Μοναστήρια της Κρήτης. Ιερά Μονή Παναγίας Κεράς Καρδιώτισσα

Ιερά Μονή Παναγίας Κεράς Καρδιώτισσας!

Η Παναγία της Κεράς — ένας θησαυρός της Κρήτης Στους πρόποδες της Δίκτης, στην περιοχή της Κεράς Πεδιάδος, βρίσκεται η ιστορική Ιερά Μονή Παναγίας Κεράς Καρδιώτισσας, ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Κρήτης. Η πρώτη γνωστή γραπτή αναφορά στη μονή χρονολογείται από το 1333. Η ιστορία της είναι δεμένη με την περίφημη εικόνα της Παναγίας της Καρδιώτισσας, που σύμφωνα με την παράδοση αποδίδεται στον Άγιο Λάζαρο τον Ζωγράφο, τον μοναχό και αγιογράφο της εποχής της Εικονομαχίας. Η παλαιά εικόνα κλάπηκε κατά τη Βενετοκρατία και μεταφέρθηκε στη Ρώμη, όπου βρίσκεται σήμερα στον ναό του Αγίου Αλφόνσου. Η παράδοση όμως δεν έπαψε να περιβάλλει την Καρδιώτισσα με θαυμαστά γεγονότα. Στη μονή βρίσκεται σήμερα μεταγενέστερη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που φέρει το προσωνύμιο «Η Κυρία η Καρδιώτισσα». Για την ακριβή χρονολογία της υπάρχουν διαφορετικές αναφορές στις πηγές, γι’ αυτό προτιμώ να μην επιβαρύνουμε την ανάρτηση με έναν αριθμό που δεν συμφωνούν όλες οι πηγές.

Και εδώ έχουμε έναν πραγματικό θησαυρό για το δικό μας μάτι Το αρχικό καθολικό είναι κατάγραφο με τοιχογραφίες των αρχών του 14ου αιώνα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στον αρχικό ναό υπάρχουν επτά σκηνές από τον Μαριολογικό κύκλο, ενώ στα μεταγενέστερα κλίτη αναπτύσσονται σκηνές από τον Ευαγγελικό κύκλο και η μεγάλη παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας. Στο βόρειο κλίτος σώζονται επίσης τοιχογραφίες των αρχών του 15ου αιώνα, ανάμεσά τους τμήμα του έφιππου Αγίου Γεωργίου. Και η ίδια η αρχιτεκτονική της μονής έχει ενδιαφέρον: ο αρχικός μονόχωρος ναός επεκτάθηκε σταδιακά και απέκτησε τα πρόσθετα κλίτη και τον μεγάλο εγκάρσιο νάρθηκα, δημιουργώντας το σημερινό σύνθετο σύνολο. �

Η παράδοση της αλυσίδας Υπάρχει ακόμη μία από τις πιο αγαπημένες παραδόσεις που συνδέονται με την Καρδιώτισσα: ότι όταν προσπάθησαν να απομακρύνουν την εικόνα από τη μονή, εκείνη επέστρεψε θαυματουργικά. Σε μία μεταγενέστερη εκδοχή της παράδοσης, η εικόνα είχε δεθεί με αλυσίδα σε κίονα — και επέστρεψε στη μονή μαζί με την αλυσίδα. Ας το κρατήσουμε όμως ως παράδοση, όπως ακριβώς το παραδίδει η τοπική ευσέβεια, και όχι ως ιστορικά αποδεδειγμένο γεγονός. «Στην Κερά της Δίκτης, η Παναγία Καρδιώτισσα στέκει μέσα στους αιώνες. Η εικόνα, οι τοιχογραφίες και οι πέτρες της μονής κρατούν μαζί την πίστη, την τέχνη και τη μνήμη της Κρήτης.» 🌿🙏

