Η Αρετής της Σπιναλόγκα!

«Η Αρετή της Σπιναλόγκας» Σπιναλόγκα, 1954. Χειμώνας.

Τη φώναζαν Αρετή. Δεν ήταν το όνομά της. Το διάλεξε μόνη της όταν πάτησε το νησί. «Αν θα ζήσω εδώ», είπε στον βαρκάρη που την άφησε στην αποβάθρα, «θα έχω τουλάχιστον ένα όνομα που να μου θυμίζει ποια θέλω να είμαι.» Ήταν 24 χρονών. Δασκάλα από τη Νεάπολη Λασιθίου. Με μαλλιά κορακί και χέρια που μύριζαν κιμωλία. Μέχρι που μια μέρα είδε μια άσπρη κηλίδα στον καρπό. Λέπρα. Ο νόμος ήταν νόμος. Μέσα σε μια νύχτα, από την τάξη στο καΐκι. Από την Κρήτη στη Σπιναλόγκα. Την πρώτη μέρα δεν έκλαψε. Κοίταξε τα βενετσιάνικα τείχη. Κοίταξε τα σπίτια με τις μισόκλειστες πόρτες. Κοίταξε τη θάλασσα που τη χώριζε από τη ζωή. Και είπε: «Εντάξει. Αν είναι να πεθάνω εδώ, θα πεθάνω όρθια.» Η Σπιναλόγκα δεν ήταν μόνο θάνατος. Ήταν χωριό. Με καφενείο. Με μπακάλη. Με εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα. Με ανθρώπους που μάθαιναν να ζουν απ’ την αρχή. Γιατί ο λεπρός δεν πεθαίνει μόνο από την αρρώστια. Πεθαίνει από τη λήθη. Η Αρετή άνοιξε σχολείο. Στο σπίτι της, με ασβεστωμένους τοίχους. Μάζεψε τα παιδιά του νησιού. Τα παιδιά που γεννήθηκαν εκεί. Τα παιδιά των λεπρών. «Ο κόσμος σας φοβάται», τους έλεγε. «Γι’ αυτό εσείς να μην φοβηθείτε ποτέ τα γράμματα. Η αμάθεια είναι χειρότερη από τη λέπρα.» Έγραφε στην πλάκα με το χέρι της. Τα δάχτυλά της είχαν αρχίσει να στραβώνουν. Κάθε γράμμα πονούσε. Κάθε «Α» ήταν μια νίκη. Τα παιδιά τη φώναζαν «κυρά-Αρετή». Οι μεγάλοι τη φώναζαν «η Δασκάλα». 1957. Ήρθε το φάρμακο. Η σουλφόνη. Η Σπιναλόγκα άρχισε να αδειάζει. Ένας-ένας, έπαιρναν το καΐκι για την Ελούντα. Για την ελευθερία. «Φεύγεις, Αρετή;» τη ρώτησε ο παπάς. Κοίταξε τα χέρια της. Στραβά. Σημαδεμένα. Κοίταξε τα παιδιά. 12 ψυχές που δεν είχαν πάει ποτέ απέναντι. «Όχι ακόμα, παπά μου. Ποιος θα τους μάθει προπαίδεια;» Έμεινε 3 χρόνια παραπάνω. Μέχρι να μάθει και ο τελευταίος μαθητής να διαβάζει. Μέχρι να κλείσει το τετράδιο και να πει: «Τώρα μπορείτε να φύγετε. Ο κόσμος δεν θα σας φοβηθεί αν ξέρετε γράμματα.» 1960. Τελευταίο καΐκι. Η Αρετή, 30 χρονών, πάτησε στην Ελούντα. Τα μαλλιά της είχαν ασπρίσει στους κροτάφους. Όχι από γηρατειά. Από νύχτες που άλλαζε τις γάζες των παιδιών. Από φόβο μην πεθάνει πριν τα μάθει. Κανείς δεν την περίμενε. Η μάνα της είχε πεθάνει. Ο αρραβωνιαστικός της είχε παντρευτεί. Η λέπρα είχε γιατρευτεί. Η μοναξιά όχι. Πήγε στη Νεάπολη. Δεν τη γνώρισε κανείς. Έπιασε δουλειά σε ένα ραφείο. Έραβε με τα στραβά της δάχτυλα. Ποτέ δεν είπε πού ήταν 6 χρόνια. Μόνο όταν τη ρωτούσαν γιατί δεν παντρεύτηκε, χαμογελούσε: «Είχα πολλά παιδιά να μεγαλώσω. Δεν πρόλαβα.» 2004. Ελούντα. Ένα πούλμαν με τουρίστες. Ένας γιατρός, 60 χρονών, από την Αθήνα, ακούει τον ξεναγό να λέει για τη Σπιναλόγκα. Κατεβαίνει. Ψάχνει. Ρωτάει. Βρίσκει τη Αρετή σε ένα γηροκομείο. 84 χρονών. Γονατίζει μπροστά της. «Κυρά-Αρετή… δεν με θυμάσαι; Είμαι ο Μανωλάκης. Μου έμαθες το “αλφα” στη Σπιναλόγκα. Έγινα γιατρός εξαιτίας σου. Ήρθα να σε πάρω σπίτι μου. Να σε φροντίσω εγώ τώρα.» Η Αρετή τον κοίταξε. Τα μάτια της θολά. Τα χέρια της τρέμουν. Και για πρώτη φορά μετά από 50 χρόνια, έκλαψε. Όχι από τη λέπρα. Από την αρετή. Η Σπιναλόγκα έκλεισε το 1957. Αλλά η Αρετή έμεινε μέχρι το 1960. Γιατί μερικοί άνθρωποι διαλέγουν να είναι φάροι. Να καίγονται μόνοι τους, για να βλέπουν οι άλλοι πού είναι η στεριά. Τα μαλλιά της άσπρισαν στα 30. Όπως της Μαίρης Λιόβα. Όχι από στρατόπεδο. Από νησί. Όχι από Γερμανούς. Από αρρώστια. Αλλά η θυσία είναι ίδια. Και η αξιοπρέπεια δεν έχει λέπρα. Ποτέ ξανά, ποτέ. Ποτέ ξανά νησιά για αρρώστους. Ποτέ ξανά φόβος για το διαφορετικό. Ποτέ ξανά λήθη για όσους έμειναν πίσω να διδάξουν. Πηγή : Ομφαλός της γης ΙΙ