τον αγώνα της επιβίωσης, κρατώντας οικογένειες και χωριά ζωντανά μέσα στην πείνα και τον φόβο. ✨ Ας θυμηθούμε μερικές από τις γυναίκες που έδωσαν πρόσωπο και φωνή σε αυτή την ιστορία. Τη Μαρία Γλυμιδάκη – Μανωλαράκη, που έζησε τις πρώτες δραματικές ώρες της Μάχης της Κρήτης. Την Αφροδίτη Πουλινάκη – Φραγκιαδάκη, που αφηγήθηκε πώς εκείνη και άλλες κοπέλες μετέφεραν τρόφιμα και εφόδια στους αντιστασιακούς. Την Αικατερίνη Μαυρόκωστα – Μανουρά από το Καλό Χωριό Μονοφατσίου και τη δασκάλα Ευαγγελία Παναγιωτάκη από τα Πεζά Ηρακλείου, γυναίκες που καταγράφονται στην ιστορία της Κρητικής Αντίστασης. Δεν ήταν όλες γνωστές. Δεν έγιναν όλες πρωτοσέλιδα. Πολλές δεν άφησαν πίσω τους παρά μια οικογενειακή αφήγηση, μια φωτογραφία κι ένα όνομα που κινδύνευε να χαθεί στη λήθη. Μα η ιστορία ενός λαού δεν γράφεται μόνο από εκείνους που κρατούν όπλα. Γράφεται κι από εκείνες που κρατούν ζωντανή την ελπίδα, που μοιράζονται το τελευταίο κομμάτι ψωμί, που κρύβουν τον καταδιωκόμενο και που δεν προδίδουν τον άνθρωπό τους, ακόμη κι όταν κινδυνεύει η ίδια τους η ζωή. 🕊️ Αυτές είναι οι αφανείς ηρωίδες της Κρήτης. Οι γυναίκες που τίμησαν την πατρίδα τους όχι με μεγάλα λόγια, αλλά με πράξεις. Οι κόρες, οι σύζυγοι, οι μανάδες και οι αδελφές που έγιναν σύμβολα αντίστασης και αξιοπρέπειας. Σήμερα, μέσα από τη μνήμη τους, υποκλινόμαστε σε όλες εκείνες που αγωνίστηκαν, που θυσιάστηκαν και που κράτησαν άσβεστη τη φλόγα της ελευθερίας. Γιατί η λευτεριά δεν έχει φύλο. Έχει ψυχή. Και η ψυχή της Κρήτης ήταν —και παραμένει— αδούλωτη. 🇬🇷 Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας

El Greco! Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο Κρής

🎨 5 Οκτωβρίου 1541 — Δομήνικος Θεοτοκόπουλος

Ο Κρης που έγινε El Greco Σαν σήμερα, σύμφωνα με την καθιερωμένη χρονολόγηση, το 1541, γεννιέται στον Χάνδακα της Κρήτης ένας άνθρωπος που έμελλε να γίνει ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της παγκόσμιας τέχνης. Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος. Ο δικός μας El Greco. Η ακριβής ημέρα της γέννησής του δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα. Γνωρίζουμε όμως το έτος 1541 και τον τόπο που τον γέννησε: την Κρήτη, και συγκεκριμένα τον βενετοκρατούμενο Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο. Εκεί ξεκίνησε η μεγάλη του διαδρομή. Ο νεαρός Δομήνικος μαθήτευσε στην Κρητική Σχολή ζωγραφικής, μέσα στην παράδοση της βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης. Ήταν ήδη αναγνωρισμένος ζωγράφος όταν, γύρω στο 1567, έφυγε από την Κρήτη για τη Βενετία. Ακολούθησαν η Ιταλία, η Ρώμη και τελικά η Ισπανία. Στο Τολέδο θα δημιουργήσει τον δικό του μοναδικό κόσμο. Οι μορφές του θα γίνουν ψηλές και επιμήκεις, τα χρώματα τολμηρά, το φως σχεδόν υπερκόσμιο. Η ζωγραφική του θα ξεφύγει από τα καθιερωμένα και θα αποκτήσει μια δύναμη που εξακολουθεί να συγκλονίζει τον θεατή ακόμη και σήμερα. Κι όμως… Μέσα στον μεγάλο Ευρωπαίο καλλιτέχνη παρέμενε πάντα ο Κρητικός Θεοτοκόπουλος. Δεν είναι τυχαίο ότι υπέγραφε τα έργα του στα ελληνικά και με περηφάνια δήλωνε την καταγωγή του: «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο Κρης εποίει»