Μοναστήρια της Κρήτης. Παναγία η Γκουβερνιώτισσα

Παναγία Γκουβερνιώτισσα — Ποταμιές Ηρακλείου Στην καταπράσινη πλαγιά πάνω από τις Ποταμιές βρίσκεται η παλιά Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Γκουβερνιώτισσας, ένα μικρό αλλά εξαιρετικά σημαντικό μνημείο της Κρήτης. Η Μητρόπολη Πέτρας και Χερρονήσου την χαρακτηρίζει παλαιό μοναστήρι και μετόχι του Παναγίου Τάφου. � Ο ναός είναι σταυροειδής με τρούλο και το εσωτερικό του αποτελεί έναν πραγματικό θησαυρό: οι περίφημες τοιχογραφίες του χρονολογούνται στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα. Ανάμεσά τους βρίσκουμε τον Παντοκράτορα, Προφήτες, τη Σταύρωση, παραστάσεις της Θεοτόκου και άλλες σκηνές, που φανερώνουν τη σπουδαία καλλιτεχνική παράδοση της εποχής. � Η παράδοση συνδέει την ίδρυση της μονής με τα χρόνια μετά την ανακατάληψη της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά το 961. Η ακριβής αρχική χρονολογία όμως δεν είναι βέβαιη· οι ίδιες οι τοιχογραφίες αποδεικνύουν ότι ο ναός είχε ήδη μεγάλη ακμή κατά τον 14ο αιώνα.

Η μονή γνώρισε μακρά περίοδο εγκατάλειψης και ερήμωσης. Τα τελευταία χρόνια όμως ανακαινίστηκε και ο χώρος απέκτησε ξανά ζωή. Δημιουργήθηκε μάλιστα Έκθεση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων, όπου φυλάσσονται τα παλιά ξυλόγλυπτα τέμπλα της Γκουβερνιώτισσας, εκκλησιαστικά αντικείμενα, χειρόγραφα και αντίγραφα των φορητών εικόνων της μονής. Οι φορητές εικόνες της μονής, έργα του 16ου αιώνα, αποτελούν επίσης σημαντικό κομμάτι του θησαυρού της.

Μέσα στη σιωπή της παλιάς μονής, η Παναγία Γκουβερνιώτισσα κρατά ακόμη ζωντανή μια ολόκληρη εποχή της κρητικής τέχνης. Οι τοιχογραφίες, οι εικόνες, τα τέμπλα και τα κειμήλια δεν είναι απλώς έργα τέχνης· είναι η μνήμη ανθρώπων που πέρασαν από αυτόν τον τόπο και άφησαν πίσω τους την πίστη και την τέχνη τους.

Ένς ακόμη σταθμός στο νοερό οδοιπορικό των «Κρησσών» στα μοναστήρια και τα προσκυνήματα της Παναγίας στην Κρήτη.Καλή περιήγηση!

Μοναστήρια της Κρήτης Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Κουφής Πέτρας Λασιθίου!

Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Κουφής Πέτρας

Ένας κρυμμένος θησαυρός του Λασιθίου Στις πλαγιές του όρους Καβαλαρά, κοντά στις Βρύσες και σε μικρή απόσταση από τη Μονή Κρεμαστών, βρίσκεται η γυναικεία Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Κουφής Πέτρας. Η ίδια η Ιερά Μητρόπολη Πέτρας και Χερρονήσου την καταγράφει σήμερα στις επανδρωμένες μονές της. � · Η ιστορία της χάνεται αρκετά πίσω στον χρόνο. Μία από τις παλαιότερες γραπτές μαρτυρίες είναι ένα συμβόλαιο του 1630, στο οποίο γίνεται αναφορά στον τόπο της «Υπεραγίας Θεοτόκου της Κουφής Πέτρας». � Για πολλά χρόνια η μονή εγκαταλείφθηκε. Το 1866 επανιδρύθηκε από τη μοναχή Ειρήνη Χλαπουτάκη, αδελφή του τότε Επισκόπου Πέτρας Μελετίου. Τα σημερινά κτίσματα διατηρούν την ιστορική μνήμη της ανασύστασης εκείνης της εποχής. � 🌸 Το Καθολικό και η Παναγία