Ο Κρης. Μια μικρή φράση, αλλά ένας ολόκληρος κόσμος. Γιατί ο Δομήνικος έφυγε από την Κρήτη, ταξίδεψε, γνώρισε την Αναγέννηση, έζησε στην Ιταλία και δημιούργησε στην Ισπανία. Δεν ξέχασε όμως ποτέ από πού ξεκίνησε. Πέθανε στο Τολέδο το 1614, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που σήμερα ανήκει σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Για εμάς όμως, τους Κρητικούς, υπάρχει πάντα μια ξεχωριστή συγκίνηση. Γιατί πριν γίνει El Greco, ήταν ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο Κρης. Και ίσως αυτή να είναι η ομορφότερη υπογραφή του. Από την Κρήτη στον κόσμο. Και από τον κόσμο στην αιωνιότητα. 💙🇬🇷 Οι Κρήσσες Ιστορία • Πολιτισμός • Παράδοση

Το Κρητικό μαχαίρι

🗡️ Το Κρητικό Μαχαίρι

Ένα κομμάτι της ιστορίας και της ψυχής της Κρήτης Υπάρχουν αντικείμενα που, πέρα από τη χρησιμότητά τους, κουβαλούν επάνω τους την ιστορία ενός τόπου. Ένα από αυτά είναι το κρητικό μαχαίρι. Για πολλές γενιές υπήρξε αχώριστος σύντροφος του Κρητικού. Ήταν εργαλείο της καθημερινής ζωής, απαραίτητο στις αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες, αλλά και μέρος της ανδρικής φορεσιάς. Στις γιορτές και στις επίσημες περιστάσεις μπορούσε να γίνει πραγματικό κόσμημα, με ασημένια διακόσμηση και περίτεχνη θήκη. Και εδώ αρχίζει η ιδιαίτερη ιστορία του. Ο μαχαιράς δεν ήταν απλώς ένας τεχνίτης. Έπρεπε να γνωρίζει τη σφυρηλάτηση της λεπίδας, την κατεργασία του κέρατου ή του κόκαλου για τη λαβή, το καλέμισμα των διακοσμητικών στοιχείων, αλλά και την κατασκευή της θήκης. Κάθε κομμάτι απαιτούσε υπομονή και δεξιοτεχνία. Η λαβή, η «μανίκα», έχει το χαρακτηριστικό σχήμα V που βοηθούσε στο σταθερό κράτημα. Η λεπίδα είχε το δικό της ιδιαίτερο σχήμα, ενώ στο επάνω μέρος της λαβής υπήρχε συχνά η μικρή «μασιά», ένα ενσωματωμένο μικρό εργαλείο που είχε πρακτικές χρήσεις στην καθημερινότητα. Ξεχωριστό έργο τέχνης ήταν και το φουκάρι, η θήκη του μαχαιριού. Στα πιο πλούσια δείγματα συναντούμε ασήμι, σκαλίσματα, κρεμαστά στολίδια και συχνά στην άκρη την χαρακτηριστική μορφή ενός φιδιού ή δράκου. Και ύστερα ήρθαν οι μαντινάδες. Είναι ίσως το στοιχείο που έκανε το κρητικό μαχαίρι τόσο αναγνωρίσιμο στη λαϊκή παράδοση. Όμως υπάρχει μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: τα παλαιότερα μαχαίρια του 19ου αιώνα δεν έφεραν συνήθως μαντινάδες στη λεπίδα. Οι χαραγμένες μαντινάδες έγιναν μόδα κυρίως μετά το 1900. Και έτσι η λεπίδα έγινε ένας μικρός καμβάς. Πάνω της χαράζονταν φυτά, καρδιές, σύμβολα, παραστάσεις και αργότερα λόγια για την αγάπη, τη λεβεντιά, την τιμή, τη γενναιότητα και την Κρήτη. Γιατί το κρητικό μαχαίρι δεν ήταν απλώς ένα αντικείμενο που φοριόταν στη μέση. Ήταν δώρο, κειμήλιο, κόσμημα και σύμβολο. Ένα αντικείμενο στο οποίο ο τεχνίτης άφηνε τη δεξιοτεχνία του και ο κάτοχός του πολλές φορές τη δική του ιστορία. Και ίσως γι’ αυτό, όταν ένα παλιό κρητικό μαχαίρι βρίσκεται σήμερα σε ένα οικογενειακό σεντούκι ή σε μια συλλογή, δεν κοιτάζουμε μόνο τη λεπίδα και τη λαβή του. Προσπαθούμε να διαβάσουμε την Κρήτη που πέρασε από τα χέρια του. Την Κρήτη των παππούδων μας. Την Κρήτη των χωριών και των βουνών. Την Κρήτη της καθημερινής ζωής, της τέχνης, της παράδοσης και των αγώνων της. Γιατί η παράδοση δεν βρίσκεται μόνο στα μεγάλα μνημεία. Καμιά φορά βρίσκεται σε ένα μικρό αντικείμενο που ένας άνθρωπος φόρεσε στη μέση του και το παρέδωσε στον επόμενο. Και το κρητικό μαχαίρι είναι ένα από αυτά. ❤️ Οι Κρήσσες — Ιστορία • Πολιτισμός • Παράδοση

Το Κρητικό μαχαίρι!

Το Κρητικό Μαχαίρι Η κρητική φορεσιά είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της λαογραφικής παράδοσης της Κρήτης. Μάλιστα, δεν είναι απίθανο να την συναντήσεις ακόμη σε κάποιους ντόπιους, συνήθως στα χωριά. Οι κρητικές παραδοσιακές φορεσιές – κόσμημα Ένα στοιχείο που δε λείπει από τη γνήσια παραδοσιακή ανδρική φορεσιά είναι το κρητικό μαχαίρι. Θα το βρείτε σε κάθε σπίτι του νησιού, καθώς είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία και την παράδοση της Κρήτης και είναι ένα σύμβολο διαχρονικής αξίας. Κάθε μαχαίρι φέρει μια ιστορία, και τα συνοδεύουν μύθοι, μαντινάδες, δοξασίες και δημοτικά τραγούδια. Ιστορικά, η τέχνη του ξεκινά ήδη από τη Μινωική εποχή χάνεται στα βάθη των αιώνων. Αξιόλογα δείγματα κρητικού μαχαιριού, πραγματικά έργα τέχνης, φτιάχνονταν για επιφανείς προσωπικότητες, με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία και διακόσμηση. Το κρητικό μαχαίρι Ήδη από την εποχή της Τουρκοκρατίας, η τέχνη άκμασε στην πόλη των Χανίων. Εκεί μάλιστα, οι πιο ξακουστοί τεχνίτες έδωσαν στο δρόμο όπου βρίσκονταν το όνομα Μαχαιράδικα. Σήμερα τόσο στα Χανιά όσο και στην υπόλοιπη Κρήτη, υπάρχουν λίγοι τεχνίτες που συνεχίζουν την παράδοση.

Κρήσσες- Γαλάτεια Αλεξίου Καζαντζάκη

ΟΙ ΚΡΗΣΣΕΣ Γαλάτεια Καζαντζάκη

Η Κρητικιά συγγραφέας που αξίζει να γνωρίσουμε με το δικό της όνομα Στο Ηράκλειο της Κρήτης, το 1881, γεννήθηκε η Γαλάτεια Αλεξίου. Ήταν η μεγαλύτερη κόρη του Στυλιανού Αλεξίου και της Ειρήνης Ζαχαριάδη, σε μια οικογένεια όπου τα γράμματα και η πνευματική ζωή είχαν ξεχωριστή θέση. Αδελφός της ήταν ο Λευτέρης Αλεξίου και μικρότερη αδελφή της η Έλλη Αλεξίου. Δύο αδελφές από το ίδιο ηρακλειώτικο σπίτι, που θα άφηναν και οι δύο το δικό τους αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα. Η Γαλάτεια έδειξε από νωρίς την αγάπη της για τη λογοτεχνία και ακολούθησε τον δικό της δρόμο ως συγγραφέας. Έγραψε ποιήματα, διηγήματα, μυθιστορήματα και άλλα έργα, ενώ η γραφή της συνδέθηκε με την κοινωνία και την εποχή που έζησε. Η ζωή της συνδέθηκε για πολλά χρόνια και με τον Νίκο Καζαντζάκη. Οι δυο τους γνωρίστηκαν στην Αθήνα, έζησαν μαζί και παντρεύτηκαν το 1911. Η αλληλογραφία τους, που έχει διασωθεί και αποτελεί σημαντικό αρχειακό υλικό, φωτίζει μια ολόκληρη περίοδο της ζωής τους και του πνευματικού κόσμου της εποχής.