Στο ψηλότερο σημείο του μοναστηριακού συγκροτήματος βρίσκεται το δίκλιτο Καθολικό. Το παλαιότερο κλίτος είναι αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, ενώ το νεότερο κλίτος, που προστέθηκε το 1996, είναι αφιερωμένο στο Γενέσιο της Θεοτόκου. Έτσι η Παναγία βρίσκεται κυριολεκτικά στην καρδιά της Μονής, από τον Ευαγγελισμό μέχρι τη Γέννησή Της. � Και εδώ υπάρχει ένα πολύ όμορφο μυστήριο γύρω από το όνομα «Κουφή Πέτρα». Κοντά στη μονή σώζονται κατάλοιπα παλαιότερου ναού, σε κοιλότητα του βράχου. Η παράδοση και οι σχετικές περιγραφές συνδέουν την ονομασία με έναν παλιό σπηλαιώδη ναό, χτισμένο πάνω ή μέσα σε «κούφια» πέτρα. Ένας τόπος που ξαναγεννήθηκε Ίσως αυτό να είναι και το πιο όμορφο στοιχείο της Κουφής Πέτρας. Ένας τόπος που κάποτε ερημώθηκε δεν χάθηκε. Ξαναζωντάνεψε το 1866 και συνεχίζει μέχρι σήμερα ως γυναικεία μονή.

Και έτσι, μέσα στις πλαγιές του Λασιθίου, η Παναγία παραμένει παρούσα μέσα από δύο μεγάλες στιγμές της επίγειας ζωής Της: τον Ευαγγελισμό και το Γενέσιό Της. «Κρυμμένη στις πλαγιές του Καβαλαρά, η Κουφή Πέτρα μοιάζει να κρατά μέσα στον βράχο και στη σιωπή της μια παλιά προσευχή. Ένας τόπος που γνώρισε την ερήμωση, μα ξαναβρήκε τη ζωή του κάτω από τη σκέπη της Παναγίας.» οκ 🙏

Οσία Κασσιανή των Αστερουσίων

Η Οσία Κασσιανή των Αστερουσίων Η γυναίκα της σπηλιάς στο Κεφάλι Στα άγρια και επιβλητικά Αστερούσια, εκεί όπου οι βράχοι κατεβαίνουν απότομα προς τη θάλασσα, βρίσκεται ένας τόπος που κρατά ζωντανή μια πολύ παλιά ασκητική παράδοση της Κρήτης. Είναι η Σπηλιά της Κασσιανής, ή όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι, η «Σπηλιά της Καλόγριας», σε απόκρημνη θέση στο Ακρωτήριο Λίθινον, στο Κεφάλι. � E-Mesara.gr +1 Η παράδοση θέλει την Οσία Κασσιανή αδελφή των Αγίων Ευτυχίου και Ευτυχιανού. Εκείνοι ασκήτεψαν στην ίδια ευρύτερη περιοχή, ενώ η Κασσιανή διάλεξε για την άσκησή της τη δύσβατη σπηλιά πάνω από τη θάλασσα. � E-Mesara.gr +1 Οι τόποι αυτοί των Αστερουσίων υπήρξαν από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια καταφύγιο μοναχών και ασκητών. Οι πολλές σπηλιές και η απομόνωση των βράχων δημιούργησαν ένα μοναδικό τοπίο προσευχής και άσκησης. � asterousiacrete.gr Και γύρω από τη σπηλιά της Κασσιανής γεννήθηκαν με τα χρόνια πολλές παραδόσεις και διηγήσεις. Η πρόσβαση είναι ιδιαίτερα δύσκολη και ο τάφος της Οσίας Κασσιανής δεν έχει μέχρι σήμερα εντοπιστεί. � E-Mesara.gr +1 Στην ίδια περιοχή όμως η μνήμη των τριών Αγίων παραμένει ζωντανή. Οι Άγιοι Ευτύχιος και Ευτυχιανός τιμώνται μαζί με την αδελφή τους Κασσιανή, ενώ οι κάρες και τα λείψανα των δύο Αγίων φυλάσσονται και προσκυνούνται στην Ιερά Μονή Οδηγήτριας. � E-Mesara.gr Το 2011 εγκαινιάστηκε ο νέος Ιερός Ναός των Αγίων Ευτυχίου, Ευτυχιανού και Κασσιανής, ενώ στον ίδιο χώρο επαναλειτούργησε και η παλαιά μονή ως γυναικείο κοινόβιο και μετόχι της Μονής Οδηγήτριας. � E-Mesara.gr +1 🌸 Σήμερα στεκόμαστε νοερά μπροστά στη σπηλιά της Κασσιανής. Όχι για να λύσουμε όλους τους θρύλους που την περιβάλλουν, αλλά για να θυμηθούμε μια γυναίκα που, σύμφωνα με την κρητική παράδοση, διάλεξε τον δύσκολο δρόμο της άσκησης και της προσευχής. Και ίσως αυτό είναι το πιο όμορφο που μας αφήνουν τα Αστερούσια: μερικοί τόποι δεν χρειάζονται πολλές λέξεις. Αρκεί να ξέρεις ότι κάποτε κάποιος προσευχήθηκε εκεί