Όμως υπάρχει κάτι που θέλουμε ιδιαίτερα να θυμόμαστε στις «Κρήσσες»: Η Γαλάτεια δεν ήταν μόνο η πρώτη σύζυγος του Καζαντζάκη. Ήταν η Γαλάτεια Αλεξίου. Ήταν συγγραφέας. Ήταν μια γυναίκα των ελληνικών γραμμάτων. Και είχε τη δική της φωνή. Αργότερα, ακόμη και μετά τον χωρισμό και τον δεύτερο γάμο της με τον λογοτέχνη Μάρκο Αυγέρη, κράτησε το επώνυμο Καζαντζάκη με το οποίο είχε ήδη γίνει γνωστή στο αναγνωστικό κοινό. Η Κρήτη όμως έμεινε πάντα σημαντικό κομμάτι της ταυτότητάς της. Η Γαλάτεια μεγάλωσε στο Ηράκλειο μιας άλλης εποχής, σε μια Κρήτη που βρισκόταν ακόμη πολύ κοντά στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και των αγώνων για την ελευθερία. Ήταν μια γενιά που έζησε τη μεγάλη αλλαγή της Κρήτης και πέρασε από τον παλιό κόσμο στον καινούργιο. Κι εκεί βρίσκεται ίσως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της ιστορίας της. Γιατί η Γαλάτεια δεν έμεινε απλώς θεατής αυτής της αλλαγής. Την έζησε. Τη σκέφτηκε. Και την έκανε λέξεις. Σήμερα, όταν μιλάμε για τη Γαλάτεια Καζαντζάκη, συχνά το όνομά της ακολουθείται αμέσως από εκείνο του Νίκου Καζαντζάκη. Εμείς όμως στις «Κρήσσες» θέλουμε να σταθούμε λίγο περισσότερο στη γυναίκα που υπήρχε πίσω από αυτό το όνομα. Στην Ηρακλειώτισσα. Στη συγγραφέα.

Στην αδελφή της Έλλης. Στη γυναίκα που έζησε τη δική της διαδρομή και άφησε το δικό της έργο. Η Γαλάτεια Καζαντζάκη έφυγε από τη ζωή το 1962. Και λίγους μήνες αργότερα, ο αδελφός της Λευτέρης έγραφε στην Έλλη για την απώλεια της αδελφής τους. Το οικογενειακό αυτό τεκμήριο σώζεται σήμερα στο Αρχείο Έλλης Αλεξίου του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης. Και κάπως έτσι, οι δύο αδελφές που ξεκίνησαν από το ίδιο σπίτι στο Ηράκλειο συναντιούνται ξανά μέσα από την ιστορία. Η Γαλάτεια και η Έλλη. Δύο αδελφές. Δύο διαφορετικές διαδρομές. Μια κοινή αγάπη για τα γράμματα. Και μια Κρήτη που στάθηκε στην αρχή της ζωής τους.

Γαλάτεια Καζαντζάκη — 1881–1962 Μια ακόμη Κρήσσα που αξίζει να θυμόμαστε όχι μόνο μέσα από τις σχέσεις της με τους μεγάλους άνδρες της εποχής της, αλλά για τη δική της φωνή και το δικό της έργο.