Μοναστήρια της Κρήτης. Ιερά Μονή Παναγίας Βρυωμενης

Ιερά Μονή Παναγίας Βρυωμένης

Ένας κρυμμένος θησαυρός του Λασιθίου Λίγο έξω από τους Μεσελέρους Ιεράπετρας, στην κορυφογραμμή του όρους Σταυρός, σε μια βραχώδη και φυσικά οχυρή θέση, βρίσκεται η ιστορική Μονή Παναγίας Βρυωμένης.

Η μονή είναι αφιερωμένη στο Γενέσιο της Θεοτόκου, στις 8 Σεπτεμβρίου, αλλά πανηγυρίζει και στις 15 Αυγούστου, στην Κοίμηση της Παναγίας. � Η σημερινή μορφή του καθολικού δημιουργήθηκε σε δύο βασικές οικοδομικές φάσεις. Το αρχικό τμήμα χτίστηκε γύρω στο 1400-1402, ενώ τον 16ο αιώνα προστέθηκε ο υπερυψωμένος νάρθηκας. � Ιεράπετρα 🎨 Οι τοιχογραφίες — ο πραγματικός θησαυρός Και εδώ, για εσάς ειδικά, έχουμε κάτι υπέροχο. Το ανατολικό κλίτος του καθολικού είναι γεμάτο με τοιχογραφίες των αρχών του 15ου αιώνα, που χρονολογούνται στο 1401-1402. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η Πλατυτέρα των Ουρανών, στον τύπο της Βλαχερνίτισσας, καθώς και σκηνές από τον Θεομητορικό και τον Ευαγγελικό κύκλο. Μάλιστα, το μέγεθος και η θέση των παραστάσεων από τη ζωή της Θεοτόκου δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην τιμή της Παναγίας, στην οποία είναι αφιερωμένο το καθολικό. � Ιερά Μητρόπολις Ιεραπετνής και Σητείας

Η εικόνα και η παράδοση της Βρυωμένης Υπάρχει και μια πολύ όμορφη τοπική παράδοση: η εικόνα της Παναγίας λέγεται ότι βρέθηκε μέσα σε σπήλαιο, σκεπασμένη από βρύα εξαιτίας της υγρασίας. Από τα «βρύα» αυτά, σύμφωνα με μία εκδοχή, προήλθε και η ονομασία Βρυωμένη. Είναι παράδοση — όχι ιστορικά αποδεδειγμένη εξήγηση της ονομασίας — και γι' αυτό θα την παρουσιάσουμε ως τέτοια. 🇬🇷 Και ένα ακόμη κεφάλαιο: η Επανάσταση Η Βρυωμένη δεν είναι μόνο θρησκευτικό και καλλιτεχνικό μνημείο. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, στη μονή έγινε συνάντηση οπλαρχηγών της Ανατολικής Κρήτης και συντονίστηκαν οι πρώτες επαναστατικές ενέργειες του 1821. � Έτσι, μέσα σε λίγες δεκάδες μέτρα, συναντάμε βυζαντινή παράδοση, κρητική αγιογραφία, μοναχισμό και νεότερη ιστορία. «Στους βράχους του Σταυρού, εκεί όπου κάποτε το νερό ανάβλυζε άφθονο και η Παναγία, σύμφωνα με την παράδοση, βρέθηκε κρυμμένη μέσα στα βρύα, η Βρυωμένη κρατά ακόμη τη σιωπηλή μνήμη αιώνων.»