Κρήσσες -Έλλη Αλεξίου

Έλλη Αλεξίου

Η Κρητικιά παιδαγωγός που έκανε τα γράμματα δρόμο ζωής Στο Ηράκλειο της Κρήτης, στις 22 Μαΐου 1894, γεννήθηκε η Έλλη Αλεξίου. Κόρη του εκδότη και λογίου Στυλιανού Αλεξίου και της Ειρήνης Ζαχαριάδη, μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου τα γράμματα, η τέχνη και η πνευματική ζωή ήταν μέρος της καθημερινότητας. Αδελφή της ήταν η Γαλάτεια Καζαντζάκη, ενώ και ο αδελφός της Λευτέρης Αλεξίου υπήρξε λογοτέχνης και φιλόλογος. Η Έλλη όμως θα ακολουθούσε τον δικό της δρόμο. Έναν δρόμο που ξεκίνησε από την εκπαίδευση. Από νεαρή ηλικία εργάστηκε ως δασκάλα και αργότερα ως καθηγήτρια γαλλικών. Για δεκαετίες υπηρέτησε την παιδεία, έχοντας βαθιά πίστη στη δύναμη της μόρφωσης και στον ρόλο του δασκάλου. Εργάστηκε συνολικά 42 χρόνια στην εκπαίδευση. Παράλληλα, άρχισε να γράφει. Διηγήματα, μυθιστορήματα, θέατρο, παιδικά βιβλία, δοκίμια, μελέτες και μεταφράσεις. Η πρώτη της συλλογή διηγημάτων, «Σκληροί αγώνες για τη μικρή ζωή», κυκλοφόρησε το 1931 και από τότε η παρουσία της στα ελληνικά γράμματα έγινε ολοένα πιο έντονη. Όμως η ζωή της Έλλης Αλεξίου δεν περιορίστηκε στη λογοτεχνία και την εκπαίδευση. Έζησε μέσα σε μια ταραγμένη εποχή και συμμετείχε ενεργά στα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα της εποχής της. Στην Κατοχή πήρε μέρος στην Αντίσταση και μετά τον Εμφύλιο έζησε για χρόνια εκτός Ελλάδας. Μια ζωή ολόκληρη.

Σχεδόν ένας αιώνας. Και σήμερα, τόσα χρόνια μετά τον θάνατό της το 1988, η Κρήτη την ξαναφέρνει στο προσκήνιο. Όχι τυχαία. Αυτή την περίοδο το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης στο Ηράκλειο φιλοξενεί την περιοδική έκθεση: «Έλλη Αλεξίου. Ένας αιώνας, μια ιστορία. Η παιδαγωγός, η συγγραφέας, η αγωνίστρια». Μια έκθεση που παρουσιάζει φωτογραφίες, χειρόγραφα, βιβλία, έργα τέχνης και προσωπικά αντικείμενα της Έλλης Αλεξίου, μέσα από το προσωπικό της αρχείο.

Και κάπως έτσι, σήμερα που εμείς στις «Κρήσσες» ανοίγουμε το δικό μας μικρό «τετράδιο» για εκείνη, είναι σαν να βρισκόμαστε κι εμείς λίγο πιο κοντά στην ίδια την ιστορία. Γιατί η Έλλη Αλεξίου δεν είναι μόνο ένα όνομα στα ελληνικά γράμματα. Είναι μια γυναίκα της Κρήτης. Ένα κορίτσι που μεγάλωσε στο Ηράκλειο, σε μια οικογένεια που αγαπούσε τα γράμματα, και που στη συνέχεια άνοιξε τον δικό της δρόμο ως παιδαγωγός, συγγραφέας και άνθρωπος της εποχής της. Κι αυτό ακριβώς θέλουμε να θυμόμαστε στις «Κρήσσες». Όχι μόνο τις μεγάλες στιγμές. Αλλά και τη γυναίκα πίσω από το όνομα. Την Κρητικιά που μεγάλωσε, ονειρεύτηκε, σπούδασε, δίδαξε, έγραψε και έζησε μια ολόκληρη εποχή. Έλλη Αλεξίου — 1894–1988 Μια Κρήσσα που άφησε τις λέξεις της να ταξιδέψουν πολύ μακριά από το Ηράκλειο. Και σήμερα, οι λέξεις αυτές επιστρέφουν στον τόπο απ' όπου ξεκίνησαν. Οι Κρήσσες Γυναίκες της Κρήτης που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στον χρόνο.