Μοναστήρια της Κρήτης. Παναγία η Εξακουστή

Παναγία Εξακουστή — Μάλλες Ιεράπετρας

Ένας μικρός θησαυρός κρυμμένος στα βουνά Ο ακριβής χρόνος ίδρυσης της μονής δεν είναι γνωστός. Οι παλιές γραπτές μαρτυρίες χάθηκαν και η παράδοση μιλά για ένα παλαιότερο μοναστήρι που καταστράφηκε. Από εκεί απέμεινε ένα μικρό φυσικό σπήλαιο, διαμορφωμένο σε παρεκκλήσι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. � Ιεράπετρα +1 Και εδώ αρχίζει η πιο όμορφη ιστορία. Σύμφωνα με την παράδοση, μέσα στο σπήλαιο βρέθηκε μια εικόνα της Παναγίας τον 19ο αιώνα. Η παράδοση αυτή συνδέθηκε με την αναγέννηση του μοναστηριακού τόπου. � Ιερά Μητρόπολις Ιεραπετνής και Σητείας Στα τέλη του 19ου αιώνα εμφανίζεται μια σπουδαία μορφή της ιστορίας της μονής, ο Χατζή-Ανανίας Μπαρμπεράκης.

Επέστρεψε στις Μάλλες μετά το προσκύνημά του στους Αγίους Τόπους και αφιερώθηκε στην ανακαίνιση της Εξακουστής. Το καθολικό ολοκληρώθηκε το 1882, όπως μαρτυρεί και η επιγραφή στο κωδωνοστάσιο. � Το καθολικό έχει ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο τεχνιτών από το Μέσα Λασίθι, ενώ οι εικόνες του τέμπλου

φιλοτεχνήθηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα από τον Ηρακλειώτη αγιογράφο Ευάγγελο Μαρκογιαννάκη. �

Ορθόδοξη Κρήτη +1 Η μονή πέρασε δύσκολες περιόδους, εγκαταλείφθηκε το 1935 και λεηλατήθηκε κατά την Κατοχή. Αναστηλώθηκε ξανά και από το 1976 λειτουργεί ως γυναικεία μονή. � Ιερά Μητρόπολις Ιεραπετνής και Σητείας «Μέσα στη σιωπή των βουνών της Ιεράπετρας, η Παναγία Εξακουστή κρατά ζωντανή μια ιστορία που πέρασε από σπήλαιο, μοναχούς, καταστροφές και αναγέννηση. Ένας μικρός τόπος, με μεγάλη μνήμη.»

Μοναστήρια της Κρήτης. Μονή Τοπλού!

Παναγία Ακρωτηριανή — Μονή Τοπλού

Στην ανατολική Κρήτη, εκεί όπου η γη συναντά το Νότιο Κρητικο πέλαγος, στέκει ένα από τα σπουδαιότερα μοναστήρια της Κρήτης: η ιστορική Μονή Τοπλού. Η παλαιότερη επίσημη ονομασία της ήταν Παναγία η Ακρωτηριανή. Η ονομασία «Τοπλού» επικράτησε αργότερα, κατά τον 17ο αιώνα, και συνδέεται με την τουρκική λέξη top, δηλαδή κανόνι, καθώς η μονή είχε οχυρωματικό χαρακτήρα και διέθετε κανόνι για την προστασία από τις πειρατικές επιδρομές. � Σητεία +1 Η μονή ιδρύθηκε πιθανότατα τον 14ο αιώνα και εξελίχθηκε σε σημαντικό πνευματικό, οικονομικό και εθνικό κέντρο της Ανατολικής Κρήτης. Στους δύσκολους χρόνους της Ενετοκρατίας και της Τουρκοκρατίας προσέφερε καταφύγιο και στήριξη στους αγωνιστές. � ΟΛΗ Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 🌿 Η Παναγία της Ακρωτηριανής Η σχέση της μονής με την Παναγία είναι βαθιά και αποτυπώνεται ακόμη και στην αρχιτεκτονική της. Το βόρειο κλίτος του δίκλιτου ναού είναι αφιερωμένο στη Γέννηση της Θεοτόκου, ενώ πάνω από την είσοδο σώζεται ανάγλυφη παράσταση της Παναγίας με το Θείο Βρέφος, με την επιγραφή: «ΚΥΡΑ Η ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΝΗ». � Και μέσα στη μονή φυλάσσονται σπουδαίες εικόνες και κειμήλια. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η περίφημη εικόνα «Ρόδον το Αμάραντον», έργο του ζωγράφου Σταματίου του 1771, στην οποία απεικονίζεται μάλιστα σε μικρογραφία η τότε μορφή της ίδιας της μονής. � Σητεία

🎨 Ένας θησαυρός τέχνης! Η Τοπλού είναι ένας πραγματικός θησαυρός για όποιον αγαπά την αγιογραφία και την εκκλησιαστική τέχνη! Στη μονή σώζονται σημαντικές εικόνες, χειρόγραφα, λειτουργικά σκεύη και άμφια. Ανάμεσα στις εικόνες υπάρχουν έργα του Ιωάννη Κορνάρου, αλλά και άλλων σημαντικών Κρητικών ζωγράφων. � 🌸 Ένα μοναστήρι που μένει στη μνήμη! Η Τοπλού δεν είναι μόνο ένα μνημείο του παρελθόντος. Είναι ένας τόπος όπου η πίστη, η ιστορία, η τέχνη και η κρητική παράδοση συναντώνται μέσα στα τείχη ενός μοναστηριού που άντεξε αιώνες. Η Μονή Τοπλού είναι το μοναδικό μοναστήρι που σώζεται από τα πολλά μικρά και μεγάλα που βρίσκονταν κάποτε στην περιοχή της Σητείας και καταστράφηκαν από πολέμους και πειρατικές επιδρομές. Ο ηγούμενος της Μονής, Φιλόθεος Σπανουδάκης, έχει δραστηριοποιηθεί ώστε να οργανώσει και να αναδείξει το μοναστήρι. Ιδρυσε Μουσείο Χαλκογραφιών και Ελληνικών Λαϊκών Χαρακτικών φτιαγμένων από μοναχούς του Αγίου Όρους τον 18ο και 19ο αιώνα. Οι μοναχοί αποτύπωσαν με την τέχνη τους εικόνες της καθημερινότητας τόσο πιστά, σα να χρησιμοποιούσαν φωτογραφική μηχανή. Εικόνα Παναγια Αμάραντος στη μονή Τοπλού! Στην Μονή Τοπλού σώζονται εικόνες από τον 15ο αιώνα, που μαζί με άλλες νεότερες, έχουν μεγάλο εικαστικό ενδιαφέρον γιατί παρουσιάζουν τα στάδια ανάπτυξης και εξέλιξης της σχολής ζωγραφικής της Κωνσταντινούπολης, που επηρέασε και την Κρητική Τέχνη.Χριστιανισμός Η αξία των εικόνων της Μονής Τοπλού είναι ανεκτίμητη, αλλά και ενδεικτική του πραγματικά εντυπωσιακού επιπέδου της παιδείας των μοναχών της Μονής. Κάποιες από τις μοναδικές εικόνες που μπορεί να δει κανείς σήμερα μέσα στη μονή είναι έργα του Ιωάννου Κορνάρου, η εικόνα «Μέγας εί Κύριε και Θαυμαστά τα έργα Σου» του 1770, η εικόνα «Ρόδον το αμάραντο» του 1771 και η Άγια Αναστασία η Φαρμακολύτρια.

Στη Μονή Τοπλού, εκτός από τις θαυμαστές εικόνες, εκτίθενται επίσης αντικείμενα Εκκλησιαστικής Τέχνης όπως Ευαγγέλια, αργυρο-επίχρυσοι σταυροί, Πατριαρχικά Συγγίλια, Σουλτανικά Φιρμάνια, σφραγίδες, επαναστατικά λάβαρα, αρχιερατικά άμφια και άλλα.